Farklı Bilgelik Yaklaşımları Açısından “Ömür Dediğin” Belgeselinin Analizi

Öz

Bilgelik, tanımı üzerinde bir fikir birliği olmamakla birlikte, sosyal, bilişsel ve duygusal alanlardaki bilgi ve deneyimlerinin bireyin hem kendi hayatına hem de diğerlerinin hayatlarına yansımalarını içeren bir kavramdır. Yaşla birlikte artışı doğrusal olmayan ve farklı yaklaşımlarla ele alınmaya çalışılan bu kavram, ulusal alanyazında yeteri kadar ele alınmamıştır. Bu araştırmanın amacı, uluslararası alanyazındaki üç farklı bilgelik yaklaşımı çerçevesinde “Ömür Dediğin” isimli belgeselin 170. Bölümünün kısmen incelenmesini içermektedir. Bu doğrultuda, araştırmada MORE Bilgelik Modeli, Grossman’a göre bilgelik uygulamaları ve Ardelt’e göre bilgelik yaklaşımı kullanılarak 80 yaşındaki bir kadının kendi dilinden anlattığı hayat hikâyesi üzerinden analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonuçları ele alınan belgeselde üç farklı bilgelik yaklaşımından da farklı değişkenler olduğunu göstermektedir. Neticede, bu araştırmada ulusal çerçevede bir bilgelik modeli geliştirilmesi ve uygulamalı olarak bilgeliğin hayata katkısının sunulmasının öneminden bahsedilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bilgelik
• Yaşlılık
• Bilgelik Yaklaşımları
• Belgesel Analizi
• “Ömür Dediğin”

Analysis of the Documentary “Ömür Dediğin” in Terms of Different Approaches to Wisdom

Abstract

Although there is no consensus on its definition, wisdom is a concept that includes the reflections of the knowledge and experiences in social, cognitive and emotional areas to both the individual’s own life and the lives of others. Wisdom does not increase with age and it has been tried to be handled with different approaches. But still it has not been adequately addressed in the national literature. The aim of this research is to examine the part of the 170th episode of the documentary named “Ömür Dediğin” within the framework of three different wisdom approaches in the international literature. Accordingly, analyzes were carried out on the life story of an 80-year-old woman by using the MORE Wisdom Model, wisdom practices according to Grossman and wisdom approach according to Ardelt. The results of this study show that there are different variables from three different wisdom approaches in the discussed documentary. As a result, it was proposed to develop a wisdom model in the national framework and to present the contribution of wisdom to life in practice.

Keywords

• Wisdom
• Elderly
• Approaches to Wisdom
• Documentary Analysis
• “Ömür Dediğin”

Kaynakça

1. Ardelt, M. (1997). Wisdom And Life Satisfaction In Old Age. Journal Of Gerontology: Psychological Sciences, 52(1), 360-394. https://doi.org/10.1093/geronb/52B.1.P15
2. Ardelt, M. (2000). Antecedents And Effects Of Wisdom In Old Age: A Longitudinal Perspective On Aging Well. Research On Aging, 22(4), 360-394. https://doi.org/10.1177/0164027500224003
3. Ardelt, M. (2003). Empirical Assessment Of A Three-Dimensional Wisdom Scale. Research On Aging, 25(3), 275–324. https://doi.org/10.1177/0164027503025003004
4. Baltes, P. B. ve Smith, J. (1990). The Psychology Of Wisdom And Its Ontogenesis. R. J. Sternberg (Ed.), Wisdom (ss. 87–120). New York, NY: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139173704
5. Baltes, P. B. ve Staudinger, U. M. (2000). Wisdom: A Metaheuristic (Pragmatic) To Orchestrate Mind And Virtue Toward Excellence. American Psychologist, 55, 122–136. https://doi.org/10.1037//0003-066x.55.1.122
6. Bassett, C. (2005). Emergent Wisdom: Living A Life In Widening Circles. ReVision: A Journal Of Consciousness And Transformation, 27, 6–11. https://doi.org/10.3200/REVN.27.4.6-11
7. Billig, N. (2000). Üçüncü Bahar Yaşlılık Ve Bilgelik. Ankara: Evrim Yayınevi.
8. Bluck, S. ve Glück, J. (2004). Making Things Better And Learning A Lesson: Experiencing Wisdom Across The Lifespan. Journal Of Personality, 72(3), 543–572. https://doi.org/10.1111/j.0022-3506.2004.00272.x

