Çin’in Cungarya’yı İşgali Ekseninde Qing Ordusunun Kazak Topraklarına Seferleri (1756-1758)

18. yüzyılın ortalarında Çin’de hüküm süren Mançu Qing Hanedanı (1644-1911) Cungar (Oyrat) Hanlığı’nda patlak veren iç kavgaları fırsat bilerek Cungarya topraklarını işgale başlamıştır. Daha önce Cungar istilasına uğrayan ve topraklarının bir kısmını kaybeden Kazaklar da bu durumdan istifade etmeye çalışıyordu. Bu durum kaybettikleri toprakları geri almak isteyen Kazak Cüzleri ve Cungar topraklarını kendisine katmak isteyen Çin’in çıkar çatışması yaşamalarını sağlamış; Çin ve Kazak Cüzleri arasındaki temas kaçınılmaz olmuştur. Bu sırada Kazak Hanlığı birbirinden bağımsız hanların yönettiği ve “Cüz” olarak bilinen üç kabile konfederasyonundan oluşmaktaydı. Qing Hanedanı, Kazak Cüzlerinin birbirleriyle olan ilişkileri, ekonomik ve coğrafi durum gibi özelliklerini incelemeye başlamış; Cungarya’ya coğrafî yakınlığı sebebiyle Qing hükümetinin daha çok temas ettikleri Orta Cüz Kazakları olmuştur. Orta Cüz’de bu dönemde Ebülmambet Han hüküm sürüyorsa da halk arasında daha etkili bir isim Abılay Sultan’dı. Cungar noyanlarıyla, özellikle Amursana ile dostluğu ve ona verdiği destek onu Qing hükümetinin hedefine koymuştu. İlk başta Qing hükümetinin desteğiyle Cungar Hanlığı tahtına çıkmayı amaçlayan, ancak amacına ulaşamayınca isyan bayrağı çekerek Kazakların yardımına başvuran Amursana Noyan, Qing ordusunun Kazaklarla savaşmasına da neden olmuştur. Bu çalışmada 18. yüzyılın ikinci yarısında gerçekleşen Çin’in Kazak topraklarına seferleri ve neticeleri Çin ve Rus kaynakları ışığında incelenmiştir.