Karanlık ve Aydınlık Üçlü Kişilik Özelliklerinin İnternet ve Sosyal Medya Kullanımları Açısından Değerlendirilmesi

Öz

Bu araştırmada, karanlık ve aydınlık üçlü kişilik özelliklerinin internet ve sosyal medya bağımlılığıyla ilişkisi incelenmiştir. Çalışmanın amacı, bu kişilik özelliklerinin internet ve sosyal medya bağımlılığının oluşumuna katkısını değerlendirmektir. İnceleme kapsamında karanlık üçlü kişilik özelliklerinden narsisizm, Makyavelizm ve psikopati; aydınlık üçlü kişilik özelliklerinden ise Kantçılık, insancıllık ve insanlığa inanç alt boyutları ele alınmıştır. Araştırmaya 18 yaş ve üzeri, okuryazar 382 katılımcı (303 kadın, 79 erkek; ort. yaş = 29,3) dahil edilmiştir. Veriler, çevrimiçi formlar aracılığıyla toplanmış; Karanlık Üçlü Kişilik Özellikleri Ölçeği (KÜKÖ), Aydınlık Üçlü Kişilik Özellikleri Ölçeği (AÜKÖ), Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (BSMBÖ) ve Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların demografik özellikleri, psikiyatrik ve travmatik öyküleri gibi faktörlerin hem kişilik özellikleri hem de internet ve sosyal medya kullanımı üzerinde etkili olduğu gözlemlenmiştir. Bulgular, karanlık üçlü kişilik özelliklerinin sosyal medya ve internet bağımlılığı ile anlamlı bir pozitif yönde ilişkisi (t=2.996; p=.003) olduğunu; aydınlık üçlü kişilik özellikleri arasında ise yalnızca Kantçılığın sosyal medya ve internet bağımlılığıyla negatif yönde anlamlı ilişkisi olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen sonuçlar, sosyal medya ve internet bağımlılığına yönelik müdahalelerde kişilik temelli yaklaşımların önemine işaret etmektedir. Çalışma, klinik ve adli psikoloji alanlarına katkı sunabilecek niteliktedir.

Anahtar Kelimeler

• karanlık üçlü
• aydınlık üçlü
• kişilik
• sosyal medya
• internet
• bağımlılık.

An Evaluation of Dark and Light Triad Personality Traits in Terms of Internet and Social Media Use

Öz

In this study between dark and light triad personality traits and internet and social media addiction relationship examined. The aim of the research was to evaluate the contribution of these personality traits to development of internet and social media addiction. Within the scope of the analysis, the subtype of dark personality traits narcissism, Machiavellianism and psychopathy and the subtypes of light personality traits Kantianism, humanism and faith in humanity were examined. The study included 382 literate participants aged 18 and above (303 female, 79 male; mean age=29,3). Data were collected by online forms and Dark Triad Personality Traits Scale (DTPTS), Light Triad Personality Scale (LTPTS), Bergen Social Media Addiction Scale (BSMAS), Young Internet Addiction Test (YIAT). Participants’ demographic informantions, psychiatric and traumatic background was factors that had effects on personality traits and internet and social media addiction. The findings showed significant positive correlation between dark triad personality and social media and internet addiction (t=2.996; p=.003), while only Kantianism subtype of the light triad personality traits was negatively correlated (t=-2.534; p=.012) with social media and internet addiction. The results are indicating that personality-based approaches are important during social media and internet addction interventions.The study has the potential to contribute to clinical and forensic psychology fields.

Anahtar Kelimeler

• dark triad
• light triad
• personality
• social media
• internet
• addiction.

Kaynakça

1. Ağralı-Ermiş, S., Şahin, M. Y., & Demirus, B. (2018). The adaptation of the Short Dark Triad (SD3) inventory to the Turkish sample: A study of validity and reliability. Journal of Research in Education and Society, 5(2), 138– 156.
2. Andreassen, C. S., Billieux, J., Griffiths, M. D., Kuss, D. J., Demetrovics, Z., Mazzoni, E., & Pallesen, S. (2016). The relationship between addictive use of social media and video games and symptoms of psychiatric disorders. A large-scale cross-sectional study. Psychology of Addictive Behaviors, 30(2), 252–262. https://doi.org/10.1037/adb0000160
3. Best, P., Manktelow, R., & Taylor, B. (2014). Online communication, social media, and adolescent wellbeing: A systematic narrative review. Children and Youth Services Review, 41, 27–36. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2014.03.001
4. Büyüköztürk, Ş., Çakmak-Kılıç, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri (18. baskı). Pegem Akademi.
5. Casale, S., & Fioravanti, G. (2018). Why narcissists are at risk for developing Facebook addiction: The need to be admired and the need to belong. Addictive Behaviors, 76, 312–318. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2017.08.038
6. Castagna, P. J., & Hart, W. (2024). Light triad traits moderate the relationship between the dark tetrad and immoral character. Personality and Individual Differences, 222 (1), 112593. https://doi.org/10.1016/j.paid.2024.112593
7. Cheng, Y. S., Tseng, P. T., Lin, P. Y., Chen, T. Y., Stubbs, B., Carvalho, A. F., Wu, C. K., Chen, Y. W., & Wu, M. K. (2018). Internet addiction and its relationship with suicidal behaviors: A meta-analysis of multinational observational studies. Journal of Clinical Psychiatry, 79(4), Article 17r11761. https://doi.org/10.4088/jcp.17r11761
8. Griffiths, M. D. (2005). A components model of addiction within a biopsychosocial framework. Journal of Substance Use, 10 (4), 191–197. https://doi.org/10.1080/14659890500114359

