Lise Öğrencilerinin Yaşam Doyumu, Akademik Beklentilerine İlişkin Stres Düzeyleri ve Başarı Yönelimleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesine Yönelik Bir Alan Çalışması

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 1, 1 - 14, 30.06.2025

Enise Gündoğdu , Sema Toker

https://doi.org/10.47147/ksuiibf.1599424

Öz

Bu araştırmanın temel amacı lisede eğitim gören öğrencilerin yaşam doyumu, akademik beklentilerine ilişkin stres düzeyleri ve başarı yönelimleri arasındaki ilişkileri belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda Türkiye’nin batı bölgesindeki bir ilçede eğitim gören 285 lise öğrenciyle bir çalışma yapılmıştır. Kolayda örnekleme yöntemi ile çalışmaya katılmaya gönüllü olan öğrencilerle yüz yüze görüşülerek, araştırmacı tarafından veri toplama formu dağıtılarak veriler toplanmıştır. Anket verileri; frekans analizleri, t-testi, anova testi, post-hoc tukey testi ve korelasyon analizleri yardımıyla SPSS 26 paket programı aracılığıyla incelenmiştir. Araştırma sonucunda, lise öğrencilerinin akademik beklentilerine ilişkin stres düzeyleri ile başarı yönelimleri arasında orta düzeyde pozitif, anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bulgular, katılımcı öğrencilerin demografik bilgileriyle yaşam doyumu, akademik beklentilerine ilişkin stres düzeyleri ve başarı yönelimlerine ilişkin algıları arasında farklılıkların olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenciler , Yaşam Doyumu , Akademik Beklenti , Başarı Yönelimi.

