COMPLEMENTARY PARADIGMS DEVELOPED IN ORGANIZATIONAL BEHAVIOR ON THE AXIS OF VOLUNTARY: CORPORATE CITIZENSHIP (DIFFERENT FROM ORGANIZATIONAL CITIZENSHIP? HOW CLOSE TO CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY?)

Öz

Organizational citizenship, corporate citizenship and corporate social responsibility are important concepts in current management issues. These concepts, which are included in management issues, have passed through many stages while reaching their current meanings and overlapped conceptually in some areas. These three concepts in the research were tried to be examined from a social point of view. Organizational citizenship, in which individuals are the main element, is activities that include positive behaviors towards the institution and the people they work with, and its target is the institution and the people they work with. While the main element in organizational citizenship, which expresses predominantly voluntary-based behaviors towards the society in which an institution is located, is individuals, the target of corporate citizenship, in which businesses are the main element, is the society in which they carry out their activities. Corporate social responsibility refers to the obligations and behaviors that businesses must fulfill without harming their stakeholders, taking into account all the values of the environment. In the literature findings, while organizational citizenship and corporate citizenship are concepts that express different behaviors; It is seen that corporate citizenship and corporate social responsibility express behaviors that are close to each other in terms of meaning, and that corporate citizenship is not a substitute for corporate social responsibility but a complement to it. The relationship between corporate citizenship and corporate social responsibility is rather vague, with some scholars emphasizing the differences in their basic elements but generally stating that they are similar approaches.

Anahtar Kelimeler

• Corporate Citizenship, Organizational Citizenship, Corporate Social Responsibility

ÖRGÜTSEL DAVRANIŞTA GÖNÜLLÜK EKSENİNDE GELİŞEN, BİRBİRİNİ TAMAMLAYICI PARADİGMALAR: KURUMSAL VATANDAŞLIK (ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIKTAN FARKLI MI? KURUMSAL SOSYAL SORUMLUĞA NE KADAR YAKIN?)

Öz

Örgütsel vatandaşlık, kurumsal vatandaşlık ve kurumsal sosyal sorumluluk güncel yönetim konuları içerisindeki önemli kavramlardır. Yönetim konuları içerisinde yer alan bu kavramlar, günümüzdeki anlamlarına ulaşırken birçok aşamadan geçmiş ve bazı alanlarda kavramsal olarak birbiriyle örtüşmüştür. Araştırmadaki bu üç kavram sosyal bir bakış açısı ile incelenmeye çalışılmıştır. Bireylerin ana unsur olduğu örgütsel vatandaşlık, bireylerin kurumuna ve beraber çalıştığı kişilere karşı olumlu davranışları içeren faaliyetler olup hedefi kurum ve beraber çalıştığı kişilerdir. Bir kurum tarafından içinde bulunduğu topluma karşı ağırlıklı olarak gönüllülük esaslı davranışları ifade eden ve örgütsel vatandaşlıkta ana unsur bireyler iken işletmelerin ana unsur olduğu kurumsal vatandaşlığın hedefi faaliyetlerini yürüttüğü toplumdur. Kurumsal sosyal sorumluluk, işletmelerin çevrenin tüm değerlerini dikkate alarak paydaşlarına zarar vermeden yerine getirmesi gereken yükümlülüklerini ve yapmak zorunda olduğu davranışları ifade etmektedir. Literatür bulgularında, örgütsel vatandaşlık ile kurumsal vatandaşlık birbirinden farklı davranışları ifade eden kavramlarken; kurumsal vatandaşlık ve kurumsal sosyal sorumluluğun anlam bakımından birbirine yakın davranışları ifade ettiği ve kurumsal vatandaşlığın, kurumsal sosyal sorumluluğun ikamesi olarak değil onun tamamlayıcısı olduğu görülmektedir. Kurumsal vatandaşlık ve kurumsal sosyal sorumluluk arasındaki ilişki oldukça belirsiz olup, bazı bilim adamları temel unsurlarındaki farklılıkları vurgulamakla birlikte, genelde benzer yaklaşımlar olduklarını ifade etmektedirler.

