Analysis of Employers' Perceptions of Mobbing, Prevention Strategies, and Complaint Management Processes: A Study within the Context of Occupational Health and Safety.

Öz

This study aims to analyze employers' perceptions of mobbing, their prevention strategies, and complaint management processes from an occupational health and safety perspective. The research is based on semi-structured interviews conducted with employers and managers working in 15 public sector institutions in Erzurum province. The findings reveal that employers define mobbing as a systematic process involving psychological pressure, and that this negatively impacts workplace productivity, motivation, organizational trust, and industrial peace. However, a significant gap between conceptual awareness and institutional practices has been identified; training activities remain limited, and preventive mechanisms are not sufficiently institutionalized. In conclusion, it has been determined that a reactive approach is dominant in businesses and that psychosocial risks are not sufficiently integrated into occupational health and safety systems.

Anahtar Kelimeler

• Mobbing,
• psychological harassment
• occupational health and safety
• psychosocial risks

İşverenlerin Mobbing Algısı, Önleme Stratejileri ve Şikâyet Yönetim Süreçlerinin Analizi: İş Sağlığı ve Güvenliği Bağlamında Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, işverenlerin mobbing olgusuna ilişkin algılarını, önleme stratejilerini ve şikâyet yönetim süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği perspektifinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Erzurum ilinde kamu sektöründe faaliyet gösteren 15 kurumda görev yapan işveren ve yöneticilerle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelere dayanmaktadır. Bulgular, işverenlerin mobbingi sistematik ve psikolojik baskı içeren bir süreç olarak tanımladığını ve bunun işyeri verimliliği, motivasyon, örgütsel güven ve iş barışı üzerinde olumsuz etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, kavramsal farkındalık ile kurumsal uygulamalar arasında belirgin bir boşluk olduğu; eğitim faaliyetlerinin sınırlı kaldığı ve önleyici mekanizmaların yeterince kurumsallaşmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, işletmelerde reaktif yaklaşımın baskın olduğu ve psikososyal risklerin İSG sistemlerine yeterince entegre edilmediği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Mobbing
• psikolojik taciz
• iş sağlığı ve güvenliği
• psikososyal riskler

Kaynakça

1. 6331. (2026, Şubat 25). İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 2012, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6331&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
2. 6701. (2026, Şubat 10). Sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu, https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6701.pdf
3. Akbıyık, İ. (2013). İşyerlerinde psikolojik taciz (Mobbing) ile bireysel ve kurumsal mücadele için öneriler. ÇSGB Çalışma Dünyası Dergisi, 1(2), 33-38.
4. Altuntaş, C. (2010). Mobbing kavrami ve örnekleri üzerine uygulamali bir çalişma. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 5(18), 2995-3015.
5. Bulut, S., & Göktürk, G. Y. (2012). Mobbing: İşyerinde psikolojik taciz. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 53-70. https://doi.org/10.11616/AbantSbe.285
6. Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (2025, Şubat 10). İş Yerlerinde Psikolojik Tacizin (Mobbing) Önlenmesi https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250306-5.pdf
7. ÇSGB. (2026, Şubat 25) Psikososyal risk rehberi 2024-2025. ÇSGB. https://www.csgb.gov.tr/Media/mprl5zgs/psikososyal-fakt%C3%B6rler-bilgilendirme-rehberi-11-11.pdf
8. Daşdemir, İ. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Nobel B. https://android.eng.ankara.edu.tr/wp-content/uploads/sites/656/2017/10/8_Bilimsel_Arastirma_Yontemleri_Ismet_Dasdemir.pdf