Kaynakça

• Akın, A. (2006). 2X2 Başarı yönelimleri ölçeği: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12, 1-14.
• Akın, A. (2010). Achievement goals and academic locus of control: structural equation modeling. Egitim Arastirmalari-Eurasian Journal of Educational Research, 38, 1-18.
• Arslan, A. (2021). Üniversite öğrencilerinin başarı hedef yönelimlerinin çeşitli değişkenler açısından belirlenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 6(2), 394-411.
• Ayhan, F. (2005). Ege öğrencilerinin üniversiteye uyum düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ege Üniversitesi.
• Carvalho, M., Branquinho, C., Moraes, B., Cerqueira, A., Tomé, G., Noronha, C., Gaspar, T., Rodrigues, N., & Matos, M. G. (2024). Positive youth development, mental stress and life satisfaction in middle school and high school students in portugal: outcomes on stress, Anxiety and Depression. Children (Basel, Switzerland), 11(6), 681. https://doi.org/10.3390/children11060681
• Çakmak, Ö., & Hevedanlı, M. (2004, Temmuz, 6-9). Biyoloji öğretmen adaylarının kaygılarını etkileyen etmenler, XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı. Malatya, Türkiye.
• Dağlı, A., & Baysal, N. (2016). Yaşam doyumu ölçeğinin türkçe’ye uyarlanmasi: geçerlik ve güvenirlik çalişmasi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59).
• DeShon, R. P., & Gillespie, J. Z. (2005). A motivated action theory account of goal orientation. The Journal of Applied Psychology, 90(6), 1096–1127.
• Dweck, C. S., & Leggett, E. L. (1988). A social-cognitive approach to motivation and personality. Psychological Review, 95(2), 256-273.
• Elliot, A. J., ve McGregor, H. A. (2001). A 2× 2 achievement goal framework. Journal of personality and social psychology, 80(3), 501.
• Gilman, R. and Huebner, E. S., 2006. Characteristics of adolescents who report very high life satisfaction. Journal of Youth and Adolescence, 35, 293-301.
• Ginevra, M. C., Magnano, P., Lodi, E., Annovazzi, C., Camussi, E., Patrizi, P., & Nota, L. (2018). The role of career adaptability and courage on life satisfaction in adolescence. Journal of adolescence, 62, 1-8.
• Kahraman, Ü. G., & Oktar, Ö. F. (2024). Atıf Teorisi Bağlamında Başarısızlık Algısı ve Başarısızlığın Nedenleri Üzerine Bir Araştırma. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 7(1), 33-41.
• Karagöz, Y. (2016). SPSS 23 ve AMOS 23 uygulamalı istatistiksel analizler. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Kaya, B., & Sarı, M. (2023). Lise öğrencilerinde okul tükenmişliğinin düzeyi, nedenleri ve sonuçları: karma bir yöntem. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 112-131. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1167761
• Kelecioğlu, H., & Bilge, F. (2009). Akademik beklentilere ilişkin stres envanterinin uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(36).
• Koç, M., & Polat, Ü. (2006). The mental health of university students. Journal of Human Sciences, 3(2), 1-22.
• Kumari, R., & Gartia, R. (2012). Relationship between stress and academic achievement of senior secondary school students. Asian Journal of Multidimensional Research (AJMR), 1(3), 152-160.
• Küçükoğlu, A., Kaya, H. İ., & Turan, A. (2010). Sınıf Öğretmenliği ABD Öğrencilerinin Başarı Yönelimi Algılarının Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi (Atatürk Üniversitesi ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi örneği). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 121-135.
• Lewis, A. D., Huebner, E. S., Malone, P. S., & Valois, R. F. (2011). Life satisfaction and student engagement in adolescents. Journal of Youth and Adolescence, 40(3), 249–262. doi:10.1007/s10964-010-9517-6
• Özdiyar, Ö., & Demirel, M. (2010). Başarı ve başarısızlığa yüklenen nedenlere ilişkin sınıf öğretmenliği anabilim dalı öğrenci görüşleri. Balıkesir University Journal of Social Sciences Institute, 12(22).
• Özgür, G., Babacan Gümüş, A., & Durdu, B. (2010). Evde ve yurtta kalan üniversite öğrencilerinde yaşam doyumu. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 1(1), 25-32.
• Pintrich, P. R., & Schunk, D. H. (2002). Motivation in education: Theory, research, and applications (2nd ed.). Upper Saddle River, NJ: Merrill Prentice-Hall.
• Proctor, C., Linley, P. A. and Maltby, J., 2009. Very happy youths: Benefits of very high life satisfaction among adolescents. Social Indicators Research.
• Ramaprabou, V., & Dash, S. K. (2018). Effect of Academic Stress on Achievement Motivation among College Students. i-manager’s Journal on Educational Psychology, 11(4), 32-36. https://doi.org/10.26634/jpsy.11.4.14219
• Schultz, B. R. (2008). A descriptive study of freshmen adjustment to college at the university of alaska. University of La Verne
• Sekaran, U., Bougie, R. (2010). Research Methods for Business, John Wiley and Sons, Canada.
• Suldo, S.M., and Huebner, E.S., 2006. Is extremely high life satisfaction during adolescence advantageous? Social Indicators Research, 78, 179–203.
• Suldo, S., Thalji, A., & Ferron, J. (2011). Longitudinal academic outcomes predicted by early adolescents’subjective well-being, psychopathology, and mental health status yielded from a dual factor model. The Journal of Positive Psychology, 6(1), 17–30. doi:10.1080/17439760.2010.536774
• Şanlı Kula, K., & Saraç, T. (2016). Üniversite öğrencilerinin gelecek kaygısı. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(33), 227-242.
• Ünal, A. Ö. & Şahin, M. (2013). Lise öğrencilerinin yaşam doyumlarının bazı değişkenlere göre yordanması. Cumhuriyet International Journal of Education, 2(3), 46-63.
• Yavuzer, H., Demir, İ., Meşeci, F., & Sertelin, Ç. (2005). Gunumuz Gençliğinin Gelecek Beklentileri. HAYEF Journal of Education, 2(2), 93-103.