Türkiye’de İhracat Ve Teknolojik İnovasyonun Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: 1984-2021 Dönemi

Mert Anıl Atamer

doi:10.38155/ksbd.1732817

Türkiye’de İhracat Ve Teknolojik İnovasyonun Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: 1984-2021 Dönemi

Öz

Bu çalışmada Türkiye ekonomisinde ihracat ve teknolojik inovasyonun ekonomik büyüme üzerindeki etkileri VECM tahmincisi aracılığıyla araştırılmıştır. Çalışmanın analiz dönemi 1984-2021 dönemi yıllık verilerini kapsamaktadır. Kısa dönem sonuçlarına bakıldığında ihracatın ekonomik büyümeyi anlamlı bir şekilde etkilemediği ve teknolojik inovasyonun ise kısa vadede ekonomik büyüme üzerinde bazı olumsuz etkiler doğurabileceği gözükmektedir. Uzun dönem sonuçlarına bakıldığında ise ihracattaki %1’lik artışın ekonomik büyümeyi %0.2983 oranında artırdığı; teknolojik inovasyonda meydana gelen %1 oranındaki artışın ise ekonomik büyümeyi %0.0727 oranında artırdığı tespit edilmiştir. Uzun vadede ihracatın ekonomik büyümeyi pozitif etkilemesi ve Türkiye’nin ihracat yapısında düşük ve orta teknolojili ürünlerin ağırlıklı olması, uzun vadede daha güçlü bir büyüme etkisi için yüksek katma değerli ihracata geçişi zorunlu kılmaktadır. Böylece ihracatın büyümeye etkisi daha belirgin olur ve sürdürülebilir bir hal alabilir. Ayrıca Teknolojik inovasyonun uzun dönemdeki etkisi pozitif iken kısa dönemdeki etkisi negatiftir. Yeni teknolojilerin uygulanması, firmaların kısa vadede uyum sağlamakta zorlanmasına neden olabilir. Bu bağlamda Ar-Ge teşvikleri artırılmalı ve özel sektörün yenilikçi projeleri desteklenmelidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abdullah, D. N. C., Shaari, M. S., Hussain, N. E. (2017). Investigating the causal relationship between export and economic growth: a Malaysian perspective. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 7(7), 581-591. http://dx.doi.org/10.6007/IJARBSS/v7-i7/3123
Anser, M. K., Ali, S., Umair, M., Javid, R., Mirzaliev, S. (2024). Energy consumption, technological innovation, and economic growth in BRICS: A GMM panel VAR framework analysis. Energy Strategy Reviews, 56, 101587. https://doi.org/10.1016/j.esr.2024.101587
Bakari, S. (2022). The nexus between domestic investment and economic growth in developed countries: Do exports matter?. MPRA Paper 114394, University Library of Munich, Germany.
Batrancea, L., Rathnaswamy, M. M., Batrancea, I. (2021). A panel data analysis of economic growth determinants in 34 African countries. Journal of Risk and Financial Management, 14(6), 1-15. https://doi.org/10.3390/jrfm14060260
Dhrifi, A. (2015). Foreign direct investment, technological innovation and economic growth: Empirical evidence using simultaneous equations model. International Review of Economics, 62(4), 381-400. https://doi.org/10.1007/s12232-015-0230-3
Diaconu, M. (2011). Technological innovation: Concept, process, typology and implications in the economy. Theoretical & Applied Economics, 18(10), 127-144.
Dickey, D. A., Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74, 427-431. https://doi.org/10.2307/2286348
Dritsakis, N., Stamatiou, P. (2017). Foreign direct investments, exports, unemployment and economıc growth in the new eu members-a panel data approach. International Economics/Economia Internazionale, 70(4), 443-468.