9. Durmuş, D. C. (2019). Effect of Accepting the Past on Finding a Meaning in Life among Turkish Old Age Individuals; Moderating Role of Perceived Social Support. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
10. Erçetin, Ş. Ş. (2007). Bilgece Yaş Almak. I. Ulusal Yaşlılık Konseyi Kongresi, 1 Ekim, Türkiye Yaşlılık Konseyi Derneği & Hacettepe Üniversitesi.
11. Etezadi, S. ve Pushkar, D. (2013). Why Are Wise People Happier? An Explanatory Model Of Wisdom And Emotional Well-Being In Older Adults. Journal Of Happiness Studies: An Interdisciplinary Forum On Subjective Well-Being, 14(3), 929-950. https://doi.org/10.1007/s10902-012-9362-2
12. Fredrickson, B.L., Tugade, M.M., Waugh, C.C. ve Larkin, G.R. (2003). What Good Are Positive Emotions In Crises? A Prospective Study Of Resilience And Emotions Following The Terrorist Attacks On The United States On September 11th, 2001. Journal of Personality and Social Psychology, 84, 365–376. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.2.365
13. Glück, J. ve Bluck, S. (2013). The MORE Life Experience Model: A Theory Of The Development Of Personal Wisdom. N. M. Weststrate ve M. Ferrari (Ed.), The Scientific Study Of Personal Wisdom (ss. 75-97). Dordrecht: Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-7987-7_4
14. Grossmann, I. (2012). Getting Wisdom: Aging, Culture and Perspective. Yayınlanmamış doktora tezi, Michigan Üniversitesi, Michigan.
15. Grossmann, I., Karasawa, M., Izumi, S., Na, J., Varnum, M. E., Kitayama, S. ve diğerleri. (2012). Aging And Wisdom: Culture Matters. Psychological Science, 23(10), 1059–1066. https://doi.org/10.1177/0956797612446025
16. Jeste, D. V., Ardelt, M., Blazer, D., Kraemer, H. C., Vaillant, G. ve Meeks, T. W. (2010). Expert Consensus On Characteristics Of Wisdom: A Delphi Method Study. Gerontologist, 50(5), 668-680. https://doi.org/10.1093/geront/gnq022
17. Krippendorff, K. (2004). Content Analysis: An Introduction to Its Methodology. Thousand Oaks, California: Sage Publications Inc.
18. Le, T. N. (2008). Cultural Values, Life Experiences, And Wisdom. The International Journal Of Aging & Human Development, 66, 259-281.
19. Nichols, B. (2001). Introduction To Documentary. Bloomington and Indianapolis: Indiana University Press.
20. Reed, A. E. ve Carstensen, L. L. (2012). The Theory Behind The Age-Related Positivity Effect. Frontiers In Emotion Science, 3, Article 339. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2012.00339
21. Staudinger, U. M. ve Glück, J. (2011). Psychological Wisdom Research: Commonalities And Differences In A Growing Field. Annual Review Of Psychology, 62, 215–241. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.121208.131659
22. Sternberg, R. J. (1998). A Balance Theory Of Wisdom. Review Of General Psychology, 2, 347–365. https://doi.org/10.1037/1089-2680.2.4.347
23. Sternberg, R. J. (2000). Handbook Of Intelligence. New York, NY: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511807947
24. Sternberg, R. J. (2005). Older But Not Wiser? The Relationship Between Age And Wisdom. Ageing International, 30, 5-26. https://doi.org/10.1007/BF02681005
25. Tavşancıl, E. ve Aslan, E. (2001). Sözel, Yazılı ve Diğer Materyaller için İçerik Analizi ve Uygulama Örnekleri. İstanbul: Epsilon Yayınevi.
26. Webster, J. D. (2014). Time To Be Wise: Temporal Perspective And Wisdom. Yayınlanmamış doktora tezi, Twente Üniversitesi, Hollanda.
27. Weststrate, N. M. ve Glück, J. (2017). Hard-Earned Wisdom: Exploratory Processing Of Difficult Life Experience Is Positively Associated With Wisdom. Developmental Psychology, 53, 800-814. https://doi.org/10.1037/dev0000286
28. Wood, A. M., Maltby, J., Gillett, R., Linley, P.A. ve Joseph, S. (2008). The Role Of Gratitude In The Development Of Social Support, Stress, And Depression: Two Longitudinal Studies. Journal Of Research In Personality, 42, 854–871. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2007.11.003
29. Worthy, D. A., Gorlick, M. A., Pacheco, J. L., Schnyer, D. M. ve Maddox, W. T. (2011). With Age Comes Wisdom: Decision Making In Younger And Older Adults. Psychological Science, 22(11), 1375–1380. https://doi.org/10.1177/0956797611420301
30. Yang, S. (2008). A Process View Of Wisdom. Journal Of Adult Development, 15, 62–75. https://doi.org/10.1007/s10804-008-9037-8
31. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (5. baskı). Ankara: Seçkin Yayınevi.
32. Yıldırım, F. ve Abukan, B. (2015). Yaşlılıkta Bilgelik Konusunda Bir Derleme. Türk Psikoloji Yazıları, 18(35), 1-9.