Intertextual circulating vehicle a couplet and a musaddas by unpublished Vecdi

Öz

Anthologies of poetry compiled from selected poems by poets are written works that reflect the literary taste of the period and the compiler. These works are important in that they convey to the present day the poems of poets who do not have a divan or whose divan has not yet been found. They are also significant in that they identify poets whose names are not found in historical and literary sources and contain poems that are not included in divans. In this context, the translation of these poetry anthologies, considered cultural treasures, into modern Turkish contributes to textual publication efforts and sheds light on the development of literary history. Based on this idea, the poetry anthology registered under number 536 at the Yapı Kredi Sermet Çifter Library was examined, and a recurring six-line stanza by the pen name Vecdî was identified in the anthology. This text, which could not be found in the poems of poets with the pen name Vecdî, was also not found in previously studied and published anthologies. In this study, Vecdî's museddese, identified in the aforementioned collection at the Yapı Kredi Research Library, will be introduced, and the authorship of this poem by Abdulbâkî Vecdî, who lived in Anatolia in the 17th century, will be discussed.

Anahtar Kelimeler

• 17th century
• Vecdî
• magazine
• musaddas

Vecdî’nin Yayımlanmamış Bir Müseddesi

Öz

Şairlerin manzumelerinden seçilerek bir araya getirilen şiir mecmuaları, dönemin ve derleyicinin edebî zevkini yansıtan yazma eserlerdir. Divanı bulunmayan ya da divanına henüz ulaşılmamış şairlerin şiirlerini günümüze aktarması bakımından önem arz eden bu eserler, ayrıca tarihî ve edebî kaynaklarda adına rastlanmayan şairlerin tespit edilmesi ve divanlarda yer almayan manzumeleri içermesi yönüyle de önemli bir yere sahiptir. Bu bağlamda kültür hazinesi olarak değerlendirilen şiir mecmualarının günümüz Türkçesine aktarılması, metin neşri çalışmalarına katkı sunmakla birlikte edebiyat tarihinin gelişimine de ışık tutmaktadır. Bu düşünceden hareketle Yapı Kredi Sermet Çifter Kütüphanesi 536 numarada kayıtlı şiir mecmuası incelenmiş ve mecmuada Vecdî’ye ait mütekerrir bir müseddes tespit edilmiştir. Vecdî mahlaslı şairlerin manzumelerinde yer almayan bu metin, ayrıca yayınlanmış mecmualarda da bulunamamıştır. Bu çalışmada Yapı Kredi Araştırma Kütüphanesi’ndeki söz konusu mecmuada tespit edilen Vecdî’nin müseddesi tarafımızca tanıtılacak ve manzumenin 17. yüzyıl Anadolu sahasında yaşamış Abdulbâkî Vecdî’ye aidiyeti üzerinde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler

• 17. yüzyıl
• Vecdî
• mecmua
• müseddes

Kaynakça

1. Altuner Uzer, N. (1989). Safayi ve tezkiresi (3 cilt). (Doktora Tezi). Sakarya Üniversitesi.
2. Altuntaş H. & Şahin, M. (2011). Kur’an-ı Kerim meâli. DİB Yayınları.
3. Aydın, M. (2003). 17. yüzyıl divan şairlerinden Vecdî (Abdülbaki) divanı. BALTAM.
4. Camcı, M. (2022). Millet Kütüphanesi Ali Emiri Koleksiyonu MNZ 579 numaralı şiir mecmuası (metin-inceleme). (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi.
5. Çiftçi, C. (1997). Maktul Şairler. Kitabevi Yayınları.
6. Devellioğlu, F. (2015). Osmanlıca-Türkçe ansiklopedik lügat. Aydın Kitabevi.
7. Ece, S. (2022). Milli Kütüphane 06 Yz A 3763/1 numaralı şiir mecmuası (inceleme-metin) ve MESTAP'a göre muhteva tablosu. (Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi.
8. Faik Reşâd. (2019). Eslâf. (E. Aydemir & F. Özer, Haz.). Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/64564,eslafpdf.pdf?0

