WOMEN RULING THE COUNTRY: ANALYSIS SOCIODEMOGRAPHIC CHARACTERISTIC OF FEMALE MEMBERS OF PARLIAMENT IN THE 28TH LEGISLATIVE PERIOD

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: 50, 1307 - 1328, 25.12.2025

Evşen Altun Aslan

https://doi.org/10.18493/kmusekad.1555665

https://izlik.org/JA58AT85HW

Öz

In the historical process, it has generally been women who have had to struggle to assert their existence not only in political but also in economic and social life. It is also women who are usually confined to the private sphere due to their biological characteristics and gender stereotypes. Although for a long time, it has been men who have dominated the public sphere and decision-making processes. As a result of the 19th century political struggles, nowadays women's representation in the political sphere is not at an adequate level, even though they gained political rights in order to show their presence in the political sphere. As a matter of fact, those who have the right to political representation are those who have certain privileged positions such as education, profession and income that cause discrimination from the general public. These women, who are influential in political decision-making processes, are considered political elites. This study, which problematizes the reflection of women political elites, who have gained the right to be elected since 1934 and who hold and control political power, in the 28th legislative period, finds that women MPs differ from the general population especially in terms of their age, education and professional positions and shows this situation causes the deficiency in descriptive representation. The data for the study is the list of MPs on the website of the Turkish Grand National Assembly.

Anahtar Kelimeler

Women , Political Representation , Descriptive Representation , Deputy.

ÜLKE YÖNETEN KADINLAR: 28. YASAMA DÖNEMİ KADIN MİLLETVEKİLLERİNİN SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ EKSENİNDE ANALİZİ

https://izlik.org/JA58AT85HW

Öz

Tarihsel süreçte sadece siyasal değil, ekonomik ve toplumsal hayatta varlıklarını ortaya koymak için mücadele etmek durumunda bırakılanlar genellikle kadınlar olmuştur. Sahip olduğu biyolojik özellikler ile birlikte toplumsal cinsiyet kalıp yargıları nedeniyle genellikle özel alana hapsedilenler de yine kadınlardır. Buna karşılık kamusal alanda ve karar alım süreçlerinde egemen olan ise uzunca bir süre erkekler olmuştur. 19. yüzyılda yaşanan siyasal mücadeleler sonucunda siyasal alandaki varlığını göstermek adına siyasal haklar elde etseler de kadınların günümüzde dahi siyasal alandaki temsilleri yeterli düzeyde değildir. Nitekim siyasal temsil hakkını elde edenler de genellikle eğitim, meslek, gelir gibi genelden ayrımlaşmaya neden olan birtakım ayrıcalıklı konuma sahip olanlardır. İşte siyasal karar alma süreçlerinde etkili olan bu kadınlar siyasal elit olarak kabul edilmektedirler. 1934 yılından itibaren seçilme hakkını kazanan, siyasal iktidarı elinde tutan ve kontrol eden kadın siyasal elitlerin 28. yasama dönemindeki yansımasını sorunsallaştıran bu çalışma, kadın milletvekillerinin özellikle yaş, eğitim ve mesleki pozisyonlarıyla genelden farklılaştıklarını bulgulamakta ve bu durumun betimsel temsildeki eksikliğe neden olduğunu göstermektedir. Çalışmanın verileri Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin internet sayfasında yer alan milletvekilleri listesidir.