Anahtar Kelimeler

• Kurumsal Vatandaşlık
• Örgütsel Vatandaşlık
• Kurumsal Sosyal Sorumluluk

Kaynakça

1. Aktan, Coşkun Can ve Börü, Deniz (2007), Kurumsal Sosyal Sorumluluk, İGİAD Yayınları, İsatanbul.
2. Allison, Barbara J - Voss, Richard Steven - Dryer, Sean (2001), “Student Classroom and Career Success: The Role of Organizational Citizenship Behavior”, Journal of Education for Business, Volume: 76, Issue: 5, pp. 282-288.
3. Altman, Barbara W ve Cohen, Deborah Vidaver (2000), “A Framework for Understanding Corporate Citizenship”, Business and Society Review, Issue: 105, pp. 1-7.
4. Argüden, Yılmaz (2007), Kurumsal Sosyal Sorumluluk, İGİAD Yayınları, İsatanbul.
5. Ata, Hacer ve Ataman, Göksel (2020), “Kurumsal Sosyal Sorumluluk, Algılanan Dışsal Prestij ve Örgütsel Bağlılık: Sosyal Kimlik Kuramı Çerçevesinde Bir Araştırma”, Yönetim Bilimleri Dergisi, Cilt: 18, Sayı: 36, ss. 255-273.
6. Ateş, Nur Banu - Atabey, Aslı Özen - Şimşek, Mustafa Hakan (2019), “Türkiye’de Yer Alan Lojistik İşletmelerinin Kurumsal Vatandaşlık Çerçevesinde Kurumsal Sosyal Sorumluluk Anlayışlarının Değerlendirilmesi”, II. Uluslararası Kahramanmaraş Yönetim, Ekonomi ve Siyaset Kongresi, ss. 114-126.
7. Bohdanowicz, Paulina ve Zientara, Piotr (2009), “Hotel Companies’ Contribution to Improving The Quality of Life of Local Communities and The Well-Being of Their Employees”, Tourism and Hospitality Research, Issue: 9, pp. 147-158.
8. Bolat, Oya İnci - Bolat, Tamer - Aytemiz Seymen, Oya (2009), “Güçlendirici Lider Davranışları ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Arasındaki İlişkinin Sosyal Mübadele Kuramından Hareketle İncelenmesi”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 12, Sayı: 21, ss. 215-239.