9. Genç, İ. (2017). Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/57762,tezkire-i-suara-yi-mevleviyyepdf.pdf?0
10. Güftî. (2019). Teşrifâtu’ş-şu’arâ. (K. Yılmaz, Haz.). Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/67156,gufti-tesrifatus-suarapdf.pdf?0
11. İpekten, H. (2019). Na’ilî Kadîm Dîvânı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/67155,naili-i-kadim-divanipdf.pdf?0
12. Kanar, M. (2012). Arapça Türkçe cep sözlüğü. Say Yayınları.
13. Karatepe, T. (2023). Milli Kütüphane 06 Mil Yz A 10116 numaralı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi. (Yüksek Lisans Tezi). Haliç Üniversitesi.
14. Kavruk, H. & Selçuk, B. (2017). Filibeli Vecdî Dîvânı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/55912,filibeli-vecdi-divanipdf.pdf?0
15. Kesik, B. & Pehlivan, Z. & Şengül, E. (2015). Bir şiir mecmuasından hareketle Muhibbî’nin yayımlanmamış şiirleri. International Journal of Language Academy, 3(1), 361-373. https://oaji.net/articles/2015/505-1435371414.pdf
16. Koyuncu, F. (2013). Şûrî, Derviş Şûrî Çelebi. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. https://teis.yesevi.edu.tr/%20madde-detay/suri-dervis-suri-celebi
17. Köksal, M. F. (2013). Bâkî’nin bilinmeyen Veda Gazeli ve Dîvânında bulunmayan bazı şiirleri. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, (10), 319-330. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/53684 Köksal, M. F. (2020). Berlin Devlet Kütüphanesi’nde XVI. yüzyılda derlenmiş kıymetli bir mecmua: “Mecmû’a-i Nezâyir”. KÜLTÜRK Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 1(1), 49-71. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1161548
18. Kurt, A. (2022). İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi T743 numarada kayıtlı şiir mecmuasının (91a-141b) MESTAP'a göre tasnifi inceleme-metin. (Yüksek Lisans Tezi). Bartın Üniversitesi.
19. Mecmûʻa-i Eşʻâr. İstanbul Yapı Kredi Araştırma Kütüphanesi, Nadir ve Yazma Eserler Bölümü, Nu. 536, 1a-61b. Mermer, A. (2002). XVII. yüzyıl divan şairi Vecdi ve divançesi. MEB Yayınları.
20. Mermer, A. (2021). Mezâkî Dîvânı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/120433,mezaki-divanipdf.pdf?0
21. Mustafa Safâyî Efendi. (2005). Tezkire-i Safâyî. (P. Çapan, Haz.). AKM Yayınları.
22. Nicholson, R. A.(1969). A literary history of the Arabs. Cambridge.
23. Parlatır, İ. (2014). Osmanlı Türkçesi sözlüğü. Yargı Yayınevi.
24. Riyâzî Muhammed Efendi. (2017). Riyâzü’-şuara. (N. Açıkgöz, Haz.). Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/54137,540229-riyazu39s-suarapdfpdf.pdf?0
25. Sarı, S. (1993). Vecdi divanı (tenkitli metin). (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Fırat Üniversitesi.
26. Şen, B. (2024). Türk Dil Kurumu Kütüphanesi Yazma A/503 numarada kayıtlı şiir mecmuası (inceleme-metin-MESTAP’a göre tasnif). (Yüksek Lisans Tezi). Hacı Bayram Veli Üniversitesi.
27. Şenödeyici, Ö. & Akdağ, A. (2015). Mecmualar ve cönkler. Özer Şenödeyici (Ed.), Osmanlı edebî metinlerini anlama kılavuzu. (ss. 367-388) içinde. Kesit Yayınları.
28. Şeyhî Mehmed. (2018). Vekâyi‘u’l-Fuzalâ. (R. Ekinci, Haz.). Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları Yanmaz, E. (1995). Vecdi (hayatı, edebi kişiliği ve Divanı'nın karşılaştırmalı metni). (Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi.
29. Yavaş, E. (2023). Konya Karatay Yusufağa Kütüphanesi 42 Yu 8142 numaralı şiir mecmuasının çeviri yazılı metni ve incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi. Yekbaş, H. (2014). Vecdî, Abdulbâkî. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/vecdi-abdulbaki