Anahtar Kelimeler

Kadın , Siyasal Temsil , Betimsel Temsil , Milletvekili

Kaynakça

• Acar, F. ve Uslu, H. (Ed.) (2016). Seçkincilik (Elitism) ve Seçkinci Kuramcılar. Siyaset Sosyolojisi. Temel Yaklaşımlar, Yeni Tartışmalar içinde (ss. 21-48). Ankara: Dipnot Yayınları.
• Açıkel, F. (2009). TBMM Milletvekili Veri tabanı Oluşturulması ve Siyasal Seçkin/ Milletvekilleri Profili Çalışması. Ankara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri, Ankara.
• Ak, H.Ş. (2022). Toplumsal Cinsiyet Kıskacında Siyaset. Ankara: Orion Yayınları.
• Altun Aslan, E. (2020). Toplumsal Statü ve Okul Seçimleri: Kültürel Sermaye Yatırımı Olarak Özel Okullar. Alternatif Politika, 12(2), 382-423.
• Arat, Y. (1998). Türkiye’de Kadın Milletvekillerinin Değişen Siyasal Rolleri, 1934-1980. A. B. Hacımirzaoğlu. (Der.). 75 Yılda Kadınlar ve Erkekler içinde (ss. 249-267). İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
• Armağan, S. (2022). Türkiye’de Parlamento Seçimleri. H. E. Beriş (Der.). Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 100. Yılına
• Armağan. Meclis ve Millî Egemenlik Yazıları Seçkisi içinde (ss. 329-370). Ankara: TBMM Basımevi.
• Arslan, A. D. (2007). 1995’ten Günümüze Türk Siyasi Elitlerinin Sosyolojik Analizi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 4(1), 1-17.
• Arslan, M (2015). Elit Teorisinin Doğuşu ve Kitle Korkusu, Eğitim Bilim Toplum, 13(50), 76-95.
• Ayata, A. G. ve Tütüncü, F. (2008). Critical Acts Without a Critical Mass: The Substantive Representation of Women in the Turkish Parliament. Parliamentary Affairs, 61(3), 461-475.
• Ayata, A. (2011). Siyaset ve Katılım, Y. Ecevit ve N. Karkıner (Der.), Toplumsal Cinsiyet Sosyolojisi içinde (ss. 65-78). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• Ayata, A. G. (2020). Türkiye’de Kadının Siyasete Katılımı. Ş. Tekeli (Ed.). 1980’ler Türkiyesi’nde Kadın Bakış Açısından Kadınlar içinde (ss. 261-278). (7. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Aydın, F. Ç. (2008). Siyasette “Kadın Tektipleştirme” Süreçleri. N. Mutluer. (Ed.). Cinsiyet Halleri: Türkiye’de Toplumsal Cinsiyetin Kesişim Sınırları içinde (ss.103-121). İstanbul: Varlık Yayınları.
• Ayrıbaş, B. ve Köroğlu E. (2021). Hekim Milletvekilleri: Türkiye Büyük Millet Meclisine Milletvekili Olarak Seçilen Hekimlerin Profillerinin İncelenmesi: Bir Arşiv Tarama Çalışması. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi Dergisi. 29(3), 406-412.
• Beken, A. (2024). İktidar: Temel Konular ve Yaklaşımlar. A. Beken (Der.). Siyaset Sosyolojisi, Siyasallaşmanın Alanları, Özneleri ve Araçları içinde (ss. 17-64). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Berktay, F. (2004). Kadınların İnsan Haklarının Gelişimi ve Türkiye, Sivil Toplum ve Demokrasi Konferans Yazıları No 7. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Sivil Toplum Kuruluşları Eğitim ve Araştırma Birimi.
• Besley, T., Folke, O., Persson, T. ve Rickne, J. (2017). Gender Quotas and the Crisis of the Mediocre Man: Theory and Evidence from Sweden. American Economic Review, 107(8), 2204-2242.
• Belschner, J. (2023). Youth Advantage Versus Gender Penalty: Selecting and Electing Young Candidates. Political Research Quarterly, 76(1), 90-106.
• Bodur Ün, M. (2023). Türkiye'de Kadınların Siyasi Temsili: 24. Dönem Kadın Milletvekilleri Üzerine Bir İnceleme. A. Çarkoğlu, E. Erdoğan ve M. Moral (Ed.). Türkiye Siyasetinin Sınırları-Siyasal Davranış, Kuramlar ve Kültür içinde (ss.379-394), İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Bovens, M. ve Wille A. (2017). Diploma Democracy. Oxford: Oxford University Press.
• Bratton, K. A. ve Ray, L. P. (2002). Descriptive Representation, Policy Outcomes, and Municipal Day-Care Coverage in Norway. American Journal of Political Science, 46(2), 428-437.
• Bruter, M. ve Harrison, S. (2009). Tomorrow’s Leaders?: Understanding the Involvement of Young Party Members in Six European Democracies. Comparative Political Studies, 42(10), 1259-1290.
