Hazar Havzası Enerji Kaynaklarının Naklinde Yaşanan Jeopolitik Rekabetin Türkiye’nin Enerji Güvenliğine Etkileri

Zehra Aksu

Hazar Havzası Enerji Kaynaklarının Naklinde Yaşanan Jeopolitik Rekabetin Türkiye’nin Enerji Güvenliğine Etkileri

Öz

Uluslararası ekonomilerin temel girdisi olan enerji kaynakları, modern jeopolitikte ekonomik ve siyasi anlaşmazlıkların merkezinde yer almaktadır. Ülkelerin çok az bir kısmı sahip oldukları enerji kaynakları ile kendi ihtiyaçlarını karşılayabilirken, büyük bölümü ise enerji ihtiyaçlarını dışalım yoluyla karşılamak durumundadır. Enerji arz eden ülkelerle enerji talep eden sanayileşmiş ülkelerin farklı coğrafyalarda bulunuyor olması, enerji kaynaklarının naklini zorunlu hale getirmektedir. Enerji kaynaklarının üretilip tüketici ülkelere naklinin sağlandığı bölgelerden birisi de Hazar Havzası’dır. Havzanın enerji kaynakları potansiyeli, birçok ülkeyi bu kaynaklara erişim sağlama konusunda bölgeye çekmekte, bu durum ise nakil konusunu gündeme getirmektedir. Havzadaki kaynakların hangi güzergâhtan taşınacağı hususunda Türkiye, jeopolitik açıdan avantajlı bir konumda yer almaktadır. Enerji kaynaklarının büyük bir bölümünü ithal ederek karşılayan Türkiye açısından enerji nakil koridoru olmak; hem kendi enerji güvenliğinin sağlanması hem de bölgedeki stratejik öneminin artmasına katkı sağlayacak olması bakımlarından önemlidir. Ancak Hazar enerji kaynaklarının nakli konusunda bölgede ciddi bir rekabet yaşanmakta bu durum ise Türkiye’yi etkilemektedir. Temel amacı, Hazar Havzası enerji kaynaklarının naklinde yaşanan jeopolitik rekabetin, Türkiye’nin enerji güvenliğine etkisininin araştırılması olan bu çalışmada; enerji kaynaklarını kontrol etmeye yönelik yürütülen mücadelelerin, transit devletlerin ulusal güvenliğini ne düzeyde etkilediği sorunsalı tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ağır, O., Balcı, G., and Belli, A. (2017, May 18-20). Türkiye’nin Enerji Nakil Hatlarına Yönelik Stratejileri [Paper presentation]. BİLSAM VII. Uluslararası Sempozyum İdealden Gerçeğe Toplum, 127-134.
Aksu, Z. (2022). Avrasya’da Enerji Güvenliği Sorunu ve Bölgesel İşbirliği Arayışları, [Yayınlanmamış doktora tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.
Aydal, D. (2009). Enerji Kan Kokuyor: Biyokimyasal Savaş ve Enerji Kartelleri. Timaş Yayınları.
Bahgat, G. (2007). Prospects for Energy Cooperation in The Caspian Sea. Communist and Post-Communist Studies 40, 157-168.
Bahgat, G. (2011). Energy Security. Wiley Publication.
Birsel, H. (2006). Eski Dünyanın Aranlık Yüzü Orta Asya Jeopolitiği. IQ Sanat Yayıncılık.
Botaş, (2022). Ham Petrol Boru Hattı Taşımacılığı. http://www.botas.gov.tr
Caspian Business Report (1997). Working Group Session of Main Export Pipeline is Postponed, Caspian News, 1(3), 1-54.

