Anadolu'da Hz. Ali Tasavvurları: Kahramanmaraş Örneği

Öz

Bu makalede genelde Anadolu topraklarında efsaneleş- tirilen Hz. Ali algısı incelenmeye çalışılmıştır. Kahramanmaraş özelinde ise Hz. Ali tasavvuru yanında, atı Düldül, kılıcı Zülfikar ve bunlarla bağlantılı olan kutsal kayalar, taşlar ve sular ile ilgili yöre insanının anlatımlarına yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Hz. Ali, Düldül, Zülfikar, Su, Kaya.

Kaynakça

1. Adıbelli, Ramazan, Mircea Eliade ve Din (Mircea Eliade'nin Din Değerlendirilmesi), İz Yayıncılık, İstanbul 2011 Metodolojik Açıdan
2. Allen, Douglas, "Phenomenology Of Religion" Encyclopedia of Religion, ed. Mircea Eliade, (çev. Mehmet Katar, AÜİFD, XXXV/35
3. And, Metin, Ritüelden Drama Kerbelâ-Muharrem-Ta'ziye, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2002
4. Atalan, Mehmet, "Türk Kültüründe Hz. Ali Cenknâmeleri", e- Makâlât Mezhep Araştırmaları, C.1/2, Güz 2008
5. Aydın, Mehmet, Ansiklopedik Dinler Sözlüğü, Din Bilimleri Yayını, Konya 2005
6. Bulut, Halil İbrahim, "Şii-Usuli Gelenekte Hz. Ali ve İmamatinin Dayanakları: Şeyh Müfid Örneği", Hz. Ali - Sempozyum Bildirleri-, Tibyan Yayıncılık, İzmir 2009
7. Burns, I.F., "Holy" Encyclopedia of Religion and Ethics, ed. James Hosting, Charles Scribner’s and sons co. USA 1918, part 6
8. Cilacı, Osman, Dinler ve İnançlar Terminolojisi, Damla Yayınevi, İstanbul 2001

