Kent Turizmi Bağlamında Konya-Beyşehir Yolundaki Kervansaraylar

Öz

Kentlerde turizm, Mezopotamya döneminden beri vardır ve tarihin her döneminde varlığını korumuştur. Şehirler, tarihi, kültürü, eğlence ve alışveriş mekanları, spor ve sanatsal etkinlikleriyle bir cazibe merkezidir. Turizmin çeşitliliğini artması, şehirlerin gelişimini olumlu yönde etkilemektedir. Anadolu Selçuklu döneminde, ticaret yolları üzerindeki hanlar, konaklama ihtiyacını karşılamaktaydı. Gerek ticaret için gerek askeri amaçlı gerekse gezip görmek için başka bir şehre gidenler, hanları kullanmışlardır. Günümüzde kervansarayların yerini oteller almıştır. Kültürel miras olarak günümüze ulaşan hanların her biri kent turizmine etki edecek potansiyele sahiptir. Anadolu Selçuklu döneminin başkenti olan Konya, sahip olduğu hanları ile çok güçlü parametreler içermektedir. Makalede, Konya’dan Antalya’ya uzanan ticaret yolu güzergahının Konya-Beyşehir yolunda yer alan ve günümüze ulaşan ‘Altunapa’ ‘Kuruçeşme’ ve ‘Kızılören’ hanları kent turizmi bağlamında değerlendirilmiştir. Üç hanın özellikleri literatür, plan ve fotoğraflar üzerinden verilerek, kent turizmi ile ilişkilendirilmiştir. Sonuçta, Konya’nın kent turizminde hanların çok önemli bir yer tuttuğu ve şehrin turizm potansiyelini arttıracağı ifade edilmektedir. Bu bağlamda 90’lı yıllardan sonra farklı disiplinlerin gündemine giren ve akademik alanda ilgi uyandıran kentsel turizm araştırmalarına, mimari disiplinde bir bakış geliştirerek katkıda bulunulması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kent Turizmi
• Kervansaraylar
• Konya-Beyşehir
• Kültürel Miras

Caravanserais on Konya-Beyşehir Road in the Context of Urban Tourism

Öz

Tourism in cities has been around since Mesopotamian times and has survived throughout history. Cities are centers of attraction with their history, culture, entertainment and shopping venues, sports and artistic events. Increasing the diversity of tourism positively affects the development of cities. During the Anatolian Seljuk period, caravanserais on trade routes met the need for accommodation. People who went to another city for trade, military purposes or for sightseeing used the caravanserais. Today, caravanserais have been replaced by hotels. Each of the caravanserais that have survived to the present day as cultural heritage has the potential to affect city tourism. Konya, the capital of the Anatolian Seljuk period, contains very strong parameters with its caravanserais. In this article, 'Altunapa', 'Kuruçeşme' and 'Kızılören' caravanserais, which are located on the Konya-Beyşehir road of the trade route extending from Konya to Antalya, are evaluated in the context of urban tourism. The characteristics of the three caravanserais are given through literature, plans and photographs, and they are associated with urban tourism. As a result, it is stated that caravanserais have a very important place in Konya's urban tourism and will increase the tourism potential of the city. In this context, it is aimed to contribute to urban tourism research, which has entered the agenda of different disciplines after the 90s and aroused interest in the academic field, by developing a perspective in the architectural discipline.

Anahtar Kelimeler

• Urban Tourism
• Caravanserais
• Konya-Beysehir
• Cultural Heritage

Kaynakça

1. Akın, S., (2024). Kent Turizmine Eleştirel Bir Bakış: Kültürel Mirasın ve Sunulan Kentin Bütünleştirilmesi. İstanbul: Yalın Yayıncılık.
2. Akok, M. (1973). Konya’da Üç Tarihi ve Mimari Eser (Altınapa Kervansarayı, Hasbey Darülhuffazı ve II.Selim İmareti), Türk Arkeoloji Dergisi, 20(1): 5-36.
3. Ashworth, G. & Page, J., (2010). Urban Tourism Research: Recent Progress and Current Paradoxes. Tourism Management. https://doi:10.1016/j.tourman.2010.02.002.
4. Aslanapa, O. (1989). Türk Sanatı I-II. İstanbul: Kervan Yayınları. https://www.academia.edu/33730540/T%C3%BCrk_Sanat%C4%B1_Oktay_Aslanapa_pdf Erişim Tarihi: 21.05.2024.
5. Ateş, M., Hayta, D. & Mucuk, B. (2021). Kentsel Aklı Yeniden Düşünmek Akıllı ve Yerel Bütünleşmesi: Ayvalık Örneği, Mimarist, (71), 201-109.
6. Civelek, A., (2019). Türkiye Turizm Ansiklopedisi, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/konya Erişim Tarihi:16.05.2024.
7. Dilaveroğlu, İ., (2021). Tarihsel Süreç İçerisinde Kapalıçarşı. Doktora Tezi, İstanbul.
8. Douglas, N. Douglas. N., & Derrett. R., (2001). Special Interest Tourism, John Wiley & Sons Australia.

