Aynı Gazete, Farklı Vitrinler: Milliyet Gazetesi Birinci Sayfalarının 40 Yıl Arayla Karşılaştırmalı Okuması

Öz

Kadim bir kitle iletişim aracı olarak gazeteler, dijitalleşmenin etkisiyle giderek geri planda kalsa da dönüşen yapısı ve toplumsal işlevi açısından hâlâ araştırılmaya değer bir alan olmaya devam etmektedir. Bu kapsamda çalışma, Milliyet gazetesinin birinci sayfalarını 1985 ve 2025 yılları üzerinden karşılaştırmalı olarak inceleyerek haber seçimi, sunum biçimi ve haber değerlerindeki dönüşümü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde yürütülmüş, veri toplama tekniği olarak içerik çözümlemesi kullanılmıştır. Bu kapsamda birinci sayfalar manşet ve sürmanşet haberlerin konu dağılımı, baskın tema, ciddi haber–magazin haber dengesi, haber yoğunluğu, görsel kullanım düzeyi ve haber dışı unsurlar ile köşe yazısı ve yorumların varlığı gibi değişkenler açısından sistematik olarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, incelenen dönemler arasında birinci sayfa kurgusunda belirgin farklılıklar olduğunu göstermektedir. 1985 yılında birinci sayfaların ağırlıklı olarak iç politika ve ekonomik gelişmeler etrafında şekillendiği; yorum içeriklerinin ve köşe yazılarının görünür olduğu bir yapı öne çıkmaktadır. Buna karşılık 2025 yılında dış politika ve güvenlik temalarının daha belirgin hale geldiği, yorum içerikleri ile haber dışı unsurların büyük ölçüde ortadan kalktığı görülmektedir. Ayrıca birinci sayfaların zaman içinde daha yoğun, daha parçalı ve görsel açıdan daha dikkat çekici bir yapıya evrildiği dikkat çekmektedir. Bu bulgular, yalnızca gazetecilik pratiklerinde değil, aynı zamanda medyanın toplumsal işlevinde de önemli bir dönüşüme işaret etmektedir. Sonuç olarak birinci sayfaların kamusal tartışmayı yönlendiren bir alan olmaktan ziyade, gündemi hızlı ve çarpıcı biçimde sunan bir vitrin haline geldiği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Gazeteler
• vitrin sayfası
• haber değerleri
• gazetecilik pratikleri
• içerik çözümlemesi.

Same Newspaper, Different Front Pages: A Comparative Analysis of the Front Pages of Milliyet Newspaper 40 Years Apart

Öz

Newspapers, as an ancient form of mass communication, are increasingly being relegated to the background by the impact of digitalization, but their evolving structure and social function make them a valuable area for further research. This study aims to reveal the transformation in news selection, presentation style, and news value by comparatively examining the front pages of Milliyet newspaper between 1985 and 2025. The research was conducted within the framework of a qualitative research approach, using content analysis as the data collection technique. In this context, the front pages were systematically analyzed in terms of variables such as the distribution of topics in headlines and sub-headlines, the dominant theme, the balance between serious news and entertainment news, news density, the level of visual usage, and the presence of non-news elements, opinion pieces, and commentary. The findings show significant differences in the composition of the front pages between the periods examined. In 1985, the front pages were predominantly shaped around domestic politics and economic developments; commentary and opinion pieces were prominent. In contrast, by 2025, foreign policy and security themes have become more prominent, with commentary and non-news elements largely disappearing. Furthermore, it is noteworthy that front pages have evolved over time into a more dense, fragmented, and visually more attention-grabbing structure. These findings point to a significant transformation not only in journalistic practices but also in the social function of the media. Consequently, it can be said that front pages have become less of a space for guiding public debate and more of a showcase presenting the agenda quickly and strikingly.

Anahtar Kelimeler

• Newspapers
• showcase page
• news value
• journalistic practices
• content analysis.

Kaynakça

1. Baran, S. (2018). 24 Ocak kararları ve 12 Eylül askeri darbesinin basına olan etkileri: Milliyet gazetesi örneği. Dördüncü Kuvvet Uluslararası Hakemli Dergi, 1(1), 76–96. https://izlik.org/JA23DJ75NW
2. Cushion, S., & Jackson, D. (2019). Introduction to special issue about election reporting: Why journalism (still) matters. Journalism, 20(8), 985–993. https://doi.org/10.1177/1464884919845454
3. Çilek, E. (2019). Haber değeri kriterlerinin geleneksel ve yeni medya bağlamında karşılaştırılması: Hürriyet gazetesi ve ensonhaber.com örneği. Yeni Medya, (6), 1–19. https://izlik.org/JA48DP22AR
4. Çubukçu, G., & Doğan, İ. (2019). Gazete tasarımlarında hiyerarşi ve düzenin sağlanması. Uluslararası Disiplinlerarası ve Kültürlerarası Sanat Dergisi, 4(9), 125–139. https://izlik.org/JA97TX62ZW
5. Erdem, B. N. (2016). Abdi İpekçi yönetimindeki Milliyet gazetesinin bir kitle gazetesi olarak Soğuk Savaş bağlamında değerlendirilmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(3), 293–314. https://izlik.org/ JA32RB59NP
6. Flew, T., & Matthews, J. (2017). Public trust in journalism: An annotated bibliography. University of Technology Sydney.
7. Galtung, J., & Ruge, M. H. (1965). The structure of foreign news: The presentation of the Congo, Cuba and Cyprus crises in four Norwegian newspapers. Journal of Peace Research, 2(1), 64–90. https://doi. org/10.1177/002234336500200104
8. Gans, H. J. (1980). Deciding what’s news: A study of CBS Evening News, NBC Nightly News, Newsweek, and Time. Northwestern University Press.

