18. Yüzyıl İstanbul’unda Kürk İle İlgili Sözvarlığı

Öz Bir ulusun kültürel kodlarının/kimliğinin belirlenmesindeki en önemli öğe kültürel mirasıdır. Türk milletinin kültürel tarihinde Orta Asya’dan Anadolu’ya kadar uzanan serüveninde oldukça zengin bir giyim-kuşam kültürüne sahip olduğu bilinmektedir. Kürk, henüz dokumacılığın yaygınlaşmadığı dönemlerde insanın giydiği ilk giysidir. Tarihin eski dönemlerinde para yerine değer olarak kürkün kullanıldığı da bilinmektedir. Osmanlı hanedan mensuplarının kürkü tek başına kullanmalarına ilaveten hazırlanan giysilerde kürklerle süslenmiş/zenginleştirilmiştir. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde 17. yüzyılda İstanbul’daki kürkçü esnafından beş yüz dükkan ve bin kişi olarak bahsetmesi de kürk kullanımının yaygınlığını doğrular niteliktedir. Bu çalışmanın temel kaynağı İstanbul Kadı Sicilleridir. Kadı sicilleri, yani Osmanlı mahkeme defterleri, Osmanlı araştırmaları bakımından büyük bir önem arz etmektedir. Çalışmada İstanbul Kadı Sicilleri incelenmiş, 18. yüzyıla ait kürk ile ilgili veriler tespit edilmiştir. Çalışmada, İstanbul Kadı Sicilleri’nden aldığımız bu veriler ışığında 18. yüzyıl İstanbul’unda hangi hayvanların (sincap, kuzu, tilki, kedi, su samuru, kakum, sansar, vaşak, karsak vd.) kürklerinin kullanıldığı, nâfe, çılkafa, nimten, zerdeva, gibi kürk çeşitleri, kürklerin muhafaza edildiği kumaş çeşitliliği (çuka, hatayiye, sandal, diba, çintiyan, üstûfe vd.), bu kumaşlardaki renk tercihi tespit edilmiştir. Ayrıca ait olduğu devrin, iktisadî, kültürel ve sosyal özelliklerini yansıtması yanında kişilerin giyim kuşamdaki tercihleri, zevkleri ve eğilimleri hakkında fikir sahibi olunacaktır.