Seçili Güneydoğu Asya Ülkelerinde Enerji Kullanımı, Ekonomik Büyüme ve Karbon Emisyonları Arasındaki Nedensellik Etkileri: Frekans Alanı Nedensellik Testinden Kanıtlar

Yıl 2025, Cilt: 17 Sayı: 32, 200 - 223, 24.06.2025

Yılmaz Ulvi Uzun

https://doi.org/10.38155/ksbd.1605795

Öz

Bu çalışmada, Güneydoğu Asya ülkeleri olan Malezya, Filipinler, Singapur ve Tayland’da enerji kullanımı, ekonomik büyüme ve karbon emisyonları arasındaki ilişkiler Breitung-Candelon (2006) Frekans Alanı nedensellik testi kullanılarak analiz edilmiştir. Ayrıca, doğrusal olmayan yapıları değerlendirmek için Kruse (2011) birim kök testi uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, Malezya ve Filipinler’de enerji kullanımı, ekonomik büyüme ve karbon emisyonları arasında doğrudan bir nedensellik ilişkisine rastlanılmamıştır. Bu durum, bu ülkelerde enerji tüketimi ve çevresel etkiler arasındaki bağın zayıf olduğunu göstermektedir. Tayland’da ise ekonomik büyüme ile karbon emisyonları arasında kısa, orta ve uzun vadeli nedensellik ilişkileri tespit edilmiştir. Bu durum, Tayland ekonomisinin büyüme süreçlerinin çevresel maliyetleri artırdığına işaret etmektedir. Singapur’da ise enerji tüketiminin karbon emisyonları üzerinde orta vadede nedensellik ilişkisi bulunduğu, ancak ekonomik büyüme ile emisyonlar arasında anlamlı bir bağ tespit edilemediği görülmüştür. Bu sonuç, Singapur’un enerji verimliliği ve temiz enerjiye yaptığı yatırımların etkisini yansıtmaktadır. Çalışma bulguları, enerji verimliliğinin artırılması, çevre dostu teknolojilerin teşvik edilmesi, kentsel dönüşüm stratejilerinin enerji odaklı bir yaklaşımla ele alınması ve karbon emisyonlarını sınırlayıcı politikaların geliştirilmesi gerekliliğini göstermektedir. Ayrıca, bölgesel iş birliği mekanizmaları ve karbon ticareti sistemleri aracılığıyla ASEAN ülkelerinin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkı sağlayabileceği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, analizden elde edilen sonuçlar, politika yapıcılar için önemli bir rehber sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Enerji Kullanımı , Ekonomik Büyüme , Karbon Emisyonları , Frekans Alanı Nedensellik , Sürdürülebilir Kalkınma

Etik Beyan

Sunmuş olduğum bu çalışmadaki; tüm bilgileri ve verileri akademik ve etik kurallar çerçevesinde elde ettiğimi beyan eder doğacak olası sorunlardan şahsımın sorumlu tutulmasını kabul etmekteyim.

Destekleyen Kurum

YOK

Teşekkür

Sayın Hocam çok teşekkür eder, kolaylıklar dilerim. Saygılarımla.

