Araştırma Makalesi

Tarihî Türk Lehçelerinden Kazak ve Türkiye Türkçesine kulun Kelimesi

Cilt: 17 Sayı: 32 24 Haziran 2025
PDF İndir

Tarihî Türk Lehçelerinden Kazak ve Türkiye Türkçesine kulun Kelimesi

Öz

Kelimelerin hem semantik hem de fonetik olarak sosyolojik, coğrafi, kültürel vb. ihtiyaçlar çerçevesinde tarihî süreç içerisinde değişerek varlığını devam ettirdiği görülmektedir. Bu değişimler bilhassa belirtilen “ihtiyaçlar” özelinde gerçekleşmektedir. İhtiyaçlar toplumun maddi ve manevi olarak ilişki içerisinde olduğu bütün tözlere göre belirlenir. Bu tözler o topluma ihtiyaç duyduğu “şeyi” kelimeler aracılığıyla ya yeniden yaratım süreciyle ya da var olan kelimelerde çeşitli anlamsal dönüşümler, yan anlam eklemeler, mecazlaştırma gibi yollarla sunar. Bu durumda dil de doğal olarak bir gelişim ve dönüşüm süreci yaşar. Hazırlanan bu çalışmayla öncelikle “kulun” kelimesi üzerine yapılan etimoloji çalışmaları değerlendirilecek sonrasında kelimenin Türkçenin tarihî metinlerinde kullanım alanı tanıklatılacaktır. Çalışmanın karşılaştırma bölümünde ise kelimenin Türkiye Türkçesi ile Kazak Türkçesi arasındaki kullanım farklılıkları tespit edilecektir. Böylelikle iki farklı lehçenin aynı kelimeyi kendi ihtiyaçları doğrultusunda nasıl değiştirip dönüştürdükleri ortaya konulmaya çalışılacaktır. Çalışmada tarihî metinler yanında iki lehçe arasında karşılaştırmaları yapabilmek adına sözlüklerden, çağdaş metinlerden ve lehçeler üzerine yapılan çeşitli çalışmalardan faydalanılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aça, M. (2002). Kazak Türklerinin destanları ve destancılık geleneği. Konya: Kömen.
  2. Alagöz, A. (2011). Eski Kıpçak Türkçesinde hayvan adları ve kavram alanı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
  3. Ata, A. (1997). Kısasu‟l-Enbiyā (Peygamber kıssaları) II Dizin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  4. Aydoğan, Z. (2018). Tezkiretü’l Evliyâ (inceleme metin dizin) (1b-50b). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans). Dumlupınar Üniversitesi.
  5. Ayverdi, İ. (2010). Misalli büyük Türkçe sözlük. İstanbul: Kubbealtı Yayınları.
  6. Babacan, V. (2024). Hamzavî’nin İskender-Nâme’si (inceleme-metin-gramatikal dizin) (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Akdeniz Üniversitesi.
  7. Bacaklı, Y. (2014). Mağcan Cumabeyulı’nın şiirleri üzerine bir inceleme (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Niğde Üniversitesi.
  8. Barutçu Özönder, S. (1996). Ali Şir Nevâyȋ muḥākemetü’l-luġateyn. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tarihi Kuzey Doğu Türk Dili (Harezm, Kıpçak, Çağatay)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

29 Aralık 2024

Kabul Tarihi

24 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 17 Sayı: 32

Kaynak Göster

APA
Öztürk, A. (2025). Tarihî Türk Lehçelerinden Kazak ve Türkiye Türkçesine kulun Kelimesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 17(32), 250-260. https://doi.org/10.38155/ksbd.1609336
AMA
1.Öztürk A. Tarihî Türk Lehçelerinden Kazak ve Türkiye Türkçesine kulun Kelimesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;17(32):250-260. doi:10.38155/ksbd.1609336
Chicago
Öztürk, Abdulkadir. 2025. “Tarihî Türk Lehçelerinden Kazak ve Türkiye Türkçesine kulun Kelimesi”. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi 17 (32): 250-60. https://doi.org/10.38155/ksbd.1609336.
EndNote
Öztürk A (01 Haziran 2025) Tarihî Türk Lehçelerinden Kazak ve Türkiye Türkçesine kulun Kelimesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi 17 32 250–260.
IEEE
[1]A. Öztürk, “Tarihî Türk Lehçelerinden Kazak ve Türkiye Türkçesine kulun Kelimesi”, Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, c. 17, sy 32, ss. 250–260, Haz. 2025, doi: 10.38155/ksbd.1609336.
ISNAD
Öztürk, Abdulkadir. “Tarihî Türk Lehçelerinden Kazak ve Türkiye Türkçesine kulun Kelimesi”. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi 17/32 (01 Haziran 2025): 250-260. https://doi.org/10.38155/ksbd.1609336.
JAMA
1.Öztürk A. Tarihî Türk Lehçelerinden Kazak ve Türkiye Türkçesine kulun Kelimesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;17:250–260.
MLA
Öztürk, Abdulkadir. “Tarihî Türk Lehçelerinden Kazak ve Türkiye Türkçesine kulun Kelimesi”. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, c. 17, sy 32, Haziran 2025, ss. 250-6, doi:10.38155/ksbd.1609336.
Vancouver
1.Abdulkadir Öztürk. Tarihî Türk Lehçelerinden Kazak ve Türkiye Türkçesine kulun Kelimesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Haziran 2025;17(32):250-6. doi:10.38155/ksbd.1609336