Üniversitelerde Kariyer Planlama Dersi Alan ve Almayan Öğrencilerin Kariyer Kararsızlığı Düzeylerinin Karşılaştırılması: Marmara Bölgesi’nde Bir Devlet Üniversitesi Örneği

Öz

Bu araştırmanın amacı, yükseköğretim kurumlarında verilen kariyer planlama dersini alan ve almayan üniversite öğrencilerinin kariyer karar öz-yeterlilik düzeyleri arasındaki farklılıkları incelemektir. Günümüz iş piyasasının belirsiz ve değişken yapısı, öğrencilerin kariyer karar süreçlerini daha karmaşık hâle getirmekte ve bu alanda destekleyici uygulamaların önemini artırmaktadır. Bu bağlamda kariyer planlama dersleri, öğrencilerin kendilerini tanımaları ve kariyer hedefleri oluşturmaları açısından önemli bir öğrenme ortamı sunmaktadır. Bu doğrultuda, söz konusu dersin öğrencilerin kariyer karar öz-yeterlilik düzeyleri üzerindeki etkisini incelemek amacıyla araştırma nicel desende yürütülmüştür. Veriler, Marmara Bölgesi’nde yer alan bir devlet üniversitesinde farklı programlarda öğrenim gören 415 öğrenciden toplanmış; veri analizinde bağımsız örneklem t-testi ve iki faktörlü varyans analizi kullanılmıştır. Bulgular, kariyer planlama dersini alan öğrencilerin kariyer karar öz-yeterlilik düzeylerinin anlamlı biçimde daha yüksek olduğunu göstermiştir. Cinsiyet değişkeni ve ders alma × cinsiyet etkileşimi anlamlı bulunmamıştır. Elde edilen sonuçlar, kariyer planlama dersinin öğrencilerin kariyer karar süreçlerine katkı sağlayabileceğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kariyer planlama dersi
• Kariyer karar öz-yeterliliği
• Kariyer Kararsızlığı
• Kariyer yönetimi

Comparison of Career Indecision Levels Between Students Who Have Taken and Not Taken a Career Planning Course at Universities: A Case Study of a Public University in the Marmara Region

Öz

The aim of this study is to examine the differences in career decision self-efficacy levels between university students who have taken a career planning course and those who have not. The dynamic nature of today’s labor market increases the complexity of career decision-making processes and highlights the importance of supportive practices. In this context, career planning courses provide an important learning environment that supports students in recognizing themselves and developing career goals. This study was conducted using a quantitative research design. Data were collected from 415 students enrolled in different programs at a public university in the Marmara Region of Turkey. Independent samples t-test and two-way ANOVA were used for data analysis. The findings revealed that students who took the course had significantly higher self-efficacy levels. Gender and the interaction effect were not significant. The results suggest that career planning courses may positively contribute to students’ career decision-making processes.

Anahtar Kelimeler

• Career planning course
• Career decision self-efficacy
• Career indecision
• Career management

Kaynakça

1. Acar, R., & Özdaşlı, K. (2017). Bireysel kariyer planlama yapmanın öğrencinin başarısı üzerindeki etkisi: SBMYO öğrencileri üzerine bir araştırma. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Social Sciences Institute, 9(21), 301-314. https://doi.org/10.20875/makusobed.316449
2. Akos, P., Hutson, B., & Leonard, A. J. (2022). The relationship between work study and career development for undergraduate students. Journal of Career Development, 49(5), 1097–1107. https://doi.org/10.1177/08948453211012787
3. Aydoğdu, M. E., Özdemir, F., & Deniz, S. (2024). Kariyer planlama dersinin öğrencilere katkısı. International Journal of English for Specific Purposes, 2(2), 99-110. https://doi.org/10.70870/joinesp.1570699
4. Aytaç, S., & Keser, A. (2017). Çalışma Yaşamında Kariyer (3. Baskı). Umuttepe Yayınları
5. Bal, E.A., & Arıkan, S. (2020). The impact of a career development and planning course on üniversity students’ career adaptability levels. Global Media Journal TR Edition, 10(20), 414–434. https://izlik.org/JA53AA76WU
6. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: W. H. Freeman
7. Betz, N. E., & Hackett, G. (2006). Career self-efficacy theory: Back to the future. Journal of Career Assessment, 14(1), 3-11. https://doi.org/10.1177/1069072705281347
8. Büyükgöze Kavas, A. (2011). Testing a model of career indecision among university students based on social cognitıve career theory. [Doktora Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.