• Bühlmann, M. ve Schädel, L. (2012) Representation Matters: The Impact of Descriptive Women’s Representation on The Political Involvement of Women, Representation, 48(1), 101-114.
• Celis, K., Childs, S., Kantola, J. ve Krook, M.L. (2008). Rethinking Women’s Substantive Representation. Representation, 44(2), 99-110.
• Childs, S. ve Krook, M. L. (2006 Eylül). The Substantive Representation of Women: Rethinking the ‘Critical Mass’ Debate. Annual Meeting of the American Political Science Association. Washington DC, United States of America.
• Collins, R. (2011), Credential Inflation and the Future of Universities. Italian Journal of Sociology of Education, 2, 228-251.
• Cranston, R. (2020). Avukatlar, Milletvekilleri ve Hâkimler. B. Kaptıkaçtı Kayatekin ve Y. Şen (Çev.). Yasama Dergisi, (41), 339-372.
• Creswell, J. W. (2013). Nitel Araştırma Yöntemleri. Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni. M. Bütün ve S. B. Demir (Çev.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
• Creswell, J. W. (2017). Araştırma Deseni, Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları (4. Baskıdan Çeviri). S. B. Demir (Çev. Ed.) (3. Baskı). Ankara: Eğiten Kitap Yayıncılık.
• Çakır, S. (2013). Erkek Kulübünde Siyaset, Kadın Parlamenterle Sözlü Tarih. İstanbul: Versus Yayınları.
• Çakır, S. (2016), Osmanlı Kadın Hareketi, (5. Baskı). İstanbul: Metis Yayınları.
• Çakır, M. ve Karakoç, R. (2023). Türkiye Cumhuriyeti’nde Parlamentoda Kadın Temsili. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(1), 278-293.
• Çaha, Ö. (1996), Sivil Kadın, Türkiye’de Sivil Toplum ve Kadın. Ankara: Vadi Yayınları.
• Dahlerup, D. (1988). From a Small to a Large Minority: Women in Scandinavian Politics. Scandinavian Political Studies, 11(4), 275-298.
• Darcy, R., Welch, S. ve Clark J. (1994). Women, Elections, and Representation. 2nd Press (2. Baskı) London: University of Nebraska Press.
• Davies, S. G. ve Idrus, N. I. (2010). Participating in Parliamentary Politics: Experiences of Indonesian Women 1995-2010, Journal of Indonesian Social Sciences and Humanities, 3, 81-97.
• Değirmenci, N. (2022). Türkiye’de Kadının Siyasal Temsil Sorunu Üzerine Bir İnceleme. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 409-430.
• Doğru, D. (2023). Türkiye’de Kadınların Siyasal Haklarını Kazanması ve Siyasal Temsilde Karşılaşılan Sorunlar. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 72(1), 247-293.
• Dovi, S. (2002). Preferable Descriptive Representatives: Will Just Any Woman, Black or Latino Do? The American Political Science Review, 96(4), 729-743.
• Dündar Sezer, T. (2022). Parlamento Seçimlerinde Cinsiyet Kotaları. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 34(159), 51- 122.
• Dünya Ekonomik Forumu (Word Economil Forum) (2023) Küresel Cinsiyet Eşitsizliği 2023 Raporu. (Global Gender Gap Report, 2023). chrome- extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www3.weforum.org/docs/WEF_GGGR_2023.pdf (05.09.2024).
• Ellis, L., Hoskin, A. W. ve Ratnasingam, M. (2018). Handbook of Social Status Correlates United Kingdom: Academic Press.
• Ertan, S. ve Aykaç, H. R. (2019). Elit Teori Çerçevesinde Türkiye’de Kadın Milletvekilleri Üzerine Bir İnceleme. Memleket Siyaset Yönetim (32), 75-102.
• Fisher, D. R. (2012). Youth Political Participation: Bridging Activism and Electoral Politics. Annual Review of Sociology, 38(1), 119-137.
• Freire, A., Pedrazzani, S. Tsatsanis, E. Coller, X. ve Segatti, P. (2021). Age and Descriptive Representation in Southern Europe: The Impact of the Great Recession on National Parliaments. South European Society and Politics, 26(2), 271-301.
• Folke, O., Rickne, J. ve Smith, D. M. (2021). Gender and Dynastic Political Selection. Comparative Political Studies, 54(2), 339-371.
• Gaxie, D. ve Godmer, L. (2007) Cultural Capital and Political Selection: Educational Backgrounds of Parliamentarians. M. Cotta and H. Best (Eds.) Democratic Representation in Europe: Diversity, Change and Convergence in (pp. 106-135). Oxford: Oxford University Press.
• Gençkaya, Ö. F. (2011). Kadın Milletvekillerinin Yasama ve Denetim Faaliyetleri ve Rolleri 1935-2007. Yasama Dergisi, (18), 5-34.
