EN
TR
ORGAN BAĞIŞ VE NAKLİNE YÖNELİK TUTUM VE DAVRANIŞLAR
Öz
AMAÇ: Organ nakli; fonksiyonunu yitirmiş organın yerine kadavra veya canlı verici (donör)’den fonksiyonel organ nakledilmesine denir. Çalışmamızda Isparta il merkezinde yaşayan halkın organ bağışı konusundaki bilgi ve tutumları araştırılmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Isparta il merkezinde ikamet eden kişilere Mart 2018 - Temmuz 2018 tarihleri arasında anket uygulayarak gerçekleştirildi. Çalışmaya 18 yaş üstü, fizik ve mental yönden sağlıklı olan kişiler kabul edilmiştir. Literatür bilgileri doğrultusunda hazırlanan, bireysel özellikleri ve organ bağışı ile ilgili 61 soru içeren anket formu yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak uygulanmıştır.
BULGULAR: Katılımcıların 483’i kadın, 432’si erkek idi. Yaşları 18-35 yaş arasında değişmekte olup ortalaması 37 idi. Katılımcılarımızın % 5,2 (n=47) organ bağışında bulunmuş ve kamu hastanelerine güven (%88,5), özel hastanelere (%43) göre daha yüksek bulunmuştur. Beyin ölümü gerçekleştikten sonra organların bağışı aşamasında, katılımcılarımızdan, kendi onaylarının yeterli olduğunu düşünenler %87,8 oranında, ailesinin onaylaması gerekli olduğunu düşünenler %87,2 oranında iken, hiçbir onay alınmasına gerek duymayanların oranı ise %7,3 olarak bulunmuştur. İnancına bağlı olarak organlarını bağışlayamayacak olan katılımcı sayısı 146 (% 16) iken vücudunun bir parçasını vererek ölüm-yaşam zincirine müdahalenin yanlış olduğunu düşünenlerin sayısı 91 (%10). Organ bağışını artırmak için “maddi teşvik verilmesi”nin olumlu olacağını düşünenlerin oranı % 44,3 iken olumsuz etki oluşturacağına inananlar %43,8 oranında idi.
SONUÇ: Organ bağışının aile içinde konuşulup aile bireylerinin birbirlerinin organ bağışı yapmaya taraf olmasının önceden bilmesinin organ bağış oranının artmasına fayda sağlayacaktır. Organ bağışı konusunda yanlış yapılan haberler toplum hafızasında ciddi bir güvensizlik izi bırakmaktadır. Bu güvensizliğin aşılması için sadece organ bağışının ne olduğunun anlatılması değil aynı zaman da beyin ölümünden organ nakline kadar sürecin nasıl işletildiğinin açık olarak açıklaması gerekmektedir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Isparta il merkezinde ikamet eden kişilere Mart 2018 - Temmuz 2018 tarihleri arasında anket uygulayarak gerçekleştirildi. Çalışmaya 18 yaş üstü, fizik ve mental yönden sağlıklı olan kişiler kabul edilmiştir. Literatür bilgileri doğrultusunda hazırlanan, bireysel özellikleri ve organ bağışı ile ilgili 61 soru içeren anket formu yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak uygulanmıştır.
BULGULAR: Katılımcıların 483’i kadın, 432’si erkek idi. Yaşları 18-35 yaş arasında değişmekte olup ortalaması 37 idi. Katılımcılarımızın % 5,2 (n=47) organ bağışında bulunmuş ve kamu hastanelerine güven (%88,5), özel hastanelere (%43) göre daha yüksek bulunmuştur. Beyin ölümü gerçekleştikten sonra organların bağışı aşamasında, katılımcılarımızdan, kendi onaylarının yeterli olduğunu düşünenler %87,8 oranında, ailesinin onaylaması gerekli olduğunu düşünenler %87,2 oranında iken, hiçbir onay alınmasına gerek duymayanların oranı ise %7,3 olarak bulunmuştur. İnancına bağlı olarak organlarını bağışlayamayacak olan katılımcı sayısı 146 (% 16) iken vücudunun bir parçasını vererek ölüm-yaşam zincirine müdahalenin yanlış olduğunu düşünenlerin sayısı 91 (%10). Organ bağışını artırmak için “maddi teşvik verilmesi”nin olumlu olacağını düşünenlerin oranı % 44,3 iken olumsuz etki oluşturacağına inananlar %43,8 oranında idi.
SONUÇ: Organ bağışının aile içinde konuşulup aile bireylerinin birbirlerinin organ bağışı yapmaya taraf olmasının önceden bilmesinin organ bağış oranının artmasına fayda sağlayacaktır. Organ bağışı konusunda yanlış yapılan haberler toplum hafızasında ciddi bir güvensizlik izi bırakmaktadır. Bu güvensizliğin aşılması için sadece organ bağışının ne olduğunun anlatılması değil aynı zaman da beyin ölümünden organ nakline kadar sürecin nasıl işletildiğinin açık olarak açıklaması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Haberal MA: Living donor kidney transplantation: how farshould we go? Urol J. 2004;1:148-156.