Kaynakça

• Amri, F. (2017). Intercourse across economic growth, trade and renewable energy consumption in developing and developed countries. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 69, 527-534. doi.org/10.1016/j.rser.2016.11.230
• Apergis, N., ve Payne E. J. (2010), The Emissions, Energy Consumption, and Growth Nexus: Evidence from The Commonwealth of Independent States, Energy Policy, 38, 650–655. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2009.08.029.
• Arı, A., ve Zeren, F. (2011). CO2 emisyonu ve ekonomik büyüme panel veri analizi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 18(2), 37-47. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/146063.
• Bella, G., Massidda, C., & Mattana, P. (2014). The relationship among C02 emissions, electricity power consumption and GDP in OECD countries. Journal of Policy Modeling, 36 (6), 970-985. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2014.08.006.
• Bhattacharya, M., ve Bhattacharya, S. N. (2014). Economic growth and energy consumption nexus in developing world: The case of China and India. Journal of Applied Economics & Business Research, 4(3). BP (2022). BP Statistical Review of World Energy 2022.
• Breitung, J., ve Candelon, B. (2006). Testing for short-and long-run causality: A frequency-domain approach. Journal of econometrics, 132(2), 363-378. doi.org/10.1016/j.jeconom.2005.02.004
• Chang, C. C. (2010). A multivariate causality test of carbon dioxide emissions, energy consumption and economic growth in China, Applied Energy, 87, 3533–3537. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2010.05.004.
• Emek, Ö. F., & Atay, Polat. M. (2023). G7 Ülkelerinde Karbon Emisyonu ile Ekonomik Büyüme İlişkisinin İncelenmesi, Makro Boyutlarıyla Çevre Ekonomisi, Özgür Yayınları, https://doi.org/10.58830/ozgur.pub300.c1455.
• Change, O. C. (2007). Intergovernmental panel on climate change. World Meteorological Organization, 52, 1-43.
• Dickey, D. A., ve Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 1057-1072. doi.org/10.2307/1912517
• Erdoğan S., ve Gürbüz, S. (2014). Türkiye’de enerji tüketimi ve ekonomik büyüme ilişkisi: yapısal kırılmalı zaman serisi analizi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32, 79-87. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1724728.
• Granger, C. W. (1969). Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 424-438. doi.org/10.2307/1912791
• Grossman, Gene. M., ve Krueger, Alan. B. (1991). Environmental ımpacts of a North American free trade agreement. NBER Working Paper 3914. https://www.nber.org/system/files/working_papers/w3914/w3914.pdf.
• Gyimah, J., Yao, X., Tachega, M. A., Hayford, I. S., ve Opoku-Mensah, E. (2022). Renewable energy consumption and economic growth: New evidence from Ghana. Energy, 248, 123559. doi.org/10.1016/j.energy.2022.123559
• Hamılton, James, D. (1983). Oil and the macroeconomy since World War II, The Journal of Political Economy, ss. 228-248. https://doi.org/10.1086/261140.
• Hashmi, S. H., Fan, H., Habib, Y. ve Riaz, A. (2021). Non-linear relationship between urbanization paths and CO2 emissions: A case of South, South-East and East Asian economies. Urban Climate, 37, 100814. doi.org/10.1016/j.uclim.2021.100814
• IEA (2021). International Energy Agency. World Energy Outlook 2021.
• Johansen, S. (1988). Statistical analysis of cointegration vectors. Journal of Economic Dynamics and Control, 12(2-3), 231-254. doi.org/10.1016/0165-1889(88)90041-3
• Kasperowicz R. (2015). Economic growth and CO2 emissions: The ECM Analysis, Journal of International Studies, 8(3): 91-98. DOI: 10.14254/2071-8330.2015/8-3/7.
• Khan, M. B., Saleem, H., Shabbir, M. S., ve Huobao, X. (2022). The effects of globalization, energy consumption and economic growth on carbon dioxide emissions in South Asian countries. Energy & Environment, 33(1), 107-134. doi.org/10.1177/0958305X209868
• Kraft, J., ve A, Kraft. (1978). On the relationship between energy and GNP, Journal of Energy and Development, 3, ss. 401-403. https://www.osti.gov/biblio/6713220.
• Kruse, R. (2011). A new unit root test against ESTAR based on a class of modified statistics. Statistical Papers, 52, 71-85. doi.org/10.1007/s00362-009-0204-1
• Kwiatkowski, D., Phillips, P. C., Schmidt, P., ve Shin, Y. (1992). Testing the null hypothesis of stationarity against the alternative of a unit root: How sure are we that economic time series have a unit root?. Journal of Econometrics, 54(1-3), 159-178. doi.org/10.1016/0304-4076(92)90104-Y
• Lee, C. C., ve Chang, C. P. (2008). Energy consumption and economic growth in Asian economies: a more comprehensive analysis using panel data. Resource and Energy Economics, 30(1), 50-65.