9. Brighman, Baird K ve Moran, John W (1999), “Building Organizational Citizenship”, Management Decision, Volume: 37, Issue: 9, pp. 678-685.
10. Bulduklu, Yasin (2014), “Kurumsal Vatandaşlığın Kurum İmajı Üzerindeki Etkisi”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, Cilt: 17, Sayı: 7, ss. 1-20.
11. Bük, Tuğba Bozaykut ve Akboğa, Sema (2020), “Kurumsal Sosyal Sorumluluk Çerçevesinde İşletme-Sivil Toplum Kuruluşları İş Birliklerinin Dinamikleri: Türkiye Örneği”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Cilt: 75, Sayı: 3, ss. 813-837.
12. Carroll, Archie B (1979), “A Three-Dimensional Conceptual Model of Corporate Social Performance”, Academy of Management Review, Volume: 4, Issue: 4, pp. 497-505.
13. Davenport, Kim (2000), “Corporate Citizenship: A Stakeholder Approach for Defining Corporate Social Performance and Identifying Measures for Assessing It”, Busıness & Socıety, Volume: 9, Issue: 2, pp. 210-219.
14. Dyne, Linn Van - Graham, Jill W - Dienesch, Richard M (1994), “Organizational Citizenship Behavior: Construct Redefinition, Measurement, and Validation”, Academy of Management Journal, Volume: 37, Issue: 4, pp. 765-802.
15. Evans, W Randy ve Davis, Walter (2014), “Corporate Citizenship and The Employee: An Organizational Identification Perspective”, Human Performance, Volume: 27, Issue: 2, pp. 129-146.
16. Fombrun, Charles J - Gardberg, Naomi A - Barnett, Michael L (2000), “Opportunity Platforms and Safety Nets: Corporate Citizenship and Reputational Risk”, Business and Society Review, Volume: 105, Issue: 1, pp. 85-106.
17. Gardberg, Naomi A ve Fombrun, Charles J (2006), “Corporate Citizenship: Creating Intangible Assets Across Institutional Environments”, Academy of Management Review, Volume: 31, Issue: 2, pp. 329-346.
18. Graham, Jill W (1991), “An Essay on Organizational Citizenship Behavior”, Employee Responsibilities and Rights Journal, Volume: 4, Issue: 4, pp. 249-270.
19. Gülmez, Murat ve İnan, Hilal (2020), “Kurumsal Sosyal Sorumluluk İletişimi ve Türkiye’deki Yeri Üzerine Kavramsal Bir Çalışma”, Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 29, Sayı: 3, ss. 29-48.
20. İzci, Ferit ve Sevinç, Hüseyin (2015), “Kurumsal Vatandaşlık Davranışı Boyutlarının Araştırılması ve Analizi: Van İl Emniyet Müdürlüğü Örneği”, Bartın Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, Cilt: 6, Sayı: 12, ss. 53-78.
21. Jahangir, Nadim - Akbar, Mohammad Muzahid - Haq, Mahmudul (2004), “Organizational Citizenship Behavior: Its Nature and Antecedents”, BRAC University Journal, Volume: 1, Issue: 2, pp. 75-85.
22. Koçel, Tamer (2015), İşletme Yöneticiliği, Beta Yayınları, İstanbul.
23. Kruggel, Alexander – Tiberius, Victor - Fabro, Manuela (2020), “Corporate Citizenship: Structuring The Research Field”, Sustainability, Issue: 12, pp. 1-19.
24. Lepine, Jeffrey A - Erez, Amir - Johnson, Diane E (2002), “The Nature and Dimensionality of Organizational Citizenship Behavior: A Critical Review and Meta-Analysis”, Journal of Applied Psychology, Volume: 87, Issue: 1, pp. 52-65.
25. Leon, Raul ve Juan, Angel A (2014), “Promoting Corporate Social Responsibility in Logistics Throughout Horizontal Cooperation”, Managing Global Transitions International Research Journal, Volume: 12, Issue: 1, pp. 79-93.
26. Lin, Chieh Peng (2010), “Modeling Corporate Citizenship, Organizational Trust, and Work Engagement Based on Attachment Theory”, Journal of Business Ethics, Issue: 94, pp. 517–531.
27. Lin, Chieh Peng - Lyau, Nyan Myau - Tsai, Yuan Hui - Chen, Wen Yung - Chiu, Chou Kang (2010), “Modeling Corporate Citizenship and Its Relationship with Organizational Citizenship Behaviors”, Journal of Business Ethics, Issue: 95, pp. 357–372.
28. Logsdon, Jeanne M ve Wood, Donna J (2002), “Business Citizenship: From Domestic to Global Level of Analysis”, Business Ethics Quarterly, Volume: 12, Issue: 2, pp. 155-187.
29. Malgnan, Isabelle - Ferrel, Oc - Hult, Tomas G (1999), “Corporate Citizenship: Cultural Antecedents and Business Benefits”, Journal of The Academy of Marketing Science, Volume: 27, Issue: 4, pp. 455-469.
30. Marsden, Chris (2000), “The New Corporate Citizenship of Big Business: Part of The Solution to Sustainability?”, Business and Society Review, Volume: 105, Issue: 1, pp. 9–25.
31. Marsden, Chris ve Andriof, Jörg (1998), “Towards an Understanding of Corporate Citizenship and How to Influence It”, Citizenship Studies, Volume: 2, Issue: 2, pp. 329-352.
32. Matten, Dirk ve Crane, Andrew (2005), “Corporate Citizenship: Toward an Extended Theoretical Conceptualization”, Academy of Management, Volume: 30, Issue: 1, pp. 166-179.
33. Mohan, Anupama (2001), “Corporate Citizenship Perspectives from India”, The Journal of Corporate Citizenship, Issue: 2, pp. 107-117.
34. Moon, Jeremy - Crane, Andrew - Matten, Dirk (2005), “Can Corporations Be Citizens? Corporate Citizenship as a Metaphor for Business Participation in Society”, Business Ethics Quarterly, Volume: 15, Issue: 3, pp. 429-453.