- 2. Efil S, Sise S, Üzel H, Eser O. Afyon ilinde halkın ve Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi sağlık çalışanlarının organ bağışı konusuna ilgilerinin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Der. 2013; 2: 361-84.
- 3. http://www.irodat.org/img/database/grafics/01_worldwide-actual-deceased-organ-donors-2017.png
- 4. Edwards TM, Essman C, Thornton JD. Assessing racial and ethnic differences in medical student knowledge, attitudes and behaviors regarding organ donation. J Natl Med Assoc. 2007;99(2):131–137.
- 5. Bölükbaş N, Eyüpoğlu A, Kurt P. Organ bağışı hakkında üniversite öğrencilerinin düşünceleri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Derg. 2004; 21: 73-7.
- 6. Aytaş Ö, Kartalcı Ş, Ünal S. Bir Grup Hemşirenin Sosyodemografik Verileri ve Tükenmişlik Düzeyleri Bağlamında Organ Bağışına Bakış Açıları. İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Derg. 2011; 18: 26-32.
- 7. Şıpkın S, Şen B, Akan S, Malak TA. Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi, İlahiyat Fakültesi ve Güzel Sanatlar Fakültesi Öğretim Elemanlarının Organ Bağışına Bakış Açılarının İncelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Derg. 2010; 11: 19-25.
- 8. Keçecioğlu N, Tuncer M, Yücetin L, et al. Attitudes of religious people in Turkey regarding organ donation and transplantation. Transplant Proc. 2000; 32: 629-30.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Tıp Bilimleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
18 Ekim 2021
Gönderilme Tarihi
20 Ağustos 2020
Kabul Tarihi
6 Ocak 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 22 Sayı: 6
APA
Gülsoy, K. Y., Orhan, S., & Kutluhan, S. (2021). ORGAN BAĞIŞ VE NAKLİNE YÖNELİK TUTUM VE DAVRANIŞLAR. Kocatepe Tıp Dergisi, 22(6), 479-487. https://doi.org/10.18229/kocatepetip.782817
AMA
1.Gülsoy KY, Orhan S, Kutluhan S. ORGAN BAĞIŞ VE NAKLİNE YÖNELİK TUTUM VE DAVRANIŞLAR. KTD. 2021;22(6):479-487. doi:10.18229/kocatepetip.782817
Chicago
Gülsoy, Kemal Yetiş, Semiha Orhan, ve Süleyman Kutluhan. 2021. “ORGAN BAĞIŞ VE NAKLİNE YÖNELİK TUTUM VE DAVRANIŞLAR”. Kocatepe Tıp Dergisi 22 (6): 479-87. https://doi.org/10.18229/kocatepetip.782817.
EndNote
Gülsoy KY, Orhan S, Kutluhan S (01 Ekim 2021) ORGAN BAĞIŞ VE NAKLİNE YÖNELİK TUTUM VE DAVRANIŞLAR. Kocatepe Tıp Dergisi 22 6 479–487.
IEEE
[1]K. Y. Gülsoy, S. Orhan, ve S. Kutluhan, “ORGAN BAĞIŞ VE NAKLİNE YÖNELİK TUTUM VE DAVRANIŞLAR”, KTD, c. 22, sy 6, ss. 479–487, Eki. 2021, doi: 10.18229/kocatepetip.782817.
ISNAD
Gülsoy, Kemal Yetiş - Orhan, Semiha - Kutluhan, Süleyman. “ORGAN BAĞIŞ VE NAKLİNE YÖNELİK TUTUM VE DAVRANIŞLAR”. Kocatepe Tıp Dergisi 22/6 (01 Ekim 2021): 479-487. https://doi.org/10.18229/kocatepetip.782817.
JAMA
1.Gülsoy KY, Orhan S, Kutluhan S. ORGAN BAĞIŞ VE NAKLİNE YÖNELİK TUTUM VE DAVRANIŞLAR. KTD. 2021;22:479–487.
MLA
Gülsoy, Kemal Yetiş, vd. “ORGAN BAĞIŞ VE NAKLİNE YÖNELİK TUTUM VE DAVRANIŞLAR”. Kocatepe Tıp Dergisi, c. 22, sy 6, Ekim 2021, ss. 479-87, doi:10.18229/kocatepetip.782817.
Vancouver
1.Kemal Yetiş Gülsoy, Semiha Orhan, Süleyman Kutluhan. ORGAN BAĞIŞ VE NAKLİNE YÖNELİK TUTUM VE DAVRANIŞLAR. KTD. 01 Ekim 2021;22(6):479-87. doi:10.18229/kocatepetip.782817
Cited By
Anestezi ve Reanimasyon Hekimleri ile Diğer Branş Hekimlerinin Beyin Ölümü ve Organ Bağışı Konularındaki Görüşlerinin Karşılaştırılması
Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi
https://doi.org/10.20492/aeahtd.1220504
