İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Gökçen Aydın; Yasin Aydın; Nurten Karacan Özdemir

İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu çalışmanın amacı, İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu (İYKE)’nin (Work-related Acceptance and Action Questionnaire; WAAQ) (Bond, Lloyd ve Guenole, 2013) Türkçeye uyarlanarak geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının yapılmasıdır. İş yaşamında psikolojik esnekliğin ölçülmesi amacıyla geliştirilen WAAQ, 7’li Likert tipi yedi madde ve tek boyuttan oluşmaktadır. Çeviri için gerekli süreçlerin tamamlanmasının ardından, açımlayıcı (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. Çalışmaya AFA için kamu ya da özel sektörde çalışan 91, DFA için 180 kişi katılmıştır. Ölçeğin Türkçe formunun AFA sonuçları tek boyutlu bir yapıyı göstermiş, DFA sonuçları da, mükemmel uyuma işaret ederek ölçeğin orijinalindeki tek faktörlü yapıyı doğrulamıştır. Cronbach alfa .84 olarak bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

İş yaşamında kabul ve eylem,psikolojik esneklik,geçerlik,güvenirlik

Kaynakça

Arthur, M. B. ve Rousseau, D. M. (1996). Introduction: the boundaryless career as a new employment principle. M. B. Arthur ve D. M. Rousseau (Eds.) içinde, The boundaryless career: A new employment principle for a new organizational era (ss. 3–20). New York: Oxford University Press.
Bond, F. W. ve Bunce, D. (2003). The role of acceptance and job control in mental health, job satisfaction, and work performance. Journal of Applied Psychology, 88, 1057–1067. doi:10.1037/0021-9010.88.6.1057
Bond, F.W. ve Flaxman, P. E. (2006). The ability of psychological flexibility and job control to predict learning, job performance, and mental health. Journal of Organizational Behavior Management, 26, 113–130.
Bond, F. W., Flaxman, P. E. ve Bunce, D. (2008). The influence of psychological flexibility on work redesign: Mediated moderation of a work reorganization intervention. Journal of Applied Psychology, 93, 645–654. doi:10.1037/0021-9010.93.3.645
Bond, F. W., Hayes, S. C., Baer, R. A., Carpenter, K. M., Guenole, N., Orcutt, H. K., ... & Zettle, R. D. (2011). Preliminary psychometric properties of the Acceptance and Action Questionnaire–II: A revised measure of psychological inflexibility and experiential avoidance. Behavior therapy, 42(4), 676-688. doi:10.1016/j.beth.2011.03.007
Bond, F. W., Hayes, S. C., ve Barnes- Holmes, D. (2006). Psychological flexibility, ACT and organizational behavior. S. C. Hayes, F. W. Bond, D. Barnes- Holmes & J. Austin (Eds) içinde. Acceptance and Mindfulness at Work: Applying Acceptance and Commitment Therapy and Relational Frame Theory to Organizational Behavior Management (ss. 25-54). Binghampton, NY: the Haworth Press.
Bond, F. W., Lloyd, J., Flaxman, P. E. ve Archer, R. (2015). Psychological Flexibility and ACT at Work. The Wiley Handbook of Contextual Behavioral Science, 459-482. doi:10.1002/9781118489857.ch22
Bond, F. W., Lloyd, J. ve Guenole, N. (2013). The Work‐related Acceptance and Action Questionnaire: Initial psychometric findings and their implications for measuring psychological flexibility in specific contexts. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 86, 331–347. doi:10.1111/joop.12001