9. Dursun, Ş., (2016). Anadolu Selçuklu Kervansaraylarında Süsleme. T.C. Selçuk Üniveristesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Bilim Dalı Doktora Tezi.
10. Edwards, D., Griffin, T. & Hayllar, B. (2008). Urban Tourism Research: Developing An Agenda. Annals of Tourism Research, 35(4), 1032-1052.
11. Erdmann, K., (1961). Das Anatolische Karavansaray des 13. Jahrhunderts. Berlin: Verlag Gebr. Mann.
12. Karpuz, H., Bozkurt, T. ve Mimiroğlu, İ.M. (2008). Konya-Kızılören’deki Tarihi Yapılar Üzerine Bir Araştırma. 157-176.
13. Kılcı, A. & Gökçe, G., (2013). Anadolu’da İpekyolu XI- XIV. Yüzyıllarda Yollar ve Kervansaraylar. Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. Online https://cdn.vgm.gov.tr/yayin/dergi/muhtelif/anadoluda-ipek-yolu.pdf Erişim Tarihi: 10.05.2024.
14. Konya Büyükşehir Belediyesi, (2024). https://istatistik.konya.bel.tr/kronoloji ErişimTarihi:16.05.2024. Mafi, E. & Mesgarani, N., (2013). Criteria for Creative Urban Design. International Journal of Advanced Studies, 1(8), 1103-1111.
15. Naldan, F. (2020). Türkiye Turizm Ansiklopedisi. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/altunapa-han Erişim Tarihi: 15.05.2024.
16. Pearce, D., (2001). An Integrative Framework For Urban Tourism Research. Annals of Tourism Research, 28(4), 926-946.
17. Richards, G., (2011). Creativity and Tourism. Annals of Tourism Research, 38(4), 1225-1253.
18. Soykan, F., (2002). Kent Turizminde Son Eğilimler, Avrupa’dan Örnekler ve İzmir. III. Ulusal Türkiye Turizmi Sempozyumu, Bildiriler Kitabı, 181-198.
19. Şahin, K. (2018). Konya ve Çevresinde Bulunan Anadolu Selçuklu Dönemine Ait Bazı Hanlar Üzerine Yorumlamalar. Journal of History Studies, 10(5), 173-204.
20. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, (2007). Anadolu Selçuklu Dönemi Kervansarayları. Ed. Hakkı Acun. Ankara.
21. Türkiye Kültür Portalı, (2024). Kızılören Hanı, Konya. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/konya/gezilecekyer/kiziloren-han Erişim Tarihi: 17.05.2024.
22. Türkiye Kültür Portalı, (2024). Kuruçeşme Hanı, Konya. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/konya/gezilecekyer/kiziloren-han Erişim Tarihi: 18.05.2024.
23. Tokat, E. (2020). Türkiye Turizm Ansiklopedisi, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/kiziloren-hani Erişim Tarihi:17.05.2024.
24. Ulusan, Y., & Batman, O. (2010). Alternatif Turizm Çeşitlerinin Konya Turizmine Etkisi Üzerine Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (23), 243-260.
25. URL-1: https://www.sanatinyolculugu.com/altunapa-hani/ Erişim Tarihi:20.05.2024.
26. URL-2: https://www.sanatinyolculugu.com/kiziloren-hani/ Erişim Tarihi:22.05.2024.
27. World Tourism Organisation, (2018). Istanbul Declaration on Tourism and Culture: For the Benefit for All. UNWTO, Madrid.
28. Yaşar, A., (2019). Türkiye Turizm Ansiklopedisi, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/han Erişim Tarihi:29.06.2024.