Engle, R. F., Granger, C. W. (1987). Co-integration and error correction: Representation, estimation, and testing. Econometrica, 55(2), 251-276. https://doi.org/10.2307/1913236
Erdinç, Z., Aydınbaş, G. (2020). Yüksek teknoloji ürünleri ihracı ve belirleyicileri: Panel veri analizi. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 6(30), 496-507. http://dx.doi.org/10.31576/smryj.479
Haseeb, M., Hartani, N. H., Abu Bakar, N. A., Azam, M., Hassan, S. (2014). Exports, foreign direct investment and economic growth: Empirical evidence from Malaysia (1971-2013). American Journal of Applied Sciences, 11(6), 1010-1015. https://doi.org/10.3844/ajassp.2014.1010.1015
Iqbal, A., Tang, X., Rasool, S. F. (2023). Investigating the nexus between CO2 emissions, renewable energy consumption, FDI, exports and economic growth: evidence from BRICS countries. Environment, Development and Sustainability, 25(3), 2234-2263. https://doi.org/10.1007/s10668-022-02128-6
Irtyshcheva, I., Stehnei, M., Popadynet, N., Bogatyrev, K., Boiko, Y., Kramarenko, I., Senkevich, O., Hryshyna, N., Kozak, I., Ishchenko, O. (2021). The effect of digital technology development on economic growth. International Journal of Data and Network Science, 5, 25-36. https://doi.org/10.5267/j.ijdns.2020.11.006
Johansen, S. (1988). Statistical analysis of cointegration vectors. Journal of Economic Dynamics and Control, 12(2-3), 231-254. https://doi.org/10.1016/0165-1889(88)90041-3
Johansen, S., Juselius, K. (1990). Maximum likelihood estimation and inference on cointegration-with applications to the demand for money. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52(2), 169-210. https://doi.org/10.1111/j.1468-0084.1990.mp52002003.x
Kabaklarli, E., Duran, M.S., Üçler, Y.T. (2017). The determinants of hightechnology exports: A panel data approach for selected OECD countries. In DIEM: Dubrovnik International Economic Meeting, 3(1), 888-900.
Kırca, M. (2025). Küresel gelirin, döviz kurunun ve petrol fiyatının ihracat üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 9(1), 173-194. https://doi.org/10.29216/ueip.1603385
Kibria, G., Hossain, S. (2020). Does export affect the economic growth? An empirical investigation for Bangladesh. American Journal of Economics and Business Management, 3, 219-226. https://doi.org/10.31150/ajebm.v3i1.111
Kogan, L., Papanikolaou, D., Seru, A., Stoffman, N. (2017). Technological innovation, resource allocation, and growth. The Quarterly Journal Of Economics, 132(2), 665-712. https://doi.org/10.1093/qje/qjw040
Kurniawati, M. A. (2022). Analysis of the impact of information communication technology on economic growth: empirical evidence from Asian countries. Journal of Asian Business and Economic Studies, 29(1), 2-18. https://doi.org/10.1108/JABES-07-2020-0082
Küçükkale, Y., Adalı, Z. (2021). Analysis of determinants of the high technology export in Turkey: Policy recommendation for high-tech companies. H. Dinçer, & S. Yüksel (Eds.), Management strategies to survive in a competitive environment: How to improve company performance (pp. 91-105). Cham: Springer International Publishing.
Liu, C., Xia, G. (2018). Research on the dynamic interrelationship among R&D investment, technological innovation, and economic growth in China. Sustainability, 10(11), 1-19. https://doi.org/10.3390/su10114260
Mensah, A. C., Okyere, E. (2020). Causality analysis on export and economic growth nexus in Ghana. Open Journal Of Statistics, 10(5), 872-888. https://doi.org/10.4236/ojs.2020.105051
Miyan, M. S., Biplob, M. N. K. (2019). Revisiting exports, imports and economic growth nexus: Empirical evidence from Bangladesh (1981-2017). Modern Economy, 10(2), 523. https://doi.org/10.4236/me.2019.102036
Mohamed, M. M. A., Liu, P., Nie, G. (2021). Are technological innovation and foreign direct investment a way to boost economic growth? An Egyptian case study using the autoregressive distributed lag (ARDL) model. Sustainability, 13(6), 1-28. https://doi.org/10.3390/su13063265
Nasreen, S. (2011). Export-growth linkages in selected Asian developing countries: Evidence from panel data analysis. Asian J. Empir. Res., 1(1), 1–13.
Niebel, T. (2018). ICT and economic growth–Comparing developing, emerging and developed countries. World Development, 104, 197-211. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2017.11.024
Nora, U. N., Alberto, A. C., Pradeep, B. (2018). Impact of agricultural exports on economic growth of Peru: the case of avocado and grapes. Russian Journal of Agricultural and Socio-Economic Sciences, 75(3), 3-11. https://doi.org/10.18551/rjoas.2018-03.01
Oluwatobi, A. A., Daniel, G. A., Akande, J. O. (2022). On export and economic growth: A comparative analysis of selected West African countries. International Journal of Economics and Financial Issues, 12(4), 106-113. https://doi.org/10.32479/ijefi.9043
Orhan, A., Emikönel, M., Emikönel, M., Castanho, R. A. (2022). Reflections of the “export-led growth” or “growth-led exports” hypothesis on the Turkish economy in the 1999-2021 period. Economies, 10(11), 1-18. https://doi.org/10.3390/economies10110269
Pece, A. M., Simona, O. E. O., Salisteanu, F. (2015). Innovation and economic growth: An empirical analysis for CEE countries. Procedia Economics and Finance, 26, 461-467. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(15)00874-6
Ram, R. (1985). Exports and economic growth: Some additional evidence. Economic Development and Cultural Change, 33(2), 415-425. https://doi.org/10.1086/451468
Ram, R. (1987). Causality relationship between exports and economic growth. The Journal of Development Economics, 9, 152-158.
Seaok, J. H., Moon H. (2021). Agricultural exports and agricultural economic growth in developed countries: Evidence from OECD countries. The Journal of International Trade & Economic Development, 30(7), 1004-1019. https://doi.org/10.1080/09638199.2021.1923780
Shihab, R. A., Soufan, T., Abdul-Khaliq, S. (2014). The causal relationship between exports and economic growth in Jordan. International Journal of Business and Social Science, 5(3), 302-308.
Sojoodi, S., Baghbanpour, J. (2024). The relationship between high-tech industries exports and GDP growth in the selected developing and developed countries. Journal of the Knowledge Economy, 15(1), 2073-2095. https://doi.org/10.1007/s13132-023-01174-3
Sokolov-Mladenović, S., Cvetanović, S., Mladenović, I. (2016). R&D expenditure and economic growth: EU28 evidence for the period 2002–2012. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 29(1), 1005-1020. https://doi.org/10.1080/1331677X.2016.1211948
Sultanuzzaman, M. R., Fan, H., Mohamued, E. A., Hossain, M. I., Islam, M. A. (2019). Effects of export and technology on economic growth: Selected emerging Asian economies. Economic research-Ekonomska istraživanja, 32(1), 2515-2531. https://doi.org/10.1080/1331677X.2019.1650656
Ülger, M., Uçar, M., Atamer, M. A., Apaydın, Ş. (2024). Kentleşme, yenilenebilir enerji ve inovasyon ile ekonomik büyüme ve ekolojik ayak izi arasındaki nedensellik ilişkileri: çok yüksek insani gelişme düzeyindeki ülkeler örneği. Politik Ekonomik Kuram, 8(2), 449-462. https://doi.org/10.30586/pek.1485357
You, K., Dal Bianco, S., Lin, Z., Amankwah-Amoah, J. (2019). Bridging technology divide to improve business environment: Insights from African nations. Journal of Business Research, 97, 268-280. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2018.01.015

