THE FRAGMENTATION OF TIME AND SPACE IN ARCHITECTURE THROUGH DESCARTES’ METHOD

Öz

The conception of space as a measurable, divisible, and representable extension constitutes one of the principal epistemological parallels that can be established between modern architectural thought and Descartes’ understanding of method. This study discusses the fragmented representation of space and time in architecture through René Descartes’ method, Cartesian dualism, and conception of extension. It aims to evaluate the relationship between the Cartesian pursuit of certainty and the geometric, measurable, and objectifying instruments of architectural representation without asserting a direct historical line of influence. In this context, Descartes’ methodical doubt, the distinction between thinking and extended substance, the Cartesian coordinate system, and the conceptual relationship of these notions to modern forms of spatial representation are critically examined. The research combines philosophical conceptual analysis, critical reading of architectural theory, and conceptual comparison. It argues that Cartesian modes of representation render space measurable and communicable through relations among points, lines, surfaces, and coordinates, while accounting only partially for bodily experience, sensation, memory, and subject-space interaction. Consequently, Cartesian representation is considered a powerful analytical instrument for architecture, but insufficient on its own to explain the multisensory, lived, temporal, and relational dimensions of space.

Anahtar Kelimeler

• Descartes
• Cartesian Space
• Spatial Representation
• Cartesian Coordinate System
• Space-Time

DESCARTES’İN METODU ÜZERİNDEN MİMARLIKTA ZAMAN VE MEKÂNIN PARÇALANMASI

Öz

Mekânın ölçülebilir, bölünebilir ve temsil edilebilir bir uzam olarak kavranması, modern mimarlık düşüncesi ile Descartes’in metot anlayışı arasında kurulabilecek başlıca epistemolojik paralelliklerden biridir. Bu çalışma, René Descartes’in metot anlayışı, Kartezyen düalizmi ve uzam kavrayışı aracılığıyla mimarlıkta mekân ve zamanın parçalanarak temsil edilmesini tartışmaktadır. Çalışmanın amacı, Kartezyen kesinlik arayışı ile mimari temsilin geometrik, ölçülebilir ve nesneleştirici araçları arasındaki ilişkiyi, doğrudan bir tarihsel etki iddiası kurmadan, felsefi ve kuramsal bir çerçevede değerlendirmektir. Bu kapsamda Descartes’in metodolojik kuşkusu, düşünen özne ile yayılımı olan varlık ayrımı, Kartezyen koordinat sistemi ve bu sistemin modern mekân kavrayışına etkisi eleştirel olarak incelenmektedir. Çalışmada felsefi kavram çözümlemesi, mimarlık kuramı literatürüne dayalı eleştirel okuma ve kavramsal karşılaştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Çalışma, Kartezyen temsil düzeninin mekânı nokta, çizgi, yüzey ve koordinat ilişkileri üzerinden ölçülebilir ve aktarılabilir kıldığını; buna karşılık bedensel deneyimi, duyumsamayı, belleği ve özne-mekân etkileşimini ancak sınırlı biçimde açıklayabildiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak Kartezyen temsilin mimarlık için güçlü bir analitik araç olduğu, ancak mekânın çok duyulu, yaşantısal, zamansal ve ilişkisel boyutlarını açıklamakta tek başına yeterli olmadığı savunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Descartes
• Kartezyen Mekân
• Mekânsal Temsil
• Kartezyen Koordinat Sistemi
• Mekân- Zaman

Kaynakça

1. Austin, J. L. (1962). Sense and sensibilia. Oxford University Press.
2. Burry, J. (2014). The construction of a problem: Architecture modelling after Descartes. The Journal of Space Syntax, 5(1), 15–34.
3. Demirbaş, N. I. (2017). Evren tasarlama kılavuzu, Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
4. Descartes, R. (1997). Metot üzerine konuşmalar (M. Karasan, Çev.). Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
5. Descartes, R. (2007). Felsefenin ilkeleri (M. Akın, Çev.). Say Yayınları.
6. Descartes, R. (2010). Aklın yönetimi için kurallar (M. Ökmen, Çev.). Sosyal Yayınları.
7. Descartes, R. (2015). Meditasyonlar: Metafizik üzerine düşünceler (Ç. Dürüşken, Çev.). Alfa Yayınları.
8. Dobre, M. (2016). Experimental Cartesianism and the problem of space. In K. Vermeir & J. Regier (Eds.), Boundaries, extents and circulations: Space and spatiality in early modern natural philosophy (pp. 153–178). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-41075-3_7

9. Evans, R. (1997). Translations from drawing to building and other essays. MIT Press.
10. Ewenstein, B., & Whyte, J. (2009). Knowledge practices in design: The role of visual representations as ‘epistemic objects’. Organization Studies, 30(1), 7–30. https://doi.org/10.1177/0170840608083014
11. Fouillée, A. (2009). Descartes (A. Altınörs, Çev.). Eflatun Yayınevi.
12. Gürer, E. (2016). Katmanlı mekân kavrayışı. mimar.ist, 56(2), 31–35.
13. Jelić, A., Tieri, G., De Matteis, F., Babiloni, F., & Vecchiato, G. (2016). The enactive approach to architectural experience: A neurophysiological perspective on embodiment, motivation, and affordances. Frontiers in Psychology, 7, Article 481. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.00481
14. Kurtar, S. (2012). Mekânı yaşamak: Lefebvre ve mekânın diyalektik oluşumu. A. Özçağlar (Ed.), TÜCAUM VII. Coğrafya Sempozyumu içinde. http://tucaum.ankara.edu.tr/wpcontent/uploads/sites/280/2015/08/semp7_41.pdf
15. Langton, R. (2005). Descartes’ ın Meditasyonlar’ına Bir Çalışma Rehberi.MIT.
16. Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi. (I. Ergüden, Çev.), Sel Yayıncılık, İstanbul.
17. Norberg-Schulz, C. (1980). Genius Loci: Towards a Phenomenology of Architecture. New York: Rizzoli, 5-70.
18. Pallasmaa, J. (2016). Tenin Gözleri: Mimarlık ve Duyular (Kılıç, A.U. Çev.). İstanbul: YEM Yayınları.
19. Üzümcüoğlu, A. (2019). Düşünürler: 01, Descartes. Parola Yayınları.