Kamuoyunda Demokrasi Algısı Üzerine Bir Araştırma

Yıl 2025, Cilt: 22 Sayı: 3, 1567 - 1582, 31.12.2025

Mustafa Demirci

Öz

Kamuoyunda demokrasi algısının araştırıldığı bu çalışmada, demokrasi algısı farklı açılardan ele alınmıştır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Bu bağlamda alan yazın incelenerek araştırmacı tarafından kamuoyunda demokrasi algısına yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Uzman görüşlerinden sonra, son halini alan görüşme formu 6 sorudan oluşmaktadır. Türkiye genelinde daha çok katılımcıya ulaşmak için Google Form aracılığıyla veriler toplanmıştır. Bu bağlamda gönüllü olan 405 kişi ile araştırma yürütülmüştür. Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında kamuoyunda demokrasi algısının demokrasinin doğal bir hak olduğu, demokrasinin halkın karar alma süreçlerine aktif katılımını içermesi gerektirdiği ve demokrasinin siyasal kararlara eşit katılıma dayandığı gibi konularda daha çok olduğu tespit edilmiştir. Buna ilaveten katılımcıların çoğunun demokrasiyi siyasal sorunları çözmede yetersiz olarak algıladıkları belirlenmiştir. Son olarak ifade özgürlüğü ve seçim güvenliği gibi temel hak ve hürriyetlerin demokrasinin dayanakları arasında olduğuna ve çoğunluğun yetkilerinin bu temel hak ve hürriyetlerle sınırlı olmasını gerektirdiğine ilişkin algıların çoğunluğu oluşturduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Demokrasi Algısı , Demokrasinin Doğası , Normatif Demokrasi , Prosedürel Demokrasi

A Research On Public Perception of Democracy

Öz

In this study, in which the perception of democracy in public opinion is investigated, the perception of democracy is examined from different perspectives. The study was designed as a case study from qualitative research methods. In this context, a semi-structured interview form for the perception of democracy in public opinion was prepared by the researcher by examining the literature. After expert opinions, the finalized interview form consists of 6 questions. In order to reach more participants across Turkey, data were collected via Google Form. In this context, the research was conducted with 405 volunteers. When the results of the research are analyzed, it is determined that the public perception of democracy is more prevalent on issues such as democracy is a natural right, democracy requires active participation of the public in decision-making processes and democracy is based on equal participation in political decisions. In addition, most of the participants perceived democracy as insufficient to solve political problems. Finally, the majority of the participants perceived that fundamental rights and freedoms such as freedom of expression and electoral security are among the pillars of democracy and that the powers of the majority should be limited to these fundamental rights and freedoms.

Anahtar Kelimeler

Perception of Democracy , The Nature of Democracy , Normative Democracy , Procedural Democracy

