Bölgesel Kalkınma Odaklı Üniversitelerin İhtisaslaşma Alanları Açısından Temel Değerlerinin Analizi

Öz

Stratejik yönetim sürecinde temel değerler kuruluşların özellikle misyon ve vizyon bildirimleri ile ilişkili olan ve kuruluşlara yön veren temel ifadelerdir. Bu sebeple misyon farklılaşması ve ihtisaslaşma açısından temel değerlerin uygun bir biçimde ifade edilmesi üniversiteler için önemlidir. Özellikle bölgesel kalkınma odaklı üniversitelerin sürdürülebilir kurumlar olmaları için misyon farklılaşması ve ihtisaslaşmayı başarılı bir biçimde gerçekleştirmeleri, bu çerçevede de temel değer ifadelerini başarılı bir biçimde belirlemeleri gerekir. Dolayısıyla bu çalışmada bölgesel kalkınma odaklı üniversitelerin temel değerleri ihtisaslaşma alanları açısından analiz edilmiştir. Analiz sonucunda bu üniversiteler dört gruba ayrılmıştır. Birinci gruptaki üniversitelerin temel değerlerinde doğrudan ihtisaslaşma alanları ile ilgili ifadelere yer verdiği görülmüş, ancak ikinci gruptaki üniversitelerin dolaylı olarak, üçüncü gruptaki üniversitelerin ise çok daha dolaylı olarak temel değerlerinde ihtisaslaşma alanları ile ilgili ifadelere yer verdiği görülmüştür. Dördüncü gruptaki üniversitelerin temel değerlerinde ise doğrudan veya dolaylı olarak ihtisaslaşma alanları ile ilgili bir ifade görülememiştir. Misyon farklılaşması ve ihtisaslaşmanın istenilen düzeyde gerçekleşmesi için temel değerlerin de bu süreçte temel başlangıç noktalarından biri olması gerekir. Üniversitelerin strateji birimlerinin, üst yöneticilere ve stratejik planlama sürecinde tüm görev alanlara bu konunun önemini vurgulayarak daha aktif bir rol oynayabileceği ileri sürülebilir.

Anahtar Kelimeler

• Temel Değerler
• Misyon
• Vizyon
• İhtisaslaşma
• Bölgesel Kalkınma Odaklı Üniversiteler

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum yoktur.

Etik Beyan

Doküman incelemesine dayalı olduğu için etik kurul onayı gerekmemektedir.

Analysis of the Core Values of Regional Development-Oriented Universities in Terms of Their Areas of Specialization

Öz

In the strategic management process, core values are fundamental statements that guide organizations and particularly those related to their mission and vision statements. Therefore, appropriately articulating core values in terms of mission differentiation and specialization is important for universities. Especially regional development-oriented universities, need to successfully differentiate their missions and specialize in order to become sustainable institutions, and within this framework, they need to successfully define their core values. Therefore, this study analyzes the core values of regional development-focused universities in terms of their areas of specialization. Therefore, it is analyzes the core values of regional development-focused universities in terms of their areas of specialization in this study. As a result of the analysis, these universities were divided into four groups. It was observed that the universities in the first group included statements directly related to their areas of specialization in their core values, while the universities in the second group included statements related to their areas of specialization indirectly, and those in the third group included them in a much more indirect way. In the core values of the universities in the fourth group, no statement directly or indirectly related to their areas of specialization was found. For mission differentiation and specialization to reach the desired level, core values must also be one of the fundamental starting points in this process. It could be argued that university strategy units could play a more active role by emphasizing the importance of this issue to top administrators and all those involved in the strategic planning process.

Anahtar Kelimeler

• Core Values
• Mission
• Vision
• Specialization
• Regional Development-Oriented Universities

Destekleyen Kurum

There is no supporting organization.

Etik Beyan

Since it is based on document review, ethics committee approval is not required.

Kaynakça

1. Acer, E. K. & Güçlü, N. (2017). Türkiye’de yükseköğretimin genişlemesi: Gerekçeler ve ortaya çıkan sorunlar. Yükseköğretim Dergisi, 7(1), 28-38.
2. Aithal, P. S. (2016). Creating innovators through setting up organizational vision, mission and core values : A strategic model in higher education. International Journal of Management, IT and Engineering, 6(1), 310-324.
3. Aksaray Üniversitesi 2025-2029 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/jP4QS+Aksaray_Univ_2025-2029_Donemi_Stratejik_Plani.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
4. Akter, S. (2021). Companies’ vision, mission, and core values focus on human resource management, International Journal of Financial, Accounting, and Management, 2(4), 343-355.
5. Arabacı, İ. B. & Gündüzalp, S. (2014). Türkiye’deki üniversitelerin değerler algısı, Turkish Journal of Educational Studies, 1(3), 115-144.
6. Artvin Çoruh Üniversitesi 2023-2027 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/AvhOi+ACU_2023-2027_STRATEJIK_PLANI.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
7. Barrett, R. (2006). Building a values-driven organization: A whole system approach to cultural transformation. Butterworth–Heinemann.
8. Bartın Üniversitesi 2024-2028 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/RVGEa+baru20242028stratejikplaniguncelremoved.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.

