The Battle of Çaldıran in 1514, which took place between the Ottoman Empire under Sulṭān Selīm (d. 926/1520) and the Safavid Empire under Shāh Ismāʿīl (d. 930/1524), is a key historical moment. Its interpretation, however, differs markedly between Ottoman and Safavid historical accounts. Ottoman narratives herald it as a resounding triumph, while Safavid accounts portray it as Sulṭān Selīm’s failed attempt to completely subjugate their empire. This study examines the instrumental role of Lārī, a Safavid expatriate living in the Ottoman Empire, in the production of his historical treatise ‘Mir’atü’l-advār ve Mirkātü’l-Ahbār’. It argues that Lārī, animated by loyalty to the Ottoman perspective and antipathy towards the Safavids, deliberately endorsed the Ottoman version, despite his intimate acquaintance with Safavid sources. His chronicles portray the Safavids as deviating from Islamic principles, thereby sanctioning Sulṭān Selīm’s military incursion. This study emphasizes that the sixteenth-century rivalry between the Ottomans and the Safavids gave rise to different paradigms of behavior, shaped by different ambitions such as the pursuit of material gain, social status and prestige. In this context, Lārī serves as a prominent case in point.
1514 yılında Osmanlılar tarafından Sulṭān Selīm (ö. 926/1520) ve Safeviler tarafından Şāh Ismāʿīl (ö. 930/1524) arasında gerçekleşen Çaldıran Savaşı, tarihsel açıdan önemli bir olay olmakla birlikte, bu savaşın dönem kaynaklarındaki anlatımı arasında ciddi farklılıklar bulunmaktadır. Bu anlamda Osmanlı kaynakları bu savaşı kesin bir zaferle sonuçlanmış bir hadise olarak anlatırken, Safeviler ise I. Selīm’in imparatorluklarını tamamen ortadan kaldırma planının gerçekleşmemesine vurgu yapmaktadır. Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğuna Safevi diyarından göçen Muslihuddin Lārī’nin (ö. 979/1572) bu savaşın Osmanlı cephesindeki algılanışında oynadığı rol, Osmanlılar için kaleme aldığı Mir’atü’l-advār ve Mirkātü’l-Ahbār başlıklı tarih eseri üzerinden incelenecektir. Lārī’nin, Safevi anlatısına aşina olmasına rağmen, Mir’atü’l-advār ve Mirkātü’l-Ahbār’da bu savaşa dair anlatısını bilinçli bir şekilde dönüştürdüğüne ve bu anlatıyı Osmanlıları destekler bir mahiyete büründürdüğüne dikkat çekilmektedir. Ayrıca başka eserlerinde de Safevilerin İslami kaidelerden uzaklaşmış olduğuna işaret eden Lārī’nin, bu açıdan I. Selīm’in Safeviler üzerine gerçekleştirdiği seferi meşrulaştırmaya çalıştığı da öne sürülmektedir. Bu anlamda Lārī’nin tarih eserinin Çaldıran Savaşının Osmanlılar tarafından algılanılışını anlamlandırmak açısından literatüre anlamlı bir katkı sunacağı düşünülmektedir.
Birincil Dil | İngilizce |
---|---|
Konular | Tarihyazımı |
Bölüm | Araştırma Makaleleri |
Yazarlar | |
Yayımlanma Tarihi | 28 Nisan 2024 |
Gönderilme Tarihi | 15 Mart 2024 |
Kabul Tarihi | 17 Nisan 2024 |
Yayımlandığı Sayı | Yıl 2024 Sayı: 15 |