Kaynakça

• Ağaoğulları, M. A. (2011). Sokrates’ ten Jakobenlere. Batı’da siyasal düşünceler (6. baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Arblaster, A. (1999). Demokrasi. N. Yılmaz (Çev.). Ankara: Doruk.
• Aristoteles, (1986). Constituição dos Atenienses. Serviço De Educação E Bolsas/ Fundação Calouste Gulbenkian.
• Aytekin, Ç., & Sütcü, C. S. (2013). Sosyal medya’da demokrasi algısı:“demokrasinin renkleri” üzerine fikir madenciliği araştırması. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (19), 28-44.
• Barry, B. (1991). Is democracy special? Democracy and power. Thomas Christiano (Ed.), Philosophy and Democracy An Anthology (ss. 321- 349). Oxford University Press.
• Beetham, D. (2006). Democracy a beginner’s guide. Oxford: Oneworld Publications.
• Beetham, D. (2006). Demokrasi ve İnsan Hakları. B. Canatan (Çev.). Ankara: Liberte Yayınları.
• Bilici, İ. (2021). Rethinking the Transition to Democracy in the Cases of Military Rule, Religion and Economic Development. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(4), 43-48. https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.903726
• Bilici, İ. (2023). Demokrasi arayışının alternatif yaklaşımları: demokrasi modelleri üzerine teorik bir değerlendirme. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 76-88.
• Bilici, İ. (2023). Promotion of Tutelary Democracy as a Social Engineering Project by a Political Intellectual Movement: A Study on Yön Journal. Zbornik Pravnog fakulteta Sveučilišta u Rijeci, 44(2), 301- 332. https://doi.org/10.30925/zpfsr.44.2.1
• Cnudde, C. F., & Neubauer, D. E. (1969). Empirical democratic theory. Markham Publishing Company.
• Cohen, J. (1997). Procedure and substance in deliberative democracy. Thomas Christiano (Ed.). Philosophy And Democracy An Anthology (ss. 17-38). Oxford University Press.
• Crouch, C. (2004). Post-democracy. Cambridge: Polity Press
• Dahl, R. A. (1989). Democracy and its critics. Yale University Press.
• Dahl, R. (1998). On democracy. New Haven & London: Yale University Press
• Dahl, R. (2001). Demokrasi üstüne. Betül Kadıoğlu (Çev). Ankara: Phoenix Yayınevi.
• Dalton, R. J., Shin, D. C., & Jou, W. (2007). Understanding democracy: Data from unlikely places. Journal of Democracy, 18(4), 142–156. https://doi.org/10.1353/jod.2007.a223229
• Ely, J. H. (1998). Democracy and distrust a theory of judicial review. Cambridge: Harvard University Press.
• Easton, D. (1965). A Systems Analysis of Political Life. John Wiley & Sons.
• Ferguson, W. S. (1963). Greek imperialism. New York: Biblo And Tannen.
• Gökçe, A. F. (2013). Siyasi partilerde parti içi demokrasi ve disiplin algisi: Türkiye. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 5(9), 65-79.
• Göker, Z. G. (2021). Demokrasiyi uygulayarak öğrenme: müzakere, katılım ve toplumsal cinsiyet. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 20(2), 862-882.
• Göktolga, O., & Elçi, C. (2023). Yerel yöneticilerin yerel demokrasi algısı. MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 3(2), 325-337.
• Gözler, K. (2019). Anayasa Hukukuna Giriş (28. Baskı). Bursa: Ekin.
• Gür, R., & Eriçok, B. (2020). The relationship among academic success scores of graded foreign language courses. Journal of Language and Linguistic Studies, 16(2), 809-821. https://doi.org/10.17263/jlls.759309
• Habermas, J. (1992). Drei normative Modelle der Demokratie: Zum Begriff deliberativer Politik. In H. Münkler (Ed.), Die Chancen der Freiheit: Grundprobleme der Demokratie (pp. 11–24). München und Zürich: Piper.
• Habermas, J. (1996). Between Facts and Norms: Contributions to a Discourse Theory of Law and Democracy (W. Rehg, Trans.). MIT Press. (Original work published 1992)
• Habermas, J. (2002). Öteki olmak, ötekiyle yaşamak: siyaset kuramı yazıları. İ. Aka (Çev.). İstanbul: YKY Yayınları.
• Habermas, J. (2012). "Öteki" olmak, "öteki"yle yaşamak: siyaset kuramı yazıları. İ. Aka. (Çev.). Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık Ticaret ve Sanayi AŞ.
• Hansen, M. H. (2020). The Nature of Athenian Democracy. Dino Piovan and Giovanni Giorgini (Ed.). In Brill's Companion to the Reception of Athenian Democracy (pp. 27-54). Brill.
• Heywood, A. (2013). Politics fourth edition. Palgrave Macmillan.
• Höffe, O. (2003). Aristotle. Christine Salalar (Trasn.). State University of New York Press.
• Kaldırım, E. (2005). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin demokrasi algıları. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(3), 143-162.