• Gökçimen, S. (2008). Ülkemizde Kadınların Siyasal Hayata Katılım Mücadelesi. Yasama Dergisi, 10, 5-59.
• Güneş, G. (2010). Türk Kadınının Muhtarlık ve Köy İhtiyar Heyetlerine Seçme Seçilme Hakkını Kazanması ve Türkiye’nin İlk Kadın Muhtarı Gül Esin (Hanım). Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 9 (20), 171-190.
• Hessami, Z. ve Lopes da Fonseca, M. (2020). Female Political Representation and Substantive Effects on Policies: A Literature Review. European Journal of Political Economy, 63(2020), 101896.
• Hayes, M. ve Hibbing, M.V. (2017). The Symbolic Benefits of Descriptive and Substantive Representation. Polit Behavior, 39, 31-50.
• İlter, E. ve Bulut, A. T. (2020). Türk Siyasetinde Kadının Niteliksel Temsili: Meclis Faaliyetleri Üzerinden Sayısal Bir Analiz. Siyasal: Journal of Political Sciences, 29(1), 165-188.
• Işık, Ş. ve Kurt Topuz, S. (2023). TBMM’de Kadın Parlamenterlerin Verdikleri Kanun Tekliflerinin İçerik Analizi Yöntemiyle İncelenmesi. Liberal Düşünce Dergisi (111), 215-239.
• Işık Gezmiş, E. ve Çaha, Ö. (2024). Türkiye’de Kadın Milletvekili Olmak: Seçim Öncesi Deneyimler Üzerinden Bir Analiz. Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 10(2), 260-279.
• Ivan, O. (2012). Foreign Language Learning in The Age of Globalization, Quaestus Multidisciplinary Research Journal, 1(1), 80-84.
• Jourdain, A. ve Naulin, S. (2016). Pierre Bourdieu’nün Kuramı ve Sosyolojik Kullanımları. Ö. Elitez (Çev). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Kaya, A. (2014), Pierre Bourdieu’nün Pratik Kuramının Kilidi: Alan Kavramı. G. Çeğin, E. Göker, A. Arlı ve Ü. Tatlıcan (Der.), Ocak ve Zanaat içinde (ss. 397-421). (3. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Keser, A., Çelik, M. ve Ercan, E. (2021). Türkiye’de Kadınların Siyasal Temsili ve Toplumsal Cinsiyet. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 76(1), 191-229.
• Konan, B. (2011). Türk Kadınının Siyasi Hakları Kazanma Süreci. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 60(1), 157-174.
• Koyuncu Lorasdağı, B. ve Sumbas, A. (2016). Discussing Women’s Representation in Local Politics in Turkey: The Case of Female Mayorship. Women’s Studies International Forum, (58), 41-50.
• Kurnaz, Ş. (1991). Cumhuriyet Öncesinde Türk Kadını (1839-1923). (2. Baskı). Ankara: T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Başkanlığı.
• Mastracci, S. H. ve Adams, I. T. (2021). Women’s Representation in State Politics: Linking Descriptive and Substantive Representation to Health and Economic Policy Outcomes, Journal of Public Management ve Social Policy, 28(1), 108-122.
• Mertoğlu, R. (2023). Türkiye Toplumunun Aynası: TBMM Üyelerinin Sosyolojik Özellikleri (2002-2018). Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 78(4), 733-760.
• Metin Açer, T. ve Kurt Topuz, S. (2022). Kadın Parlamenter Oranlarının Ülkelerin Sosyal Kurumlar ve Cinsiyet Endeksi (SIGI)’ndeki Yerine Etkisi. İstanbul Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi (24), 123-137.
• Mezher, Y. (2023). Türkiye’de Kadınların Parlamentoda Temsilinde Siyasal Partilerin Rolü. Şarkiyat 14(3), 1302- 1324.
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB] (2024). Türkiye Geneli Çalışan Meslek İstatistikleri. https://meslekiegitimharitasi.meb.gov.tr/calisan.php (17.09.2024).
• Minibaş, T. (1996). Siyasal Partiler Yelpazesinde Kadının Konumu. N. Arat. (Ed.). Kadın Gerçeklikleri içinde (ss.173-190). İstanbul: Say Yayınları.
• Mosca, G. (1939). The Ruling Class, New York: McGraw-Hill Book Company.
• Oral, Y. (2010). Türkiye’de Yabancı Dil Eğitim Programları Kapsamında İngilizce: ‘Eleştirel Bir Çalışma’, Alternatif Eğitim e-Dergisi, 1, 59-69.
• Örs, B. (2006). Siyasal Temsil. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi (35), 1-22.
• Özcan Demir, N. (1999). II. Meşrutiyet Dönemi Osmanlı Feminizmi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 16(2), 107-115.
• Pennycook, A. (1997). English And Capital: Some Thoughts, The Language Teacher, 21 (10). https://jalt- publications.org/tlt/articles/2217-english-and-capital-some-thoughts (07.07.2024).