9. Edmondson, A. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350-383. https://doi.org/10.2307/2666999
10. Einarsen, S., & Raknes, B. I. (1997). Harassment in the workplace and the victimization of men. Violence and Victims, 12(3), 247–263.
11. Einarsen, S., Hoel, H., Zapf, D., & Cooper, C. L. (2003). Bullying and emotional abuse in the workplace. International Perspectives in Research and Practice, 1, 439.
12. Einarsen, S., Hoel, H., Zapf, D., & Cooper, C. L. (2011). Bullying and harassment in the workplace: Developments in Theory, Research, and Practice (2nd ed.). London: CRC Press.
13. Eşenli, G., & Aktel, M. (2019). Yönetimde örgüt kültürü ile mobbing ilişkisinin yeri ve önemi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(3), 525-549.
14. Göymen, Y. (2020). İş hayatında mobbing ve mobbingle başa çıkma yolları. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 31-60.
15. Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field methods, 18(1), 59-82.
16. Gül, H. (2009). İş sağlığında önemli bir psikososyal risk: mobbing-psikolojik yıldırma. TAF Preventive Medicine Bulletin, 8(6), 515-520.
17. Güzeldağ, S. (2025). Yargı kararları çerçevesinde mobbing (Psikolojik Taciz) ve ispat sorunu. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 27(1), 825-867. https://doi.org/10.33717/deuhfd.1651596
18. Hilal, Ö., Elif, D. E., Nazenin, İ., Aynur, M., & Faikoğlu, R. (2015). Mobbing (psikolojik yıldırma), örgüt üzerindeki etkileri ve çözüm önerileri. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 2(1), 27-33.
19. Hoel, H., Cooper, C. L., & Faragher, B. (2001). The experience of bullying in Great Britain: The impact of organizational status. European Journal of Work and Organizational Psychology, 10(4), 443–465. https://doi.org/10.1080/13594320143000780
20. İbicioğlu, H., Çiftçi, M., & Derya, S. (2009). Örgütlerde yıldırma (Mobbing): kamu sektöründe bir inceleme. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 1(2), 25-38.
21. İK. (2003, Şubat,25). İş Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4857&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
22. Karaahmet, E., Kiran, S., Atik, L., Atasoy, N., Saraçli, Ö., Ankarali, H., & Konuk, N. (2013). İs yerinde yıldırmaya maruz kalımı ölçmek için kullanılan olumsuz davranislar anketi Türkçe formunun güvenilirligi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 14(3), 275.
23. Karahan, A., & Yılmaz, H. (2014). Mobbing ve örgütsel bağlilik ilişkisine yönelik bir çalişma. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 9(33). 5692-5715. https://doi.org/10.19168/jyu.44023
24. Kuntz, J. C., & Searle, F. (2023). Does bystander intervention training work? When employee intentions and organisational barriers collide. Journal of Interpersonal Violence, 38(3-4), 2934-2956. https://doi.org/10.1177/08862605221104530
25. Leymann, H. (1996). The content and development of mobbing at work. European Journal of Work and Organizational Psychology, 5(2), 165–184. https://doi.org/10.1080/13594329608414853
26. Morrison, E. W., & Milliken, F. J. (2000). Organizational silence: A barrier to change and development in a pluralistic world. Academy of Management Review, 25(4), 706-725. https://doi.org/10.5465/amr.2000.3707697
27. Öcel, H. (2011). İşyeri zorbalığı ve fiziksel rahatsızlık belirtileri: Adil dünya inancının düzenleyici rolü. Türk Psikoloji Dergisi, 26(68), 76-86.
28. Özdemir, S., Tosun, B., Bebiş, H., & Yava, A. (2013). Hemşire kaleminden mobbing: iş yerinde psikolojik saldırı. TAF Preventive Medicine Bulletin, 12(2), 183-192. https://doi.org/10.5455/pmb.1-1329292489
29. Palaz, S., Özkan, S., Sarı, N., Göze, F., Şahin, N., & Akkurt, Ö. (2008). İş yerinde psikolojik taciz (mobbing) davranışları üzerine bir araştırma: Bandırma örneği. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 10(4), 41-58.
30. Salin, D. (2003). Ways of explaining workplace bullying: A review of enabling, motivating and precipitating structures and processes in the work environment. Human Relations, 56(10), 1213–1232. https://doi.org/10.1177/00187267035610003
31. Salin, D. (2008). The prevention of workplace bullying as a question of human resource management. Journal of Business Ethics, 84(2), 221–231. https://doi.org/10.1016/j.scaman.2008.04.004
32. Solmuş, T. (2005). İş yaşamında travmalar: Cinsel taciz ve duygusal zorbalık/taciz (mobbing). ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 7(2), 1-14.
33. TBK. (2026, Ocak 25). 6098 Türk Borçlar Kanunu 2011. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
34. Tetik, S. (2010). Mobbing kavramı: Birey ve örgütler açısından önemi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2010(1), 81-89.
35. Tınaz, P. (2006). İşyerinde psikolojik taciz mobbing. Çalışma ve Toplum, 4(11), 13-28. https://izlik.org/JA46JM88ZW
36. Tunç, Y. E., & Aslantürk, O. (2025). Mobbing ile mücadelede iş sağlığı ve güvenliği hukuku. Yasama Dergisi, (50), 39-74.
37. Türeli, N. Ş., & Dolmacı, N. (2013). İş yaşamında kadın çalışana yönelik ayrımcı bakış açısı ve mobbing üzerine ampirik bir çalışma. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 83-104.
38. Verkuil, B., Atasayi, S., & Molendijk, M. L. (2015). Workplace bullying and mental health: a meta-analysis on cross-sectional and longitudinal data. PloS one, 10(8), e0135225. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0135225
39. Yiğit, B. (2018). Mobbing kavrami: kavramsal bir çerçeve. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(1), 32-42.
40. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 2 (2): 113-118. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/63326
41. Yıldız, A. N., & Sandal, A.(Eds). (2020). İş Sağlığı ve Güvenliği Meslek Hastalıkları. Hacettepe Üniversitesi. http://openaccess.hacettepe.edu.tr:8080/xmlui/handle/11655/23156
42. Yılmaz, A., Özler, D. E., & Mercan, N. (2008). Mobbing ve örgüt iklimi ile ilişkisine yönelik ampirik bir araştirma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(26), 334-357.
43. Yılmaz, H., & Kaymaz, A. (2014). Kurumsal bir risk unsuru: Mobbing (iş yerinde psikolojik taciz). Denetişim, (14), 73-81.
44. Yücetürk, E. E. (2005). Türkiye''de iş yaşam kalitesini ve verimliliği azaltan gizli bir sendrom: yıldırma (Mobbing). Iktisat Isletme ve Finans, 20(231), 97-108.