9. Colpe, Cristen "Sacred and The Profane", Encyclopedia of Religion, ed. Lindsay Jones, Thomas&Gale Publishing Second Edition, USA 2005, C.12
10. De Jong, Frederıck, "Bektâşilik'te İkonografi", Ocak, Tarihten Teolojiye İslam İnançlarında Hz. Ali, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2005
11. Demir, Necati, Mehmet Dursun Erdem, Hazret-i Ali Cenkleri, C.I, Destan Yayınları, Ankara 2007
12. Demirci, Kürşat, Dinler Tarihinin Meseleleri, İstanbul 1997 Diker, Hülya
13. "Kahramanmaraş’ın Kültür ve Turizm
14. Değerleri", Madalyalı Tek Şehir Kahramanmaraş
15. Dergisi, 73. Yıl Özel Sayısı, Ankara 1993
16. Dur, Muhammet, "Hz. Ali'yi Şah Hatayî'nin Şiirlerinden Okumak", Geçmişten Günümüze Alevilik I. Uluslar arası Sempozyumu 03-05 Ekim 2013, C. 2, Bingöl Üniversitesi Yayınları, Bingöl 2014
17. El-Hulvî, Mahmud Cemaleddin, Lemezât-ı Hulviyye Ez Lemeât-ı Ulviyye, Halvetî Büyüklerinin Tatlı Halleri, (Haz. Mehmet Serhan Tayşi), Semerkand, İstanbul 2013 Eliade, Mircea, "Dinlerdeki Sembollerin Araştırılması Konusunda Metodolojik Düşünceler" Dinler Tarihinde Metodoloji Denemeleri, (Editör, Mehmet Aydın) Konya 2003
18. Eliade, Mircea, Dinler Tarihi İnançlar ve İbadetlerin Morfolojisi, (Çev. Mustafa Ünal), Serhat Kitabevi, Konya 2005
19. Eliade, Mircea, Kutsal ve Dindışı, (Çev. Mehmet Ali Kılıçbay), Gece Yayınları, Ankara 1991
20. Emiroğlu, Kudret, Aydın, Suavi, Antropoloji Sözlüğü, Ankara 2003
21. Evliya Çelebi, Evliya Çelebi Seyahatnâmesi, C.XV, (Haz. Zuhûrî Danışman), İstanbul 1971
22. Fığlalı, Ethem Ruhi, Türkiye'de Alevîlik Bektâşilik, Selçuk Yayınları, İstanbul 1991
23. Fuzulî, Hadikatü's-Sü'eda, (Haz. Şeyma Güngör), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 1987
24. Güç, Ahmet, "Dinlerde Kutsal ve Kutsallık Anlayışı", Dinler Tarihi Araştırmaları I, (Sempozyum 08-09 Kasım 1996, Ankara), Dinler Tarihi Derneği Yayınları, Ankara 1998
25. Hathaway, Jane, "Unutulan İkon: Hz. Ali'nin Kılıcı Zülfikar'ın Osmanlı Türevi", (Çev. İdil Eser) Cogito, S. 19, İstanbul 1999
26. İbn Hişam, Siret-i İbn-i Hişam Tercemesi, C.II, (Trc. Hasan Ege), Kahraman Yayınları, İstanbul 1994 İnan, Abdülkadir, "Müslüman Türklerde Şamanizm Kalıntıları", Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. I, S. IV, Ankara 1952 Karlıklı, Şaziye, Değişimin Simgelediği Kent Kahramanmaraş, Bizim iller I , ? 1975
27. Kitâb-ı Cabbâr Kulu, (Haz. Osman Eğri), Türkiye Diyanet Vakfı, Ankara 2012
28. Kurtuluş, Rıza, "Mezârışerif" DİA, C. 29
29. Matteı, Jean-Louis, Hz. Ali Cenknâmeleri, Kitabevi, İstanbul 2004
30. Melikoff, İrene, "Bektaşî-Alevîler'de Ali'nin Tanrılaştırılması", Haz. Ahmet Yaşar Ocak, Tarihten Teolojiye İslam İnançlarında Hz. Ali, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2005 Menakıb-ı Hacı Bektâş-ı Velî Abdülbâki Gölpınarlı), İnkılâb Kitabevi, İstanbul 1990
31. "Vilâyet-Name", (Haz.
32. Nigosian, S.A, World Religions A Historical Approach, Bedforth/St. Martin Publishing, New York 2008, Fourth Edition
33. Ocak, Ahmet Yaşar, Bektaşî Menâkıbnâmelerinde İslam Öncesi İnanç Motifleri, İstanbul 1983
34. Ocak, Ahmet Yaşar, Tarihten Teolojiye İslam İnançlarında Hz. Ali, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2005
35. Ocak, Ahmet Yaşar, Türk Halk İnançlarında ve Edebiyatında Evliya Menkabeleri, Ankara 1984
36. Öztelli, Cahit, Pir Sultan Abdal, Özgür Yayınları, İstanbul 2012
37. Paköz, Oğuz, "Gıcılı’dan Düldül’e", Alkış Dergisi, Yıl.8, S.44, Mart-Nisan, Kahramanmaraş 2009
38. Sarıkaya, Saffet, "Bektaşî ve Alevîlerde Hz. Ali’nin Tanrılaştırılması İddialarına Dair Bir Değerlendirme" Hz. Ali -Sempozyum Bildirleri-, Tibyan Yayıncılık, İzmir 2009
39. Sarıkçıoğlu, Ekrem, Din Fenomenolojisi, (Dinlerin Mahiyeti ve Tezahür Şekilleri), Fakülte Kitabevi, Isparta 2011
40. Sivasî, Şemseddin, Peygamberimizin Sevgilisi Dört Halifenin Menkıbeleri (Menakîb-ı Çehâr Yâr-ı Güzin), Saadet Yayınevi, İstanbul ?
41. Şahin, Haşim, "Menâkıbnâme", DİA, C. 29, Yıl 2004
42. Toprak, İsmail, Hazreti Ali Cenkleri, Büyüyenay Yayınları, İstanbul 2004
43. Topuzoğlu, T.R., "Zülfekâr", İA, XIII
44. Ünal, Mustafa, "Halk Dini Verilerinin Fenomenolojik Yöntemle İncelenmesi", Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı 5, Elazığ 2000
45. Yardım, Ali,"Düldül", DİA, XX,
46. Yıldırım, Nimet, Fars Mitolojisi Sözlüğü, Kabalcı Yayınevi, İstanbul 2006
47. Yörükân, Yusuf Ziya, Anadolu'da Alevîler ve Tahtacılar, (Hazırlayan Yayınları, Ankara 1998 Yörükân), Kültür Bakanlığı