9. Büyukgoze-Kavas, A. (2014). A psychometric evaluation of the career decision self-efficacy scale-short form with Turkish university students. Journal of Career Assessment, 22, 386-397. https://doi.org/10.1177/1069072713484561
10. Chartrand, J. M., Rose, M. L., Elliott, T. R., Marmarosh, C., & Caldwell, S. (1993). Peeling back the onion: Personality, problem solving, and career decision-making style correlates of career indecision. Journal of Career Assessment, 1, 66-82. https://doi.org/10.1177/106907279300100107
11. Cinel, M. O., & Oğan, E. (2021). İş hayatında duygusal zekâ ve kariyer uyum yeteneği arasındaki ilişki. Alanya Akademik Bakış, 5(1), 369-391. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.697236
12. Çoğalan, Y., & Yazıcı, H. (2022). Lise öğrencilerinin özgüvenleri, kariyer denetim odakları ve kariyer kaygıları arasındaki ilişki. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(81), 152-165. https://doi.org/10.17755/esosder.941314
13. Dabanlı, F., Arslan, C., & Yalçın, S. B. (2024). Üniversite öğrencilerinde kariyer kararsızlığı, benliğin farklılaşması ve uyumsuz düşünce stilleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 7(1), 1-22. https://doi.org/10.58501/kpdd.1288915_1
14. Dalkılıç, S., Ata, A. Ç., Dalkılıç, E., & Aytaç, A. İ. (2022). Kariyer planlama dersinin kariyer kararı verme yetkinliğine etkisi: Lisans öğrencileri üzerine bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(3), 935-960. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1106927
15. Doğanülkü, H. A. (2024). Öğrenci rolünden çalışan rolüne: Üniversite öğrencilerinin çalışma hayatına geçiş hazırlıklarına ilişkin algılarının incelenmesi. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 7(1), 23-41. https://doi.org/10.58501/kpdd.1373238_2
16. Duru & Gültekin, F. (2019). Pdr öğrencilerinin kariyer uyumluluklarının kariyer yapılandırma yaklaşımı açısından incelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 14(20), 161-181. https://doi.org/10.26466/opus.583886
17. Eren, Ş., & Kaya, S. (2020). Üniversite öğrencilerinin kariyer planlaması: Büro yönetimi ve yönetici asistanlığı öğrencileri örneği. Middle Black Sea Journal of Communication Studies, 5(2), 96-107. https://izlik.org/JA87WM64UH
18. Eren Bana, P., & Özek, H. (2023). Kariyer planlama ve kendini izleme açısından üniversite öğrencilerinin karşılaştırılması üzerine bir araştırma. Uluslararası Yönetim İktisat Ve İşletme Dergisi, 19(2), 395-419. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1206728
19. Eryılmaz, A., & Kara, A. (2025). Kariyer Esnekliği Envanteri (KEE): Türkçeye uyarlanması, geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 15(1), 281-300. https://doi.org/10.24315/tred.1466286
20. Gati, I., & Asher, I. (2001). Prescreening, in‐depth exploration, and choice: From decision theory to career counseling practice. The Career Development Quarterly, 50(2), 140-157. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.2001.tb00979.x
21. Hansen, J. M., Jackson, A. P., & Pedersen, T. R. (2017). Career development courses and educational outcomes: Do career courses make a difference? Journal of Career Development, 44(3), 209–223. https://doi.org/10.1177/0894845316633783
22. Harris-Reeves, B. E., Pearson, A. G., & Massa, H. M. (2025). From uncertainty to clarity: A career plan task empowering firstyear university students. Journal of Teaching and Learning for Graduate Employability, 16(1), 127-146. https://ojs.deakin.edu.au/index.php/jtlge/
23. Herr, E. L., Cramer, S. H., & Niles, S. G. (2004). Career guidance and counseling through the lifespan (6th ed). Pearson Education.
24. Ho, T.T.H., Le V.H., Nguyen D.T., Nguyen C.T.P., & Nguyen H.T.T. (2022). Effects of career development learning on students' perceived employability: A longitudinal study. High Educ (Dordr). 1-19. https://doi.org/10.1007/s10734-022-00933-6. Epub ahead of print. PMID: 36187080; PMCID: PMC9514680
25. Işık, M., Bilen, K. N., & Uygun, N. (2024). Üniversite kültürünün bireysel kariyer planlama ve girişimcilik eğilimine etkisi. International Journal of Social Science Research, 12(2), 1-23. https://izlik.org/JA34HG25BH
26. Kaya, Ç., & Sart, G. (2020). Genç yetişkinlerde duygusal zekanın kariyer uyum ve iyimserliğine etkisi: Üniversite öğrencileri örneği. Biga İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(1), 31-43. https://izlik.org/JA25ZD54DU
27. Kelly & Lee, W. C. (2002). Mapping the domain of career decision problems. Journal of Vocational Behavior, 61, 302-326. https://doi.org/10.1006/jvbe.2001.1858
28. Kulcsár, V., Dobrean, A., & Gati, I. (2020). Challenges and difficulties in career decision making: Their causes, and their effects on the process and the decision. Journal of Vocational Behavior, 116, 103346. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2019.103346
29. Kuzgun, Y., & Sevim, S. A. (2004). Kadınların çalışmasına karşı tutum ve dini yönelim arasındaki ilişki. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 37(1), 14-27. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000088