Brinkborg, H., Michanek, J., Hesser, H. ve Berglund, G. (2011). Acceptance and commitment therapy for the treatment of stress among social workers: A randomized controlled trial. Behaviour Research and Therapy, 49, 389-398. doi:10.1016/j.brat.2011.03.009
Büyüköztürk, Ş. (2012, Mayıs). Örnekleme yöntemleri. http://w3.balikesir.edu.tr/~msackes/wp/wpcontent/uploads/2012/03/BAY-Final-Konulari.pdf adresinden erişildi
Chan, S. H., Mai, X., Kuok, O. M. ve Kong, S. H. (2016). The influence of satisfaction and promotability on the relation between career adaptability and turnover intentions. Journal of Vocational Behavior, 92, 167-175. doi:10.1016/j.jvb.2015.12.003
Chawla, N., ve Ostafin, B. (2007). Experiential avoidance as a functional dimensional approach to psychopathology: An empirical review. Journal of Clinical Psychology, 63(9), 871-890. doi:10.1002/jclp.20400
Darnley, R., DiPlacido, M., Kerns, M. ve Kim, A. (2018). Industry 4.0: Digitization in Danish industry (Doktora tezi), Worcester Polytechnic Institute.
Deval, C., Bernard-Curie, S., ve Monestès, J. L. (2017). Effects of an acceptance and commitment therapy intervention on leaders’ and managers’ psychological flexibility. Journal de Therapie Comportementale et Cognitive, 27(1), 34-42. doi:10.1016/j.jtcc.2016.10.002
Donaldson-Feilder, E. J. ve Bond, F. W. (2004). The relative importance of psychological acceptance and emotional intelligence to workplace well-being. British Journal of Guidance & Counselling. 32(2), 187-203. doi:10.1080/08069880410001692210
Finney, S. J. & Distefano, C. (2006). Non-normal and categorical data in structural equation modeling. In G. R. Hancock & R. O. Muller. Structural equation modeling: A second course (p. 269-314). Greenwich, Connecticut: Information Age Publishing.
Flaxman, P. E. ve Bond, F. W. (2010a). Worksite stress management training: Moderated effects and clinical significance. Journal of Occupational Health Psychology, 15, 347–358. doi:10.1037/a0020522
Flaxman, P. E. ve Bond, F. W. (2010b). A randomized worksite comparison of acceptance and commitment therapy and stress inoculation training. Behaviour Research and Therapy, 48(8), 816-20. doi:10.1016/j.brat.2010.05.004
Gysberg, N. C. ve Lapan, R. T. (2001). The implementation and evaluation of comprehensive school guidance programs in the United States: Progress and prospects. Internat. Jnl. for Educational and Vocational Guidance, 1, 197–208. doi:10.1023/A:1012297314669
Henderson M., Glozier N. ve Elliott, H. K. (2005). Long term sickness absence. BMJ, 330, 802–803. doi:10.1136/bmj.330.7495.802
Hayes, S. C., Bissett, R., Roget, N., Padilla, M., Kohlenberg, B. S., Fisher, G., Masuda, A., Pistorello, J., Rye, A. K., Berry, K. ve Niccolls, R. (2004). The impact of acceptance and commitment training and multicultural training on the stigmatizing attitudes and professional burnout of substance abuse counselors. Behavior Therapy, 35, 821–835. doi:10.1016/S0005-7894(04)80022-4
Hayes, S. C., Luoma, J., Bond, F., Masuda, A. ve Lillis, J. (2006). Acceptance and commitment therapy: Model, processes, and outcomes. Behaviour Research and Therapy, 44, 1-25. doi:10.1016/j.brat.2005.06.006
Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2012). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change. New York: Guilford Press.
Hayes, S. C., Strosahl, K., Wilson, K. G., Bissett, R. T., Pistorello, J., Toarmino, D., vd., (2004). Measuring experiential avoidance: A preliminary test of a working model. Psychological Record, 54, 553-578. doi:10.1007/BF03395492
Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55. doi:10.1080/10705519909540118
Kalaycıoğlu, E. (2018). Kariyer uyum yeteneğinin çalışanların iş performansına etkisi. (Yayımlanmamış Yükseklisans Tezi). Bartın Üniversitesi, Bartın.
Kashdan, T. B. ve Rottenberg, J. (2010). Psychological flexibility as a fundamental aspect of health. Clinical Psychology Review, 30, 467– 480. doi:10.1016/j.cpr.2010.03.001
Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). New York: Guilford Press. Retrieved from http://scholar.google.com/scholar?hl=en&btnG=Search&q=intitle:Assumptions+in+Structural+Equation+Modeling#4
Lloyd, J., Bond, F. W. ve Flaxman, P. E. (2013). The value of psychological flexibility: Examining psychological mechanisms underpinning a cognitive behavioural therapy intervention for burnout. Work and Stress, 27, 181–199. doi:10.1080/02678373.2013.782157
Mesleki Yeterlik Kurumu; MYK (2017). Ulusal meslek standardı, okul psikolojik danışmanı [National Occupational Standards, School Counselor]. T.C. Resmi Gazete, 30227.
Öztemel, E. (2018). Eğitimde yeni yönelimlerin değerlendirilmesi ve eğitim 4.0. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 1(1), 25-30. doi:10.32329/uad.382041
Pedhazur, E. J., & Schmelkin, L. P. (1991). Measurement, design, and analysis: An integrated approach. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
Robertson, I., Cooper, C. L., Sarkar, M. ve Curran, T. (2015). Resilience training in the workplace from 2003-2014: A systematic review. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 88, 533-562. doi:10.1111/joop.12120
Rudolph, C. W., Lavigne, K. N. ve Zacher, H. (2017). Career adaptability: A meta-analysis of relationships with measures of adaptivity, adapting responses, and adaptation results. Journal of Vocational Behavior, 98, 17-34. doi:10.1016/j.jvb.2016.09.002
Ruiz Jiménez, F. J., ve Odriozola González, P. (2014). The Spanish version of the Work-related Acceptance and Action Questionnaire (WAAQ). Psicothema, 26(1), 63-8. doi:10.7334/psicothema2013.110
Sarkar, M. ve Fletcher, D. (2017). How resilience training can enhance wellbeing and performance. M. F. Crane (Ed.) içinde, Managing for resilience: A practical guide for employee wellbeing and organizational performance (ss. 227-237). London, UK: Routledge.
Savickas, M. L. (2005). The theory and practice of career construction. S. D. Brown ve R. W. Lent (Eds.) içinde, Career development and counseling: Putting theory and research to work (ss. 42–70). Hoboken, NJ: Wiley.
Savickas, M. L. (2012). Life design: A paradigm for career intervention in the 21st century. Journal of Counseling & Development, 90(1), 13-19. doi:10.1111/j.1556- 6676.2012. 00002.x
Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2010). A beginners guide to structural equation modeling. New York: Routledge.
Schweden, T. L. K., Wolfradt, U., Jahnke, S., & Hoyer, J. (2018). Depersonalization under academic stress: Frequency, predictors, and consequences. Psychopathology, 51(4), 252–261. https://doi.org/10.1159/000489468
Tabachnick, B. G., ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Boston: Pearson Education. Boston: Pearson Education. doi:10.1037/022267
Vanhove, A. J., Herian, M., Perez, A. L. U., Harms, P. D. ve Lester, P. B. (2016). Can resilience be developed at work? A meta-analytic review of resilience-building programme effectiveness. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 89(2), 278-307. doi:10.1111/joop.12123
Xu, X., Liu, X., Ou, M., Xie, C., ve Chen, Y. (2018). Psychological flexibility of nurses in a cancer hospital: Preliminary validation of a Chinese version of the Work-related Acceptance and Action Questionnaire. Asia-Pacific Journal of Oncology Nursing, 5(1), 83–90. doi:10.4103/apjon.apjon_62_17

