Arap Dilinde İsm-i Fâil ve Kur’ân Bağlamında Manaya Etkisi

Recep Yartaşı; Muhammed Bahaeddin Yüksel

Arap Dilinde İsm-i Fâil ve Kur’ân Bağlamında Manaya Etkisi

Öz

Bu makalede ism-i fâil yapısının Arap dilindeki kullanımlarına temas edilmeye çalışılmış, Kur’ân bağlamında manaya olan etkisi incelenmiştir. Nitekim farklı anlam delâletlerine sahip olması açısından ism-i fâilin ilim ehlince cümlede önemli bir yeri olduğunda şüphe yoktur. Onun bu öneminden dolayı Basra ve Kûfe dil ekolleri, konuya dair yoğun mesai sarf etmiş ve sonuçta her iki ekol de farklı görüşler ileri sürmüştür. Hangi tür kelimeden türediği hakkındaki farklı görüşe dayanan bu ihtilaf, ism-i fâilin cümlede amel etme şartlarındaki ihtilafı da beraberinde getirmiştir. Cümlede birçok farklı anlamları ifade edebilme özelliğine sahip olan ism-i fâil, Kur’ân’da da farklı bağlamlarda bu zengin anlam katmanlarını muhafaza etmiştir. Nitekim ayetlerin ihtiva ettiği ince ve nükteli anlamlar, bu kullanımın farklı kalıplarda gelmesi sebebiyle muhatabın zihin ve gönlünde vurgulu olarak kendisini hissettirebilmiştir.

Anahtar Kelimeler

İsm-i fâil,fiil,isim,Kur’ân,ayet

Kaynakça

Azîz, Muhammed. İsmu’l-Fâil fi’l-Kur’âni’l-Kerîm. Yüksek Lisans Tezi, An-Nacah National University, 2004.
Bilgin, Abdulcelil. “İsm-i Fâil Sigalarının Çevirisi Üzerine”. Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi Dergisi, 1/2 (2015): 197-206.
Birgivî, Muhammed b. Pîr Ali b. İskender. Mecmû’atu’n-Nahiv. İs-tanbul: Şifa Yayınları, 2010.
Cürcânî, Abdulkâhir. el-Miftâh fi’s-Sarf. Beyrût: Müessesetü’l-Risâle, 1987.
Dakr, ‘Abdulganî. Mu’cemu’n-Nahv. Kum: Mektebetu’l-Kıyâm, 1974.
Ebû Hayyân, Muhammed b. Yûsuf Endelusî. İrtişâfu’d-darab min lisâni’l-‘Arab. Nşr. Recep Osman Muhammed. Kahire: Mek-tebetü’l-Hâncî, 1998.
Kelbî, Ebu’l-Munzir Hişâm b. Muhammed b. es-Sâib. Kitâbu’l-Esnâm. Nşr. Ahmed Zeki Paşa. Kâhire: Dâru’l-Kutubi’l-Mısriyye, 1995.
İbn Yaîş, Ebü’l-Bekā Muvaffakuddîn Yaîş b. Alî el-Esedî. Şerhu’l-Mufassal. Beyrût: ‘Âlemü’l-Kütüb, ts.