Collins, A. (2017). Çağdaş Güvenlik Çalışmaları, Nasuh Uslu (Çev.). Röle Akademik Yayıncılık. Çomak, H. (2011). Dünya Jeopolitiğinde Türkiye. Himperlink Yayınları.
Effımoff, I. (2000). The Oil and Gas Resource Base of The Caspian Region. Journal of Petroleum, Science and Engineering, (28), 157–159.
EIA, (2002). Today in Energy. https://www.eia.gov/.
EIA, (2012). Total Energy. https://www.eia.gov/.
EIA (2021). Caspian Basin. https://www.iea.org/topics/energy-security (21.09.2021).
Eslen, N. (2008). Çok Kutuplu Düzene Doğru. Truva Yayınları.
ETKB, (2015). 2015-2019 Stratejik Planı. https://sp.enerji.gov.tr/
Harunoğulları, M. (2016). Jeopolitik Rekabet Alanı: Hazar Havzası ve Türkiye. TÜCAUM Uluslararası Coğrafya Sempozyumu, 401-413.
Kalehsar, O. S. (2020). Hazar Havzası’nda Amerika’nın Enerji Diplomasisi. Astana Yayınları.
Kasım, K. (2009). Soğuk Savaş Sonrası Kafkasya. USAK Yayınları.
Kleveman, L. (2006). Yeni Büyük Oyun: Orta Asya'da Kan ve Petrol. Everest Yayınları.
Mackinder, H. J. (2013). Tarihin Coğrafi Kalbi. K., Yılmaz (Çev.). Doğu Kütüphanesi.
Narin, M., Marşap A. ve Gürol M.A. (2006). Global Kadın Girişimciliğinin Maksimizasyonunu Hedefleme: Uluslararası Arenada Örgütlenme ve Ağ Oluşturma, Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 8(1), 65-78.
Özev, H. (2017). Küresel Denklemde Türkiye’nin Enerji Güvenliği, SETA.
Reiter, E. (2001). New Global Politics: Reflections on the Return of Geopolitics to Central Asia and İts Effect on European Security. İçinde H. Gartner, A. Hyde-Price ve E. Reiter (Eds.), Europe's New Security Challenges, (ss.329-341). Lynne Rienner Publishers.
Schofield, C. and Pratt, M. (1996). Claims to the Caspian Sea, Jane's Intelligence Review, 75-78.
Tanap, (2018). Tanap Nedir?, http:// www.tanap.com/tanap-projesi/tanap-nedir/
Turan, A. P. (2010). Hazar Havzası’nda Enerji Diplomasisi, Bilge Strateji, (2), 43-72. http://dergipark.ulakbim.gov.tr/bs/article/viewFile/5000153470/5000138872
Pala, C. (2007). 20. Yüzyılın Şeytan Üçgeni, ABD-Petrol-Dolar. Yasak Elma Enerji Kitaplığı Dizisi.
Pamir, N. (2017). Enerjinin İktidarı. Hayykitap.
Yergin, D. (2006). Ensuring Energy Security. Foreign Affairs, 85(2). 707–1.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İlişkiler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zehra Aksu ^*
0000-0003-1073-4086
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

1 Temmuz 2022

Kabul Tarihi

3 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 23 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA69CB88DP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Aksu, Z. (2026). Hazar Havzası Enerji Kaynaklarının Naklinde Yaşanan Jeopolitik Rekabetin Türkiye’nin Enerji Güvenliğine Etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 550-569. https://izlik.org/JA69CB88DP

AMA

1.Aksu Z. Hazar Havzası Enerji Kaynaklarının Naklinde Yaşanan Jeopolitik Rekabetin Türkiye’nin Enerji Güvenliğine Etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;23(2):550-569. https://izlik.org/JA69CB88DP

Chicago

Aksu, Zehra. 2026. “Hazar Havzası Enerji Kaynaklarının Naklinde Yaşanan Jeopolitik Rekabetin Türkiye’nin Enerji Güvenliğine Etkileri”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 (2): 550-69. https://izlik.org/JA69CB88DP.

EndNote

Aksu Z (01 Ağustos 2026) Hazar Havzası Enerji Kaynaklarının Naklinde Yaşanan Jeopolitik Rekabetin Türkiye’nin Enerji Güvenliğine Etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 2 550–569.

IEEE

[1]Z. Aksu, “Hazar Havzası Enerji Kaynaklarının Naklinde Yaşanan Jeopolitik Rekabetin Türkiye’nin Enerji Güvenliğine Etkileri”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 23, sy 2, ss. 550–569, Ağu. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69CB88DP

ISNAD

Aksu, Zehra. “Hazar Havzası Enerji Kaynaklarının Naklinde Yaşanan Jeopolitik Rekabetin Türkiye’nin Enerji Güvenliğine Etkileri”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23/2 (01 Ağustos 2026): 550-569. https://izlik.org/JA69CB88DP.

JAMA

1.Aksu Z. Hazar Havzası Enerji Kaynaklarının Naklinde Yaşanan Jeopolitik Rekabetin Türkiye’nin Enerji Güvenliğine Etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;23:550–569.

MLA

Aksu, Zehra. “Hazar Havzası Enerji Kaynaklarının Naklinde Yaşanan Jeopolitik Rekabetin Türkiye’nin Enerji Güvenliğine Etkileri”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 23, sy 2, Ağustos 2026, ss. 550-69, https://izlik.org/JA69CB88DP.

Vancouver

1.Zehra Aksu. Hazar Havzası Enerji Kaynaklarının Naklinde Yaşanan Jeopolitik Rekabetin Türkiye’nin Enerji Güvenliğine Etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi [Internet]. 01 Ağustos 2026;23(2):550-69. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69CB88DP