30. Layton, R.L., Solberg, V.S.H., Jahangir, A.E, Hall, J.D., Ponder, C.A., Micoli, K.J. & Vanderford, N.L. (2020). Career planning courses increase career readiness of graduate and postdoctoral trainees, F1000Research. 13(9), 1230. https://doi.org/10.12688/f1000research.26025.2. PMID: 33163161; PMCID: PMC7605208
31. Lent, R. W., Brown, S. D., & Hackett, G. (1994). Toward a unifying social cognitive theory of career and academic interest, choice, and performance. Journal of Vocational Behavior, 45(1), 79-122. https://doi.org/10.1006/jvbe.1994.1027
32. Meijers, F., & Kuijpers, M. (2014). Career learning and career learning environment in Dutch higher education. Journal of Applied Research in Higher Education, 6(2), 295–313. https://doi.org/10.1108/JARHE-06-2013-0025
33. Miller, A. K., Osborn, D. S., Sampson, J. P., Jr., Peterson, G. W., & Reardon, R. C. (2018). The impact of a college career course on students’ career decision states. The Career Development Quarterly, 66(4), 371–377. https://doi.org/10.1002/cdq.12143
34. Mutlu, T., Korkut Owen, F., Özdemir, S., & Ulaş Kılıç, Ö. (2019). Beliren yetişkinlerin kariyer planları, yaşadıkları kariyer kararsızlıkları ve bununla baş etme stratejileri. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(1), 1-31. https://izlik.org/JA94UN63SF
35. Oruç, Ş., & Sunman, G. (2023). Yaşam amaçları belirleme ile bireysel kariyer planlama arasındaki ilişki. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (46), 299-316. https://izlik.org/JA66YE24KT
36. Öztemel, K. (2012). Kariyer kararsızlığı ile mesleki karar verme öz yetkinlik ve kontrol odağı arasındaki ilişkiler. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(2), 459-477. https://izlik.org/JA38CE45DR
37. Öztürk, F., & Çiçek, H. (2025). Lisansüstü eğitim gören öğrencilerin kariyer kararlılığı ve öz yeterliliklerinin kariyer kaygısı üzerine etkisi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(2), 539-552. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1319563
38. Prescod, D., Gilfillan, B., Belser, C., Orndoff, R., & Ishler, M. (2019). Career decision-making for undergraduates enrolled in career planning courses. The College Quarterly, 22(2), 1-14.
39. Reardon, R. C., Folsom, B., Lee, D., & Clark, J. (2011, July 18). The effects of college career courses on learner outputs and outcomes (Technical Report No. 53). Center for the Study of Technology in Counseling and Career Development, Florida State University. https://doi.org/10.1177/08948453166449
40. Sağdıç, M., & Demirkaya, H. (2009). Üniversite öğrencilerinin kariyer gelişim planlarına ilişkin yaklaşımları. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(26), 233-247. https://izlik.org/JA76MD62AL
41. Savickas, M. L. (2013). Career construction theory and practice. Career development and counseling: Putting theory and research to work, 2(1), 144-180.
42. Serin, E., Soran, S. & Kılıç, A.O. (2014). Üniversite öğrencilerinin kariyer değerlerinin eğitim süreleri açısından incelenmesi ve bir uygulama. C.Ü İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1), 209-220. https://izlik.org/JA24AK34HB
43. Super, D. E. (1990). A life span, life-space approach to career development. In Career Choice and Development, (2nd ed.) (Eds D Brown, L Brooks):197–261. San Francisco, Jossey–Bass
44. Stebleton, M. J., Kaler, L. S., Diamond, K. K., & Lee, C. (2020). Examining career readiness in a liberal arts undergraduate career planning course. Journal of Employment Counseling, 57(1), 14–26. https://doi.org/10.1002/joec.12135
45. Şen- Baz, D. (2019). Üniversite öğrencilerinin yaşam doyumunu yordamada kariyer kararı öz-yeterliği ve umudun rolünün incelenmesi. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(2), 144-165. https://izlik.org/JA58PF92PT
46. Şensoy, A. (2023). Career expectations of career application and research center student unit representatives. TOGU Career Research Journal, 4(2), 26-37. https://izlik.org/JA79DP98AL
47. Taylor, K. M., & Betz, N. E. (1983). Applications of self-efficacy theory to the understanding and treatment of career indecision. Journal of Vocational Behavior, 22(1), 63-81. https://doi.org/10.1016/0001-8791(83)90006-4
48. Wei, Y. C. (2025). Effects of career course assignment design on undergraduates’ career self-efficacy and exploration. Asia Pacific Journal of Education, 45(1), 100–112. https://doi.org/10.1080/02188791.2023.2171125
49. Yıldız, F., & Kabasakal, Z. (2023). Üniversite öğrencilerinin kariyer uyumluluk düzeylerinin kariyer endişeleri ve kariyer kararı verme öz yeterliği açısından incelenmesi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 15(28), 91–103. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.1246185
50. Zhao, T., & Wu, J. (2022). How do career development courses help Chinese undergraduate students achieve healthy and quality career development? International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(23), 15620. https://doi.org/10.3390/ijerph192315620