Nitel Bir Araştırma Yöntemi Olarak İçerik Analizi: Teorik Bir Çerçeve

Öz

Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemleri arasında yer alan ve yazılı, görsel veya işitsel materyallerin içeriğini sistematik bir şekilde analiz etmeyi amaçlayan bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi yöntemine ilişkin kuramsal bir çerçeve çizilmiştir. Bu yöntem, araştırmacıların belirli bir konu veya sorun hakkında bilgiler elde etmelerine ve bu bilgilerden anlamlı sonuçlar çıkarmalarına olanak tanır. İçerik analizi, çeşitli alanlarda kullanılabilen esnek bir araştırma yöntemidir. İletişim bilimlerinde, siyaset biliminde, psikolojide, sosyolojide ve pazarlamada ve diğer sosyal bilimler alanlarında içerik analizi yaygın olarak kullanılmaktadır. İçerik analizi araştırma problemi ve soruların belirlenmesi, veri toplama, verilerin kodlanması, verilerin analizi adımlarını kapsamaktadır. İçerik analizi yöntemi esneklik, uygun maliyet, hızlı sonuç elde etme gibi çeşitli avantajlara sahip olması nedeniyle sosyal bilimcilerin ve medya araştırmacılarının sıklıkla başvurduğu bir araştırma yöntemi olmaktadır. Öte yandan içerik analizi yaklaşımı, yanlış anlamalara açık olması, anlam karmaşıklığı ve spekülatif olma gibi dezavantajlara da sahiptir. Farklı amaçlar için de kullanılabilen içerik analizi yönteminin; betimsel içerik analizi, tarafsızlık analizi, içerik karşılaştırması, anlam analizi gibi farklı alt türleri de bulunmaktadır. İçerik analizi, araştırmacıların belirli bir konu veya sorun hakkında bilgiler elde etmelerine ve bu bilgilerden anlamlı sonuçlar çıkarmalarına olanak tanıyan esnek ve güçlü bir araştırma yöntemi olması nedeniyle oldukça verimli bir yöntem olagelmiştir. Bu çalışmada farklı akademik disiplinlerin kullandığı ve özellikle medya araştırmalarında etkin bir yöntem olarak kendisine başvurulan, içerik analizi yöntemine ilişkin kuramsal bir çerçeve çizilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• İçerik analizi
• araştırma yöntemleri
• veri toplama
• verilerin kodlanması
• kategori oluşturma

Content Analysis as a Qualitative Research Method: A Theoretical Framework

Abstract

In this study, a theoretical framework is drawn for the content analysis method, which is a research method among qualitative research methods and aims to analyses the content of written, visual, or audio materials in a systematic way. This method allows researchers to obtain information about a specific topic or problem and draw meaningful conclusions from this information. Content analysis is a flexible research method that can be used in various fields. Content analysis is widely used in communication sciences, political science, psychology, sociology, marketing, and other social sciences. Content analysis includes the steps of determining the research problem and questions, data collection, data coding and data analysis. This method allows researchers to obtain information about a particular topic or problem and draw meaningful conclusions from this information. Content analysis is a flexible research method that can be used in a variety of fields and widely used in communication sciences, political science, psychology, sociology and marketing, and other social science fields. Content analysis includes the steps of determining the research problem and questions, data collection, data coding, and data analysis. Content analysis method is a research method frequently used by social scientists and media researchers because it has various advantages such as flexibility, cost-effectiveness, and rapid results. On the other hand, it approaches also has disadvantages such as being open to misunderstandings, semantic complexity and being speculative. The content analysis method, which can be used for different purposes; There are also different subtypes such as descriptive content analysis, impartiality analysis, content comparison and semantic analysis. Content analysis has been a very productive method because it is a flexible and powerful research method that allows researchers to obtain information about a particular topic or problem and draw meaningful conclusions from this information. In this study, a theoretical framework is drawn for the content analysis method, which is used by different academic disciplines and is especially used as an effective method in media research.