• Phillips, A. (1995). The Politics of Presence. Oxford: Clarendon Press.
• Phillips, A. (1998). Democracy and Representation: Or,Why Should it Matter Who Our Representatives Are? A. Phillips (Ed.), Feminism and Politics in (pp. 224-240). New York: Oxford University Press.
• Pınarcıoğlu, Ş.N. (2017). Eril Siyasette Kadın Temsili (Mi?). Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 7(1),12- 24.
• Pitkin, H. F. (1972). The Concept of Repsentation. Berkeley, Los Angeles, London: University of California.
• Sancar, S. (2013). Türk Modernleşmesinin Cinsiyeti. Erkekler Devlet, Kadınlar Aile Kurar. (2. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Sancar, S. (2024). Siyasetin Cinsiyeti. Cinsiyetçiliğe Karşı Kadın Hakları Siyaseti. İstanbul: Metis Yayınları.
• Savul, G. (2018). Sınıfın Yeni Görünümleri ve Bilişim Sektörü, Maddi, Gayri Maddi Emek. İstanbul: Nota Bene Yayınları.
• Sayarı, S. ve Hasanov, A. (2008). The 2007 Elections and Parliamentary Elites in Turkey: The Emergence of a New Political Class?, Turkish Studies, 9(2), 345-361.
• Schwindt-Bayer, L.A. ve Mishler, W. (2005). An Integrated Model of Women’s Representation. The Journal of Politics, 67(2), 407-428.
• Sezer, A. (1998). Türki̇ye’deki̇ İlk Kadın Mi̇lletveki̇lleri̇ ve Mecli̇steki̇ Çalışmaları. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 14(42), 889-905.
• Smala, S., Paz, J. B. ve Lingard, B. (2013). Languages, Cultural Capital and School Choice: Distinction And Second-Language İmmersion Programmes. British Journal of Sociology of Education, 34 (3), 373-391.
• Sumbas, A. (2015). Kadının Politik Temsil Meselesi Üzerine Bir Tartışma, İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 53, 103-121.
• Stockemer, D. ve Sundström, A. (2019). Do Young Female Candidates Face Double Barriers or An Outgroup Advantage? The Case of The European Parliament. European Journal of Political Research, 58(1), 373-384.
• Sunar, L., Koytak, M. E. ve Esen, M. F. (2020). Türkiye’de Çalışma Hayatı ve Meslekler. İstanbul: Toplumsal Yapı Araştırmaları Programı.
• Swartz, D. (2011). Kültür ve İktidar, Pierre Bourdieu’nün Sosyolojisi. E. Gen (Çev). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Şahin, Z. (2022). Türkiye’de Parlamentoda Kadının (Eksik) Temsili: Milletvekili Genel Seçimleri Özelinde Demografik Bir İnceleme. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 102-128.
• Şeker, G. (2022). TBMM 27. Dönem Kadın Milletvekillerinin Sosyolojik Analizi. International Journal of Arts and Social Studies, 5(9), 128-148.
• Taşkın, B. (2021). Political Representation of Women in Turkey. Institutional Opportunities versus Cultural Constraints, Open Gender Journal, 1-20.
• Tekeli, Ş. (1982). Kadınlar ve Siyasal Toplumsal Hayat. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Tekeli, Ş. (1989). Kadınlar Neden Politikada Yoklar?. Kaktüs, (5), 18-26.
• Turner, B. S. (2000). Statü. K. İnal (Çev.). Ankara: Doruk Yayınları.
• Türkiye Büyük Millet Meclisi [TBMM] (2024), 28. Dönem Milletvekilleri Sandalye Dağılımı. https://www.tbmm.gov.tr/sandalyedagilimi (06.12.2024).
• Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK] (2024). Seçim Yılı ve Cinsiyete Göre Milletvekili Sayısı ve Meclisteki Temsil Oranı. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Adalet-ve-Secim-110 (07.06.2024).
• Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK] (2023). İstatistiklerle Kadın, 2023. 06.03.2024. 03 https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Kadin-2023-53675 (07.09.2024).
• Üste, B. (2017). Yerel Seçimlerin Cinsiyeti: Seçimler ve Kadın Temsili. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 18(1), 101-131.
• Yenilmez, M. (2007). Türkiye’de Mühendisler ve Siyaset. (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
• Zeyrekli Yaş, S. (2022). Türkiye’de Milletvekili Seçilme Yeterliliklerine Dair Karşılaştırmalı Bir Çözümleme: 24’üncü, 26’ncı ve 27’nci Yasama Dönemleri Örnekleri. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 77(4), 731-75.