9. Jones, D. N., & Paulhus, D. L. (2014). Introducing the Short Dark Triad (SD3): A brief measure of dark personality traits. Assessment, 21(1), 28–41. https://doi.org/10.1177/1073191113514105
10. Kaufman, S. B., Yaden, D. B., Hyde, E., & Tsukayama, E. (2019). The light vs. dark triad of personality: Contrasting two very different profiles of human nature. Frontiers in Psychology, 10, 467. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.00467
11. Kircaburun, K., Demetrovics, Z., & Tosuntaş, Ş. B. (2018). Analyzing the links between problematic social media use, Dark Triad traits, and self-esteem. International Journal of Mental Health and Addiction. https://doi.org/10.1007/s11469-018-9900-1
12. Kuss, D. J., & Griffiths, M. D. (2017). Social networking sites and addiction: Ten lessons learned. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(3), 311. https://doi.org/10.3390/ijerph14030311
13. Kuss, D. J., Griffiths, M. D., Karila, L., & Billieux, J. (2014). Internet addiction: A systematic review of epidemiological research for the last decade. Current Pharmaceutical Design, 20(25), 4026–4052. https://doi.org/10.2174/13816128113199990617
14. Kutlu, M., Savcı, M., Demir, Y., & Aysan, F. (2016). Young İnternet Bağımlılığı Testi kısa formunun Türkçe uyarlaması: Üniversite öğrencileri ve ergenlerde geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 17(Ek sayı 1), 69–76. doi: 10.5455/apd.190501
15. Lee, S. L., & Lim, S. X. (2021). Predicting internet addiction with the dark triad: Beyond the five-factor model. Psychology of Popular Media, 10(3), 362-371. https://doi.org/10.1037/ppm0000336
16. Mejía-Suazo, C. J., Landa-Blanco, M., Mejía-Suazo, G. A., & Martínez-Martínez, C. A. (2021). Dark and Light Triad: Relationship between personality traits and addiction to mobile phones, video games, and internet. OSF Preprints. DOI: 10.3389/fpubh.2025.1485264. https://osf.io/preprints/psyarxiv/dp659_v2
17. Montag, C., Lachmann, B., Herrlich, M., & Zweig, K. (2019). Addictive features of social media/messenger platforms and freemium games against the background of psychological and economic theories. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(14), 2612. https://doi.org/10.3390/ijerph16142612
18. Morgan, C. T. (1988). Psikolojiye giriş (H. Arıcı ve ark., Çev.; 6. baskı). Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Yayınları. Nguyen, S. H., Sun, Q., & Williams, D. (2022). How do we make the virtual world a better place? Social discrimination in online gaming, sense of community, and well-being. Telematics and Informatics, 66, 101747. https://doi.org/10.1016/j.tele.2021.101747
19. Özdemir, O., Güzel Özdemir, P., Kadak, M. T., & Nasıroğlu, N. (2012). Kişilik gelişimi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(4), 566–589. doi:10.5455/cap.20120433
20. Paulhus, D. L., & Williams, K. M. (2002). The dark triad of personality: Narcissism, Machiavellianism, and psychopathy. Journal of Research in Personality, 36(6), 556–563. https://doi.org/10.1016/s0092- 6566(02)00505-6
21. Pawlikowski, M., Altstötter-Gleich, C., & Brand, M. (2013). Validation and psychometric properties of a short version of Young’s Internet Addiction Test. Computers in Human Behavior, 29(3), 1212–1223. https://doi.org/10.1016/j.chb.2012.10.014
22. Pektaş, S., & Durmuş, G. (2022). Adaptation of the Light Triad Scale to Turkish: A validity and reliability study. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 5(3), 664–674. https://doi.org/10.38021asbid.1167809
23. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson. Tutgun-Ünal, A. (2015). Sosyal medya bağımlılığı: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
24. Weinstein, A., & Lejoyeux, M. (2010). Internet addiction or excessive internet use. The American Journal of Drug and Alcohol Abuse, 36, 277–283. https://doi.org/10.3109/00952990.2010.491880
25. Weinstein, A. M. (2023). Problematic social networking site use: Effects on mental health and the brain. Frontiers in Psychiatry, 13, 1106004. doi: 10.3389/fpsyt.2022.1106004
26. Young, K. S. (1998). Caught in the net: How to recognize the signs of internet addiction and a winning strategy for recovery. John Wiley & Sons.