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Büyüme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mert Anıl Atamer ^*
0000-0002-1238-9020
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

2 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

14 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 18 Sayı: 34

DOI

https://doi.org/10.38155/ksbd.1732817

IZ

https://izlik.org/JA72EZ34XA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Atamer, M. A. (2026). Türkiye’de İhracat Ve Teknolojik İnovasyonun Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: 1984-2021 Dönemi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 18(34), 40-58. https://doi.org/10.38155/ksbd.1732817

AMA

1.Atamer MA. Türkiye’de İhracat Ve Teknolojik İnovasyonun Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: 1984-2021 Dönemi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;18(34):40-58. doi:10.38155/ksbd.1732817

Chicago

Atamer, Mert Anıl. 2026. “Türkiye’de İhracat Ve Teknolojik İnovasyonun Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: 1984-2021 Dönemi”. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi 18 (34): 40-58. https://doi.org/10.38155/ksbd.1732817.

EndNote

Atamer MA (01 Haziran 2026) Türkiye’de İhracat Ve Teknolojik İnovasyonun Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: 1984-2021 Dönemi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi 18 34 40–58.

IEEE

[1]M. A. Atamer, “Türkiye’de İhracat Ve Teknolojik İnovasyonun Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: 1984-2021 Dönemi”, Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, c. 18, sy 34, ss. 40–58, Haz. 2026, doi: 10.38155/ksbd.1732817.

ISNAD

Atamer, Mert Anıl. “Türkiye’de İhracat Ve Teknolojik İnovasyonun Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: 1984-2021 Dönemi”. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi 18/34 (01 Haziran 2026): 40-58. https://doi.org/10.38155/ksbd.1732817.

JAMA

1.Atamer MA. Türkiye’de İhracat Ve Teknolojik İnovasyonun Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: 1984-2021 Dönemi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;18:40–58.

MLA

Atamer, Mert Anıl. “Türkiye’de İhracat Ve Teknolojik İnovasyonun Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: 1984-2021 Dönemi”. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, c. 18, sy 34, Haziran 2026, ss. 40-58, doi:10.38155/ksbd.1732817.

Vancouver

1.Mert Anıl Atamer. Türkiye’de İhracat Ve Teknolojik İnovasyonun Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi: 1984-2021 Dönemi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Haziran 2026;18(34):40-58. doi:10.38155/ksbd.1732817