Bûsîrî (ö. 696/1297?)’nin Kasîde-i Bürde’sinin Mütercimi Belirsiz Mensur Bir Tercümesi

Öz

Hz. Peygamber’e duyulan derin muhabbet, birçok edebî türün gelişmesine vesile olmuş ve O’nu öven, çeşitli hasletlerini, örnek ahlakını ve eşsiz yaratılışını konu alan manzum ve mensur sayısız eser kaleme alınmıştır. Ka’b bin Züheyr ile Bûsîrî’nin Hz. Peygamber sevgisi ekseninde yazdıkları ve literatürde Kasîde-i Bürde olarak tanınan meşhur şiirleri, en güzel na’t örnekleri olarak kabul edilir. Ka’b bin Züheyr’in Bânet Su’âd ifadesiyle başlayan ve Hz. Peygamber’in mübarek hırkasıyla takdir edilmesine vesile olan kasidesi, kendisinden sonra yazılan na’tlara öncülük etmiştir. Fakat Bûsîrî’nin Hz. Peygamber’e olan samimi aşkını dile getirdiği el-Kevâkibü’d-dürriye fî medhi hayri’l-beriyyeadlı şiiri, gerek edebî değeri gerekse yazılış hikâyesi bakımından Ka’b bin Züheyr’in eserini gölgede bırakmayı başarmış ve tercüme, şerh, tahmis, taştir, tesdis, tesbi’ ve nazire gibi çeşitli formatlarla edebiyatımıza kazandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bûsîrî,
• Kasîde-i Bürde
• Mensur Tercüme
• Mütercim

A Prose Translation of the Qasida-i Burda by Busiri (d. 696/1297?) by an Unidentified Translator

Öz

Countless works of poetry and prose praising the qualities of the Prophet Muhammed (e.g., his moral character and his divinity) have been penned in the name of Sufic literature. The intense love shown by Ka’b bin Zuhayr of Arabia and Al-Busiri of Egypt towards The Prophet are no exception to this rule, with their poetry being accepted as some of the finestexamples of na’t including the famous Qasīdat al-Burda (The Poem of the Mantle). Bin Zuhayr, continuously outdoes himself with each successive poem, starting with his ode to the Prophet exalting his holiness, Banat Su’ad. However, Al-Busiri had succeeded in rivaling Bin Zuhayr through his ode Al-Kawākib ad-Durrīya fī Madḥ Khayr al-Barīya (The Celestial Lights in Praise of the Best of Creation), both in terms of its literary value and its content. Moreover, Al-Busiri’s masterwork has earned its way into Turkish literature through various formats such as translation, exegesis, tetralogy, quintet, hexalogy, septology, and parallelism.

Anahtar Kelimeler

• Bûsîrî
• Qasida-i Burda
• Prose Translation
• Translator

Kaynakça

1. Ayçiçeği, B. (2015). Bûsîrî (ö. 696/1297?)’nin Kasîdetü’l-Bürde’sinin Diyarbakırlı Mehmed Said Paşa (ö. 1308/1892) tarafından yapılan mensur ve manzum tercümesi. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, (15), 27-102.
2. Ayçiçeği, B. (2020). Necîb Efendi’nin Kasîde-i Bürde şerhi muhtasar tevessül inceleme-tevessül’le karşılaştırma-metin. Dün Bugün Yarın Yayınları.
3. Ayçiçeği, B. (Ed.). (2024). Türk edebiyatında Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’si, cilt 1: nüshalar, edebiyata, sosyal hayata ve sanata etkisi. Dün Bugün Yarın Yayınları.
4. Ayçiçeği, B. (2025). Sebeb-i te’lif literatürüne bir katkı: Türk edebiyatında Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’si neden şerhedildi? Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 9 (2), 762-777. https://doi.org/10.34083/akaded.1710304
5. Çetişli, İ. (2012). Türk şiirinde Hz. Peygamber 1860-2011. Akçağ Yayınları.
6. Demirayak, K. (2001). “Kasîdetü’l-Bürde”. DİA. 24/566-568. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
7. Karaman, H., Çağrıcı, M., Dönmez, İ. K., & Gümüş, S. (2006-2008). Kur’an yolu Türkçe meâl ve tefsir. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
8. Kaya, M. (2001). “Kasîdetü’l-Bürde”. DİA. 24/568-569. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

9. Kaya, M. (2014). Kasîde-i Bürde’yi Türkçe söyleyiş. Damla Yayınevi.
10. Koç, H. (2025, 19-20 Temmuz). Mütercimi belirsiz manzum bir Kasîde-i Bürde tercümesi [Bildiri sunumu]. 3. Uluslararası Ankara Bilimsel Araştırmalar ve İnovasyon Kongresi, Ankara.
11. Şahin, E. S. (1997). Kasîde-i Bürde’nin Türkçe şerh ve tercümeleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi.
12. Yeniterzi, E. (2002). “Türk edebiyatında na’tlara dair”. Türkler. 11/762-767. Yeni Türkiye Yayınları.