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gökçen Aydın ^*
0000-0003-0781-7817
Türkiye

Yasin Aydın
0000-0003-1783-2279
Türkiye

Nurten Karacan Özdemir
0000-0002-2909-6857
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2020

Gönderilme Tarihi

26 Nisan 2020

Kabul Tarihi

28 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 3 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA53RK72EE

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Aydın, G., Aydın, Y., & Karacan Özdemir, N. (2020). İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 3(1), 32-54. https://izlik.org/JA53RK72EE

AMA

1.Aydın G, Aydın Y, Karacan Özdemir N. İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. KPDD. 2020;3(1):32-54. https://izlik.org/JA53RK72EE

Chicago

Aydın, Gökçen, Yasin Aydın, ve Nurten Karacan Özdemir. 2020. “İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi 3 (1): 32-54. https://izlik.org/JA53RK72EE.

EndNote

Aydın G, Aydın Y, Karacan Özdemir N (01 Haziran 2020) İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi 3 1 32–54.

IEEE

[1]G. Aydın, Y. Aydın, ve N. Karacan Özdemir, “İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, KPDD, c. 3, sy 1, ss. 32–54, Haz. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA53RK72EE

ISNAD

Aydın, Gökçen - Aydın, Yasin - Karacan Özdemir, Nurten. “İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi 3/1 (01 Haziran 2020): 32-54. https://izlik.org/JA53RK72EE.

JAMA

1.Aydın G, Aydın Y, Karacan Özdemir N. İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. KPDD. 2020;3:32–54.

MLA

Aydın, Gökçen, vd. “İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, c. 3, sy 1, Haziran 2020, ss. 32-54, https://izlik.org/JA53RK72EE.

Vancouver

1.Gökçen Aydın, Yasin Aydın, Nurten Karacan Özdemir. İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. KPDD [Internet]. 01 Haziran 2020;3(1):32-54. Erişim adresi: https://izlik.org/JA53RK72EE