• Lu, W. C. (2017). Renewable energy, carbon emissions, and economic growth in 24 Asian countries: evidence from panel cointegration analysis. Environmental Science and Pollution Research, 24, 26006-26015. doi 10.1007/s11356-017-0259-9
• Öztürk, S., ve Küsmez, T. (2019). Elektrik tüketimi, karbon emisyonu ve ekonomik büyüme ilişkisi (1995-2014). Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(2), 316-327. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.485988.
• Paul, S., ve R. N. Bhattacharya. (2004). Causality between energy consumption and economic growth in India: A Note on conflicting results, Energy Economics, 26, ss. 977-983. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2004.07.002.
• Sadorsky, P. (2009). Renewable energy consumption and income in emerging economies. Energy Policy, 37(10), 4021-4028. doi.org/10.1016/j.enpol.2009.05.003
• Sarbapriya, R., I., Aditya, ve Kumar P.M. (2023). The Impact of Environmental Emissions and Aggregate Economic Activity on Industry : Theoretical and Empirical Perspectives, 06 Feb 2023, pages 93 – 110. DOI: 10.1108/978-1-80382-577-920231008.
• Sarkodie, S. A., ve Strezov, V. (2019). Effect of foreign direct investments, economic development and energy consumption on greenhouse gas emissions in developing countries. Science of the Total Environment, 646, 862-871. doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.07.365
• Sheikhzeinoddin, A., Tarazkar, M. H., Behjat, A., Al-mulali, U., ve Ozturk, I. (2022). The nexus between environmental performance and economic growth: New evidence from the Middle East and North Africa region. Journal of Cleaner Production, 331, 129892.
• Sikder, M., Wang, C., Yao, X., Huai, X., Wu, L., KwameYeboah, F., ve Dou, X. (2022). The integrated impact of GDP growth, industrialization, energy use, and urbanization on CO2 emissions in developing countries: evidence from the panel ARDL approach. Science of the Total Environment, 837, 155795. doi.org/10.1016/j.scitotenv.2022.155795
• Stern, D. I. (2004). The rise and fall of the environmental Kuznets curve. World Development, 32(8), 1419-1439. doi.org/10.1016/j.worlddev.2004.03.004
• Tastan, H. (2015). Testing for spectral Granger causality. The Stata Journal, 15(4), 1157–1166.
• Tetteh, E. K., Amankwa, M. O., ve Yeboah, C. (2021). Emerging carbon abatement technologies to mitigate energy-carbon footprint-a review. Cleaner Materials, 2, 100020. doi.org/10.1016/j.clema.2021.100020
• Usman, O. (2023). Renewable energy and CO2 emissions in G7 countries: does the level of expenditure on green energy technologies matter?. Environmental Science and Pollution Research, 30(10), 26050-26062. doi.org/10.1007/s11356-022-23907-8
• Usta, C., ve Berber, M. (2017). Türkiye’de Enerji Tüketimi Ekonomik Büyüme İlişkisinin Sektörel Analizi, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1), 173-187. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/528842.
• Wang S., Zhou D., Zhou P., ve Wang Q. (2011). CO2 Emissions , energy consumption and economic growth in China: A panel data analysis, Energy Policy, 39: 4870–4875. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2011.06.032.
• Wang, S., Li, G., ve Fang, C. (2018). Urbanization, economic growth, energy consumption, and CO2 emissions: Empirical evidence from countries with different income levels. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 81, 2144-2159. doi.org/10.1016/j.rser.2017.06.025
• Xu, B., ve Lın, B. (2015). How industrialization and urbanization process impacts on co2 emissions in China: Evidence from nonparametric additive regression models Energy Econ., 48 (March), 188-202.https://doi.org/10.1016/j.eneco.2015.01.005.
• Yu, Eden. S. H., ve Jay, Pil, Choı. (1985). Causal relationship between energy and GNP: An ınternational comparison, Journal of Energy and Development, ss. 249-272. https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=2373335.
• Yuan, J. H., Kang, J. G., Zhao, C. H., ve Hu, Z. G. (2008). Energy consumption and economic growth: evidence from China at both aggregated and disaggregated levels. Energy Economics, 30(6), 3077-3094. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2008.03.007.
• Zhang, C., Zhou, K., Yang, S., ve Shao, Z. (2017). On electricity consumption and economic growth in China. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 76, 353-368.
• Zhang, X., ve Wang, Y. (2017). How to reduce household carbon emissions: A review of experience and policy design considerations. Energy Policy, 102, 116-124. doi.org/10.1016/j.enpol.2016.12.010.
• Zou, S., ve Zhang, T. (2020). CO2 Emissions, energy consumption, and economic growth nexus: evidence from 30 provinces in China, Volume 2020 | Article ID 8842770 | https://doi.org/10.1155/2020/88