• Karasar, N. (2000). Bilimsel araştırma modeli. Ankara: Nobel Yayınları.
• Kartal, A. ve Turan, İ. (2015). İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin zihin haritalarında vatandaşlık bilgileri ile ilgili kavram yanılgıları. The Journal of Academic Social Science Studies, 34, 371-381.
• Katı, Y., & Şahnagil, S. (2023). Paternalist liderlik ve örgütsel demokrasi algısı ilişkisi: kuşaklar açısından bir araştırma. Trends in Business and Economics, 37(1), 23-34.
• Kelsen, H. (2013). The essence and value of hans kelsen democracy. Brian Graf (Trans.). Rowman & Littlefield Publishers.
• Kuş, Z., & Çetin, T. (2014). İlköğretim öğrencilerinin demokrasi algıları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(2), 769-790.
• Küçük A, (2015). Egemenlik (hakimiyet), halk egemenliği ve milli egemenlik tartışmaları ve egemenlik anlayışında esaslı dönüşüm. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, 0(6) 311-361.
• Lape, S. (2010). Race and citizen ıdentity in the classical athenian democracy. Cambridge University Press.
• Lijphart, A. (2014). Demokrasi modelleri. G. Ayas & U. U. Bulsun (Çev.). İthaki.
• Mitchell, T. N. (2015). Democracy’s Beginning The Athenıan Story. New Haven And London: Yale University Press.
• Mouffe, C. (2000). The democratic paradox. London/New York: Verso.
• Mouffe, C. (2011). On the political. Routledge: Taylor & Francis e-Library.
• Neubauer, D. E. (1967). Some Conditions of Democracy. The American Political Science Rewiew, 61(4),1002-1009.
• Norris, P. (2011). Democratic deficit: Critical citizens revisited. Cambridge University Press.
• Ober, J. (1999). The athenian revolution essays on ancıent greek democracy and political. Princeton University Press
• Özmakas, U. (2020). Firari Demokrasi. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 10, 381-396.
• Pateman, C. (1970). Participation and democratic theory. Cambridge University Press.
• Pateman, C. (1988). The sexual contract. Cambridge: Polity Press.
• Pateman, C. (2012). APSA presidential address: participatory democracy revisited. Perspectives on Politics, 10(1), 7-19. https://doi.org/10.1017/S1537592711004877
• Plato (2018). The republic. G. R. F. Ferrari (Ed.). Tom Griffith (Trans.). Cambridge University Press.
• Platias, A., & Trigkas, V. (2022). Themistocles must be destroyed: Sparta confronts a rising Athens. In G. Piras & R. Sassu (Eds.), The Historical Review of Sparta (pp. 129–156). Sapienza Università Editrice. https://doi.org/10.13133/9788893772273
• Rhode P. J. (Ed.) (2004). Athenian democracy. Edinburgh University Press.
• Rhodes, P. J. (2006). A history of the classical Greek world: 478-323 BC. Blackwell Publishing
• Sarıçam, H., & Özbey, A. (2018). Ortaokul öğrencilerinde demokrasi algısı, deontik adalet, toplumsal değerler algısı arasındaki ilişki. Ege Eğitim Dergisi, 19(1), 161-181.
• Sartori G. (2009). La democracıa en treınta leccıones edición a cargo de lorenza foschini. de Alejandro Pradera (Trad.) Taurus.
• Sartori, G. (1987). The theory of democracy revisited. chatham. New Jersey: Chatham House Publishers.
• Sartori, G. (2014). Demokrasi teorisine geri dönüş. Tunçer Karamustafaoğlu, Mehmet Turhan (Çev). Bursa: Sentez Yayıncılık.
• Schmidt, M. G. (2002). Demokrasi kuramlarına giriş. E. Köktaş (Çev.). Vadi.
• Schumpeter, J. (1994). Capitalism, socialism and democracy. London and New York: Routledge.
• Schumpeter, J. A. (2003). Capitalism, Socialism and Democracy (R. Swedberg, Intro.). London & New York: Routledge / Taylor & Francis e-Library. (Original work published 1942).
• Sealey, Raphael (1987). Athenian democracy or the rule of law?. The Pennsylvania State University Press.
• Tanyıldızı, N. İ., & Ateş, T. Y. (2018). Siyasi parti genel başkanlarının 15 temmuz darbe girişimi sonrası twitter mesajlarına yönelik içerik ve söylem çözümlemesi. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 5(10), 46-63.
• Tocqueville, A. (2010). Democracy in America: Historical-critical edition of De la démocratie en Amérique (E. Nolla, Ed.; J. T. Schleifer, Trans.; Vols. 1–4). Liberty Fund. (Original work published 1835– 1840).
• Thucydides (1916). The peloponnesian war. Warner, Rex (Trans.). Penguin Books.
• Türk Dil Kurumu Sözlükleri (25.06.2024). https://sozluk.gov.tr
• Yayla, A. (2015). Siyaset bilimi. İstanbul: Adres Yayınları.
• Yıldırım, A., Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yıldız, Z. (2013). Politika sözlüğü. Etkileşim Yayınları.