9. Batman Üniversitesi 2023-2027 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/r7U3s+batman_sp.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
10. Bingöl Üniversitesi 2023-2027 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/2uD3o+Bingol_Unv_2023-2027_SP.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
11. Bitlis Eren Üniversitesi 2023-2027 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/JIM4G+Bitlis_Eren_Universitesi_2023-2027_Stratejik_Plan.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
12. Bozkurt, P. (2023). Üniversitelerin stratejik yönetiminde misyon farklılaşması ve ÜNİ-DOKAP üyesi üniversiteler örneği. Gazi Kitabevi.
13. Brătianu, C. & Bălănescu, G. V. (2008). Vision, mission and corporate values. A comparative analysis of the top 50 U.S. companies, Management & Marketing, 3(3), 19-38.
14. Breznik, K. & Law, K. M.Y. (2019). What do mission statements reveal about the values of top universities in the world?, International Journal of Organizational Analysis, 27(5), 1362-1375.
15. Bryson, J. M. (2011). Strategic planning for public and nonprofit organizations: A guide to strengthening and sustaining organizational achievement. Fourth Edition, Jossey-Bass.
16. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi 2022-2026 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/hSAbI+MAKU_2022-2026_Stratejik_Plani.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
17. Çankırı Karatekin Üniversitesi 2022-2026 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/aV7bc+caku_22-26_sp_24_guncelleme.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
18. Damar, M. (2021). Türkiye yükseköğretim sisteminde diğerleri (!): Bölgesel üniversiteler ve bölgesel kalkınma için üniversitelerin önemi. E. E. Dinçsoy (Ed.), Yerel ekonomik kalkınma ve güncel yaklaşımlar içinde (s. 83-116). Efe Akademi Yay.
19. Dermol, V. & Širca, N. T. (2018). Communication, company mission, organizational values, and company performance, Procedia - Social and Behavioral Sciences, (238), 542-551.
20. Dumitraşcu, M., Feleagă, L. (2019), Mission, vision, and values of organizations, the catalysts of corporate social responsibility, Audit Financiar, Vol. XVII, no. 1(153), 142-148.
21. Düzce Üniversitesi 2025-2029 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/wJ6gq+Duzce_Universitesi_25-29_SP.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
22. Džupina, M. (2017). Company vision, mission and values in the process of strategic planning, European Journal of Economıcs and Management, 3(6), 75-85.
23. Ferrari, J. R. & Cowman, S. E. (2004). Toward a reliable and valid measure of institutional mission and values perception: The DePaul values inventory, Journal of Beliefs & Values, 25(1), 43-54.
24. Giresun Üniversitesi 2025-2029 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/DGixs+giresun_universitesi_25-29_sp.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
25. Göçoğlu, V. (2024). Türkiye’de stratejik kamu yönetiminde misyon, vizyon ve temel değerler: Kamu yönetimi yaklaşımları odağında bir analiz, Ombudsman Akademik, (21), 67-99.
26. Gurley, D. K., Peters, G. B., Collins, L. & Fifolt, M. (2015). Mission, vision, values, and goals: An exploration of key organizational statements and daily practice in schools, Journal of Educational Change, 16(2), 217-242.
27. Güçlü, A. (2022, 4 Aralık). Bölgesel kalkınma odaklı üniversiteler, Milliyet, https://www.milliyet.com.tr/yazarlar/abbas-guclu/bolgesel-kalkinma-odakli-universiteler-6867158, Erişim Tarihi: 29.10.2025.
28. Güler, H. N. (2023). Stratejik planlamada temel değerlerin analizi, Journal of Public Economy and Public Financial Management, 3(2), 55-74.
29. Gümüşhane Üniversitesi 2023-2027 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/SOoJU+Gumushane_Universitesi_23-27_SP.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
30. Hitit Üniversitesi 2026-2030 stratejik planı. https://cdn.hitit.edu.tr/hitit/UnitFiles/hitit-universitesi-stratejik-plani-2026-2030-compressed-20251020104001848.pdf, Erişim tarihi: 13.12.2025.
31. Iğdır Üniversitesi 2025-2030 stratejik planı. https://strateji.igdir.edu.tr/blog/duyurular-strateji-igdir-edu-tr-91/nihai-stratejik-plan-2026-2030-donemi-3042, Erişim tarihi: 13.12.2025.
32. Ingersoll, G. L., Witzel, P. A. & Smith, T. C. (2005). Using organizational mission, vision, and values to guide professional practice model development and measurement of nurse performance, The Journal of Nursing Administration, 35(2), 86-93.
33. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi 2024-2028 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/dzioi+Karamanoglu_Mehmetbey_Universitesi_2024-2028_Stratejik_Plani.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
34. Kastamonu Üniversitesi 2025-2029 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/VTg5Q+kastamonu_univ_25-29_sp.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
35. Kılıç, M. (2010). Stratejik yönetim sürecinde değerler, vizyon ve misyon kavramları arasındaki ilişki, Sosyoekonomi, 13(13), 81-97.
36. Kırklareli Üniversitesi 2023-2027 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/JhGl6+KirklareliUniversitesi2023-2027StratejikPlani.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
37. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi 2022-2026 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/OAhZg+Kirsehir_Ahi_Evran_Uni_22-26_SP_25-26_Guncellemesi.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
38. Kihiko, M. K., Lumwagi, N. A. & Gommans, H. P. (2014). The degree of conformity of the mission, vision statements & core values of collapsed or under receivership companies in Kenya, International Journal of Research, 1(7), 1194-1211.
39. Kirkpatrick, S. A. (2017). Understanding the role of vision, mission, and values in the HPT model. Performance Improvement, 56(3), 6-14.
40. Law, K. M. Y. & Breznik, K. (2018). What do airline mission statements reveal about value and strategy? Journal of Air Transport Management, 70, 36-44.
41. Munzur Üniversitesi 2025-2029 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/hVSgi+munzur_universitesi_25-29_sp.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
42. Muş Alparslan Üniversitesi 2026-2030 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/T8m0m+MAUN_2026-2030_Stratejik_Plan.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
43. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi 2023-2027 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/mXITw+Nevsehir_Haci_Bektas_Veli_Universitesi_2023-2027_Stratejik_Plani.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
44. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi 2025-2029 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/ZHK2C+Osmaniye_Korkut_Ata_Universitesi_2025-2029_Donemi_Stratejik_Plan.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
45. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi 2023-2027 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/BinE8+2023-2027StratejikPlani_Versiyon2024_110725.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
46. SBB. (2021). Kamu idareleri için stratejik planlama kılavuzu. Sürüm 3.1. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Yayını, www.sp.gov.tr/upload/xSpKutuphane/files/0QRai+Kamu_Idareleri_Icin_Stratejik_Planlama_Kilavuzu_V3_1_.pdf, Erişim tarihi: 15.11.2025.
47. Siirt Üniversitesi 2023-2027 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/DuML2+Siirt_Universitesi_2023-2027_Stratejik_Plani.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
48. Spear, S. (2017). Impression management activity in vision, mission, and values statements: A comparison of commercial and charitable organizations, International Studies of Management & Organization, 47(2), 159-175.
49. Telli Üçler, Y. (2014). Bölgesel kalkınmada üniversite-sanayi işbirliği’nin sanayiye, devlete ve üniversiteye yararları: Konya ili özelinde bir araştırma, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (41), 107-120.
50. Urde, M. (2003). Core value-based corporate brand building, European Journal of Marketing, 37(7/8), 1017-1040.
51. Uşak Üniversitesi 2025-2029 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/o8z2m+Usak_Universitesi_2025-2029_Stratejik_Plani.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
52. Ülgen, H. & Mirze, S. K. (2014). İşletmelerde stratejik yönetim. 7. Baskı, Beta Basım Yay. Yozgat Bozok Üniversitesi 2022-2026 stratejik planı. www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/PZV8S+Yozgat_Bozok_Univ_2022-2026_Stratjik_Plani_Guncellenmis_.pdf, Erişim tarihi: 20.10.2025.
53. YÖK. (2020). Yükseköğretimde ihtisaslaşma ve misyon farklılaşması-bölgesel kalkınma odaklı üniversiteler. Yükseköğretim Kurulu Yayını. https://www.yok.gov.tr/documents/documents/68f0dd028e86d.pdf, Erişim tarihi: 05.11.2025.
54. YÖK. (2025). Üniversitelerde misyon farklılaşması. https://proje.yok.gov.tr/tr/page/315, Erişim tarihi: 20.10.2025.