Keywords

• Content Analysis
• Research Methods
• Data Collection
• Data Coding
• Categorization

Kaynakça

1. Aziz, A. (2015).Sosyal Bilimlerde Araştırma ve Yöntem Teknikleri. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık.
2. Balcı, Ş. ve Bekiroğlu, O. (2012). İçerikten Anlama Giden Bir Tünel Olarak İçerik Çözümlemesi: 2011 Genel Seçimleri’nde AK Parti TV Reklamları Üzerine Bir Araştırma. Ö. Güllüoğlu (Der.).
3. Bilgin, N. (2006). Sosyal bilimlerde içerik analizi teknikler ve örnek çalışmalar. Ankara: Siyasal Kitabevi.
4. Braet, A.C. (1992). Ethos, pathos and logos in Aristotle's Rhetoric: A re-examination. Argumentation 6, 307–320.
5. Çilingir, A. (2017). İletişim Alanında İçerik Analizi Yöntemi Kullanılarak Yapılan Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri Üzerine Bir İnceleme, Erciyes İletişim Dergisi: Akademia, Cilt: 5, Sayı:1, (148-160).
6. Duverger, M. (1999). Toplum Bilimlerinde Araştırma Yöntem ve Teknikleri. Çev.: Özer Ozankaya. İzmir: Cem Yayınevi.
7. Geray, H. (2004). Toplumsal Araştırmalarda Nicel ve Nitel Yöntemlere Giriş. Ankara: Siyasal Kitabevi.
8. Gökçe, O. (2006). İçerik analizi kurumsal ve pratik bilgiler. Ankara: Siyasal Kitabevi.

9. Gunter, B., (2002). “The Quantitative Research Process”, A Hanbook of Media and Communication Research Qualitative and Quantitative Methodologies, Klaus Bruhn Jensen (Ed.), London: Routledge, , 209-234.
10. Hepkul, A.(2002). Bir Sosyal Bilim Araştırma Yöntemi Olarak İçerik Analizi. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 18 (1). 1-13.
11. İletişim Bilimlerinde Araştırma Yöntemleri Görsel Metin Çözümleme içinde (s. 268-323), Ankara: Ütopya Yayınevi.
12. Koçak, A. ve Arun, Ö. (2006). “İçerik Analizi Çalışmalarında Örneklem Sorunu”. Selçuk İletişim Dergisi, Sayı 4, Cilt 3, 21-28.
13. Krippendorff, K.H., (2004). Content Analysis: An Introduction to Its Methodology, London: Sage Pub.
14. Kümbetoğlu, B. (2008). Sosyolojide ve Antropolojide Niteliksel Yöntem ve Araştırma, İstanbul: Bağlam Yayınları.
15. Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber. (S. Turan, Çev.). Ankara: Nobel Yayıncılık.
16. Metin, O. ve Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 273-294.
17. Neuendorf, K. A. (2017). The Content Analysis Guidebook, USA: Sage Publications.
18. Neuman, W. L. (2014). Social Research Methods: Qualitative and Quantitative Approaches, USA: Pearson Education Limited.
19. Riffe, D., Lacy, S., Fico, G.F. (2005). Analyzing Media Messages Using Quantitative Content Analysis in Research, London: Taylor & Francis.
20. Robert, A. D., ve Boullaguet, A. (1997). Analyse de contenu. Paris: P.U.F.
21. Simon, J., Burstein, P. (1985). Basic Research Methods in Social Sciences, NewYork: Random Press. Smith, H.W.(1975). Strategies of Social Redearch. New Jersey: Englewood Cliffs.
22. Weber, R.P., (1990). Basic Content Analysis, London: Sage Pub.
23. Yale, L., Gilly, M. C. (1988). Trends in Advertising Research: A Look at The Content of Marketing-oriented Journals From 1976 to 1985. Journal of Advertising, 17(1), 12–22.
24. Yıldırım, B. (2015). İçerik analizi yönteminin tarihsel gelişimi uygulama alanları ve aşamaları. B. Yıldırım (Ed.), İletişim araştırmalarında yöntemler uygulama ve örneklerle (s. 105-154) içinde. İstanbul: Literatürk Academia.