9. Güngör, N. (2011). İletişim, kuramlar ve yaklaşımlar. Siyasal Kitabevi.
10. Harcup, T. (2023). The struggle for news value in the digital era. Journalism and Media, 4, 902–917. https:// doi.org/10.3390/journalmedia4030058
11. Harcup, T., & O’Neill, D. (2001). What is news? Galtung and Ruge revisited. Journalism Studies, 2(2), 261– 280. https://doi.org/10.1080/14616700118449
12. Haselmayer, M., Wagner, M., & Meyer, T. M. (2017). Partisan bias in message selection: Media gatekeeping of party press releases. Political Communication, 34(3), 367–384. https://doi.org/10.1080/10584609.2 016.1265619
13. Hendriks Vettehen, P., & Kleemans, M. (2017). Proving the obvious? What sensationalism contributes to the time spent on news video. Electronic News, 11(3–4), 113–127. https://doi. org/10.1177/1931243117739947
14. Kim, Y. S., & Chung, D. S. (2017). Anatomy of front pages: Comparison between The New York Times and other U.S. major metropolitan newspapers. International Journal of Communication, 11, 949–966.
15. Koloğlu, O. (2006). Osmanlı’dan 21. yüzyıla basın tarihi. Pozitif Yayınları.
16. Kuyucu, M. (2013). Türkiye basınında tekelleşme tartışmaları: Türkiye’nin ilk medya holding patronu Asil Nadir üzerine bir inceleme. Uluslararası Hakemli Beşeri ve Akademik Bilimler Dergisi, 2(5). 18-38.
17. Mañoso-Pacheco, L. (2020). News values and the information source: The discourse of eliteness and personalisation. Texto Livre: Linguagem e Tecnologia, 13(2). https://www.redalyc.org/journal/ 5771/577164136001/html/
18. Marinkovic, P. (2025). Visual hierarchy: 8 principles and fundamentals explained. UX Pilot. https://uxpilot. ai/blogs/visual-hierarchy
19. Olkun, E. O. (2017). Haber ve güven: Sosyal algılamada medya haberlerinin güvenilirliği. Literatürk Academia.
20. Özsoy, S. (2025). Gazetecilikte dijitalleşme ve yapay zekâ kullanımı: Nitel bir çalışma. SDÜ İFADE, 7(2), 61–75. https://doi.org/10.70627/sduifade.1621176
21. Prasad, B. D. (2008). Content analysis: A method in social science research. In D. K. Lal Das & V. Bhaskaran (Eds.), Research methods for social work (pp. 173–193). Rawat.
22. Scheffauer, P., Sánchez, C., & Valera, L. (2024). Journalistic gatekeeping and media trust: Citizens’ preferences for journalist versus algorithmic news selection. Journalism Studies. https://doi. org/10.1177/14648849231179804
23. Serdali, B. K., Ashirbekova, G. Sh., Isaeva, Z., & Adieva, P. M. (2016). Newspaper headings as a means of presenting priority and secondary information. International Journal of Environmental & Science Education, 11(11), 4729–4738.
24. Shoemaker, P. J., & Reese, S. D. (1996). Mediating the message: Theories of influences on mass media content (2nd ed.). Longman.
25. Skovsgaard, M., Albæk, E., Bro, P., & de Vreese, C. (2013). A reality check: How journalists’ role perceptions impact their implementation of the objectivity norm. Journalism, 14(1), 22–42. https://doi. org/10.1177/1464884912442286
26. Spangher, A., Vu, M., Kaz, A., Zhou, N., & Welsh, B. (2025). Spatial layouts in news homepages capture human preferences. In C. Christodoulopoulos, T. Chakraborty, C. Rose, & V. Peng (Eds.), Proceedings of the 2025 Conference on Empirical Methods in Natural Language Processing (pp. 33404–33420). Association for Computational Linguistics. https://doi.org/10.18653/v1/2025.emnlp-main.1695
27. Şeker, M. (1999). Televizyon haberciliği. Sel-Ün Vakfı Yayınları.
28. Topuz, H. (1996). 100 soruda başlangıçtan günümüze Türk basın tarihi: Davalar, hapisler, saldırılar, faili meçhul cinayetler ve holdingler (2. baskı). Gerçek Yayınevi.
29. Tunca, L., & Çağlar, N. (2022). Yerel gazetelerde dijital dönüşüm: Antalya yerel gazeteleri üzerinden bir inceleme. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(34), 603–618. https://doi.org/10.21076/ vizyoner.949834
30. White, D. M. (1950). The “gate keeper”: A case study in the selection of news. Journalism Quarterly, 27(4), 383–390. https://doi.org/10.1177/107769905002700403