Enbârî, Kemaleddin. el-İnsâf fî Mesâili Hilâf. y.y.: el-Mektebetü’l-Asriyye, 2003.
Ebû Hayyân, Muhammed b. Yûsuf Endelusî. el-Bahru’l-Muhît. Beyrût: Dâru’l-Fikr, 1983.
Ensârî, İbn Hişâm. Şerhu Katri’n-Nedâ. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 2004.
Ezherî, Hâlid b. Abdullah. Şerhu’t-Tasrîh ‘ale’t-Tavzîh. Beyrût: Dâru’l-Kütübi'l-İlmiyye, 2000.
Ferrâ, Ebû Zekeriyyâ Yahya b. Ziyâd. Meani’l-Kur’ân. Mısır: Dâru’l-Mısriyye, 1980.
Hamlevî, Ahmed. Şeze’l-‘Arf fi fenni’s-Sarf. Beyrût: Dâru İbn Hazm, 2006.
Hasan, Abbas. en-Nahvu’l-Vâfi. Kâhire: Dâru’l-Meârif, 1966.
Hâşimî, Ahmed b. İbrahim b. Mustafa. Cevâhiru'l-Belâğa fi'l-Meânî ve'l-Beyân ve'l-Bedî'. Beyrût: el-Mektebetü'l-Asriyye, ts.
Hâşimî, Ahmed b. İbrahim b. Mustafa. el-Kavâ’idu’l-Esâsiyye. Beyrût: el-Mektebetu’l-‘Asriyye, 1988.
Hatib, Abdullatif Muhammed. el-Müstaksa fi İlmi’t-Tasrif. Kuveyt: Dâru’l-‘Arûbe, 2003.
Hemedânî, Abdullah İbn ‘Akîl. Şerhu İbn Akil. Beyrût: el-Mektebetü’l-Asriyye, 2010.
İbn Akîl. Şerhu İbn Akîl. Kahire: Dâru’t-Turâs, 1980.
İbn Cüzey, Muhammed b. Ahmed el-Gırnatî. et-Teshil li Ulumi’t-Tenzil. Beyrût: Dâru’l-Erkâm, ts.
İbn Side, İsmail. el-Muhassas. Beyrût: Dâru İhyâi’t-Turâs, 1996.
İbnu’l-Hâcib, Ebû ‘Amr Cemâluddîn. el-Kâfiye fi ‘İlmi’n-Nahvi. Kahire: Mektebetu’l-Âdâb, 2010.
Balcı, İsrafil. Peygamberlik Öncesi Hz. Muhammed. Ankara: Anka-ra Okulu Yayınları, 2014.
Karaman, Hayrettin v.dğr. Kur’ân-ı Kerîm ve Açıklamalı Meâli. An-kara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2007.
Kazvinî, Hatip. el-İzâh fi ulûmi’l-Belâğa. Beyrût: Dâru’l-Cîl, ts.
Kazvinî, Hatip. Telhisü’l-Miftâh. Beyrut: el-Mektebetü’l-Asriyye, 2014.
Komisyon, Mecmuatu’s-Sarf, İstanbul: Şifa Yayınları, 2017.
Nesefî, Ebu’l-Berekât. Medariku’t-Tenzil ve Hakaiku’t-Te’vil. Beyrût: Dâru’l-Kelimi’t-Tayyib, 1998.
Okuyan, Mehmet. Kısa Surelerin Tefsiri. İstanbul: Düşün Yayıncılık, 2015.
Özbalıkçı, Reşit. Arap Dilinde Zaman Açısından Fiiller. İzmir: Ana-dolu Matbaası, İzmir, 1996.
Özdoğan, M. Akif. “Arapça’da İsm-i Fâil ve İşlevleri”. Kahraman-maraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 7/10 (2007): 55-90.
Öztürk, Mustafa. Kur’ân-ı Kerim Meali Anlam ve Yorum Merkezli Çeviri. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2015.
Râcihî, Abduh Ali İbrahim. et-Tatbîku’s-Sarfî. Beyrût: Dâru’n-Nahdati’l-‘Arabî, 2004.
Râgıb, Ebu’l-Kâsım el-İsfehânî. el-Müfredât fî Garîbi’l-Kur’ân. İs-tanbul: Dâru Kahramân, İstanbul 1986.
Sabbân, Ebu’l-İrfân Muhammed b. ‘Alî el-Mısrî. Hâşiyetu’s-Sabbân ‘alâ Şerhi’l-Eşmûnî. Beyrût: Dâru İhyâi Kutubi’l-‘Arabî, ts.
Sâbûnî, Muhammed Ali. Safvetu’t-Tefâsîr. Kâhire: Dâru’s-Sâbûnî, 1997.
Sâmerrâî, Fâdıl Sâlih. es-Sarfü’l-Arabî Ahkamun ve Meanin. Beyrût: Dâru İbn Kesîr, 2013.
Sâmerrâî, Fâdıl Sâlih. Meani’l-Ebniyeti fi’l-Arabî. Riyâd: Dâru Ammâr, 2007.
Sîbeveyh, Ebû Bişr ‘Amr b. ‘Usmân b. Kanber. el-Kitâb. Thk. Ab-dusselâm Harun. Mısır: Dâru’n-Nahda, 1945.
Şâtıbî, Ebû İshâk İbrâhîm b. Mûsâ el-Endelûsî. el-İfâdât ve’l-İnşâdât. Tunus: Muessesetu’r-Risâle, 1983.
Zemahşerî, Ebul Kâsım Mahmûd b. ‘Umer. el-Keşşâf ‘an Hakâiki Ğavâmidi’t-Tenzîl ve Uyûni’l-Ekâvîl fî Vucûhi’t-Te’vîl. Beyrût: Dâru’l-Kutubi’l-‘Arabî, 1407.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Recep Yartaşı ^*
0000-0001-7933-051X
Türkiye

Muhammed Bahaeddin Yüksel
0000-0003-3356-7786
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2018

Gönderilme Tarihi

5 Kasım 2018

Kabul Tarihi

21 Aralık 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Sayı: 32

IZ

https://izlik.org/JA32CK87NU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yartaşı, R., & Yüksel, M. B. (2018). Arap Dilinde İsm-i Fâil ve Kur’ân Bağlamında Manaya Etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 32, 77-111. https://izlik.org/JA32CK87NU

AMA

1.Yartaşı R, Yüksel MB. Arap Dilinde İsm-i Fâil ve Kur’ân Bağlamında Manaya Etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2018;(32):77-111. https://izlik.org/JA32CK87NU

Chicago

Yartaşı, Recep, ve Muhammed Bahaeddin Yüksel. 2018. “Arap Dilinde İsm-i Fâil ve Kur’ân Bağlamında Manaya Etkisi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 32: 77-111. https://izlik.org/JA32CK87NU.

EndNote

Yartaşı R, Yüksel MB (01 Aralık 2018) Arap Dilinde İsm-i Fâil ve Kur’ân Bağlamında Manaya Etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 32 77–111.

IEEE

[1]R. Yartaşı ve M. B. Yüksel, “Arap Dilinde İsm-i Fâil ve Kur’ân Bağlamında Manaya Etkisi”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 32, ss. 77–111, Ara. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32CK87NU

ISNAD

Yartaşı, Recep - Yüksel, Muhammed Bahaeddin. “Arap Dilinde İsm-i Fâil ve Kur’ân Bağlamında Manaya Etkisi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 32 (01 Aralık 2018): 77-111. https://izlik.org/JA32CK87NU.

JAMA

1.Yartaşı R, Yüksel MB. Arap Dilinde İsm-i Fâil ve Kur’ân Bağlamında Manaya Etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2018;:77–111.

MLA

Yartaşı, Recep, ve Muhammed Bahaeddin Yüksel. “Arap Dilinde İsm-i Fâil ve Kur’ân Bağlamında Manaya Etkisi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 32, Aralık 2018, ss. 77-111, https://izlik.org/JA32CK87NU.

Vancouver

1.Recep Yartaşı, Muhammed Bahaeddin Yüksel. Arap Dilinde İsm-i Fâil ve Kur’ân Bağlamında Manaya Etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2018;(32):77-111. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32CK87NU

Derginin Adı	ISNN	e-ISNN	Başlangıç Yılı
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi	1304-4524	2651-2637	2003