35. Organ, Dennis W (1990). “The Motivational Basis of Organizational Citizenship Behavior”, Research in Organizational Behavior, Issue: 12, pp. 43-72.
36. Özdemir, Yasemin ve Dinçer, Mustafa Abdül Metin (2013), “Çalışanların Kurumsal Vatandaşlık ile İlgili Algıları: Türkiye’den Ödüllü Bir Örnek”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 18, Sayı: 2, ss. 319-337.
37. Pies, Ingo - Hielscher, Stefan - Beckmann, Markus (2009), “Moral Commitments and The Societal Role of Business: An Ordonomic Approach to Corporate Citizenship”, Business Ethics Quarterly, Volume: 19, Issue: 3, pp. 375-401.
38. Podsakoff, Philip M - Mackenzie, Scott B - Moorman, Robert H – Fetter, Richard (1990), “Transformational Leader Behaviors and Their Effects on Followers’ Trust in Leader, Satisfaction and Organizational Citizenship Behaviors”, Leadership Quarterly, Volume: 1, Issue: 2, pp. 107-142.
39. Podsakoff, Philip M - Mackenzie, Scott B - Paine, Julie Beth - Bachrach, Daniel G (2000), “Organizational Citizenship Behaviors: A Critical Review of The Theoretical and Empirical Literature and Suggestions for Future Research”, Journal of Management, Volume: 26, Issue: 3, pp. 513-563.
40. Poyraz, Kemal - Kara, Hakan - Çetin, Seydi Ahmet (2009), “Örgütsel Adalet Algılamalarının Örgütsel Vatandaşlık Davranışlarına Etkisene Yönelik Bir Araştırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 9, ss. 71-91.
41. Rendtorff, Jacob Dahl (2020), “Corporate Citizenship, Stakeholder Management and Sustainable Development Goals in Financial Institutions and Capital Markets”, Journal of Capital Markets Studies, Volume: 4, Issue: 1, pp. 47-59.
42. Robin, Donald P ve Reidenbach, R Eric (1988), “Social Responsibility, Ethics, and Marketing Strategy: Closing The Gap between Concept and Application”, Journal of Marketing, Volume: 51, Issue: 1, pp. 44-58.
43. Sarıkaya, Muammer ve Kara, Zişan F (2007), “Sürdürülebilir Kalkınmada İşletmenin Rolü: Kurumsal Vatandaşlık”, Yönetim ve Ekonomi, Cilt: 14, Sayı: 2, ss. 221-233.
44. Schwab, Klaus (2008), “Global Corporate Citizenship: Working with Governments and Civil Society”, Foreign Affairs, Volume: 87, Issue: 1, pp. 107-118.
45. Schnake, Mel E ve Dumler, Michael P (2003), “Levels of Measurement and Analysis Issues in Organizational Citizenship Behaviour Research”, Journal of Occupational and Organizational Psychology, Issue: 76, pp. 283-301.
46. Şen, Mesut (2020), “Kurumsal Sosyal Sorumluluk ve Sivil Toplum”, İNSAMER, Sayı: 117, ss. 1-8.
47. Sezgin, Ferudun (2005), “Örgütsel Vatandaşlık Davranışları: Kavramsal Bir Çözümleme ve Okul Açısından Bazı Çıkarımlar”, G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, ss. 317-339.
48. Sökmen, Alptekin ve Boylu, Yasin (2011), “Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Cinsiyete Göre Farklılık Gösterir mi? Otel İşletmeleri Açısından Bir Değerlendirme”, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 1, ss. 147-163.
49. Summak, M Erhan (2016), “Kurumsal Vatandaşlık Davranışında Halkla İlişkiler Fonksiyonu”, Electronic Journal of Vocational Colleges, Cilt: 6, Sayı: 4, ss. 159-168.
50. Swaen, Valérie ve Maignan, Isabelle (2001), “Organizational Citizenship and Corporate Citizenship: Two Constructs, One Research Theme”, IAG-LSM Working Papers, http://hdl.handle.net/2078/18283 (10.05.2021).
51. Ustakara, Fuat (2016), “Bir Halkla İlişkiler Anlayışı Olarak Kurumsal Vatandaşlık”, İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi E-Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 1, ss. 7-15.
52. Tunçel, Hakan (2011), “Halkla İlişkiler Perspektifinden Kurumsal Vatandaşlık Anlayışına Bir Bakış”, Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, Sayı: 14, ss. 79-95.
53. Valor, Carmen (2005), “Corporate Social Responsibility and Corporate Citizenship: Towards Corporate Accountability”, Business and Society Review, Volume: 110, Issue: 2, pp. 191–212.
54. Waddock, A Sandra (2001), “Integrity and Mindfulness: Foundations of Corporate Citizenship”, The Journal of Corporate Citizenship, Issue: 1, pp. 25-37.
55. Waddock, A Sandra (2004), “Parallel Universes: Companies, Academics, and The Progress of Corporate Citizenship”, Business and Society Review, Volume: 109, Issue: 1, pp. 109, 5-42.
56. Warhurst, Alyson (2001), “Citizenship and Corporate Social Investment: Drivers of Tri-Sector Partnerships”, The Journal of Corporate Citizenship, Issue: 1, pp. 57-73.
57. Whitehouse, Lisa (2003), “Corporate Social Responsibility, Corporate Citizenship and The Global Compact”, Global Social Policy, Volume: 3, Issue: 3, pp. 299-318.
58. Willmott, Michael (2003), “Citizen Brands: Corporate Citizenship, Trust and Branding”, Brand Management, Volume: 10, Issue: 4- 5, pp. 362-369.
59. Zenisek, J Thomas (1979), “Corporate Social Responsibility: A Conceptualization Based on Organizational Literature”, The Academy of Management Review, Volume: 4, Issue: 3, pp. 359-368.