GEBELİKTE AĞIR METALLERİN VE ORGANOFOSFATLARIN SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ
Öz
Ağır metallerin anne karnında gelişmekte olan fetüs üzerindeki etkileri; maruz kalma süresi, maruziyet düzeyi ve genetik faktörlere bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Cıva, kurşun, kadmiyum, arsenik ve selenyum gibi ağır metallere maruziyet, fetal nöronal gelişimi bozarak kalıcı hasarlara yol açabilmektedir. Bunun yanı sıra, ağır metaller ve organofosfatlar DNA hasarına neden olabilmekte, erken doğum veya düşük riskini artırabilmekte, hormonal dengeyi bozarak çeşitli gelişimsel anomalilere zemin hazırlayabilmektedir. Gebelik döneminde ağır metallere maruz kalmanın, doğum ağırlığı, boy uzunluğu ve baş çevresi gibi fiziksel gelişim göstergeleri üzerinde de olumsuz etkileri bildirilmektedir. Gebe kadınlar; çevresel kirleticiler (örneğin egzoz gazları, endüstriyel atıklar), kozmetik ürünler (saç boyası, makyaj malzemeleri) ve özellikle deniz ürünleri yoluyla ağır metal ve organofosfatlara maruz kalabilmektedir. Mesleki veya çevresel yollarla maruz kalan kadınlarda ise, doğum süreciyle ilişkili ya da doğum sonrası dönemde bebekte kalıcı sağlık sorunları gözlenebilmektedir. Bu nedenle, gebelikte ağır metal ve organofosfat maruziyeti hem anne hem de fetüs sağlığı açısından kritik öneme sahiptir. Bu derlemenin amacı, gebelik döneminde ağır metaller ve organofosfatlara maruz kalmanın kısa ve uzun vadeli etkilerini incelemeyi ve bu risklere karşı alınabilecek önlemleri değerlendirmektir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Kaynakça
- 1. Gibbs RS, Karlan B, Haney A, Nygaard ID, Danforth S. Obstetrics and Gynecology. 9th ed. Lippincott Williams & Wilkins; access date : 2008. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8958341/
- 2. Bauer JA, Romano ME, Jackson BP, et al. Associations of perinatal metal and metalloid exposures with early child behavioral development over time in the New Hampshire Birth Cohort Study. Expo Health. 2024;16(1):135- 48.
- 3. World Health Organization. Trace Elements in Human Nutrition and Health. Geneva: WHO; 1996:105-22.
- 4. Balali-Mood M, Naseri K, Tahergorabi Z, et al. Toxic mechanisms of five heavy metals: mercury, lead, chromium, cadmium, and arsenic. Front Pharmacol. 2021;12:643972.
- 5. Alexander BT, Dasinger JH, Intapad S. Low birth weight: impact on women’s health. Clin Ther. 2014;36(12):1913.
- 6. Gundacker C, Fröhlich S, Graf-Rohrmeister K, et al. Perinatal lead and mercury exposure in Austria. Sci Total Environ. 2010;408(23):5744-9.
- 7. Espart A, Artime S, Tort-Nasarre G, Yara-Varón E. Cadmium exposure during pregnancy and lactation: materno-fetal and newborn repercussions of Cd(II), and Cd–metallothionein complexes. Metallomics. 2018;10(10):1359-67.
- 8. Ju MJ, Oh J, Choi YH. Changes in air pollution levels after COVID-19 outbreak in Korea. Sci Total Environ. 2021;750:141521.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Beslenme ve Diyetetik (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Sevde Kahraman
*
0000-0003-4562-1081
Türkiye
Ceylin Sarı
0009-0005-8566-2226
Türkiye
Eslem Karslı
0000-0002-5286-4113
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
20 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
2 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
10 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 3
