Cumhuriyetin 10. Yılına Armağan Projesi: Seyyar Terbiye Treni Sergisi

Bu çalışma, 21 Nisan ve 4 Haziran 1933 tarihleri arasında Ankara-Samsun güzergâhında 1002 km. yol yaparak, bölgeye modern eğitimi tanıtmayı amaçlayan seyyar terbiye sergi trenini konu etmektedir. Terbiye sergisi, Cumhuriyet’in 10. yılına armağan olarak hazırlanmıştır. Vagonlarında, Cumhuriyetle birlikte hak ettiği yere ulaşan sinema, müzik, sağlık, bilim, sosyal alanlar vb. hususları barındırır. Diğer bir ifadeyle Cumhuriyet’in 10. Yılına armağan projesi, eğitim devriminin, 10. Yıl Marşında geçen “demir ağlarla örülü Anadolu’ya” bu yol kullanılarak tanıtılmasıdır. Eğitim Bakanlığınca hazırlanan bu tren, Ankara’dan yola çıkarak Kırıkkale, Kayseri, Sivas, Amasya ana istasyon olmak üzere toplamda 15 istasyonda durarak Samsun’a varır. Bütün istasyonlarda, altı kişilik eğitim kadrosuyla konferanslar aracılığıyla eğitim verir, yeni eğitim araç ve gereçlerini tanıtır. Kadro, Celal Bey, Reşat Şemsettin, İsmail Hakkı Bey, Hayrullah Bey ve Ferit Beylerden oluşur. Altıncı kişi gazeteci Sadri Etem’dir. Kendisinin yolculuk süresince yazdığı mektuplar, terbiye sergisinde olan biteni ayrıntılı olarak günümüze taşıyan hatırattır. İsmail Hakkı Bey ise, Türk eğitim bilimci, eğitim devriminin neferi, Köy Enstitülerinin kurucularından İsmail Hakkı Tonguç’tur. Tren kırk beş günde, on binden fazla kişi tarafından ziyaret edilir. Sergi ekibinin verdiği konferansların, ilçelerdeki öğretmenlerin okul içi faaliyetlerini zenginleştirdiği, halkı eğitim ve sağlık konularında bilinçlendirdiği; bununla birlikte yolculuk boyunca yaklaşık on bin cilt ücretsiz kitap dağıtıldığı bilinmektedir.