Katılım Finans Muhasebe Standardı-1 ile Faizsiz Finans Muhasebe Standardı-1 Arasındaki Farklılıklara Bir Bakış ve İçerik Analizi ile Değerlendirme

Öz

İnsanların farklı hassasiyetlerinden dolayı tasarruflarını ekonomiye katmak amacıyla faizsiz bankacılık sistemine olan ihtiyaç gün geçtikçe daha çok arttığı görülmektedir. Faizsiz finans kuruluşları temelde kâr-zarar ortaklığına dayanan, İslamî kuralları esas alan ve yatırımcılara alternatif finansman sağlayan finans kuruluşları olarak çalışmaktadır. Bu kuruluşların başında katılım bankaları gelmektedir. Katılım bankaları, Türk Ticaret Kanunu ve Bankacılık Kanunu’na göre, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) düzenlemeleri ile Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayınlanan Türkiye Muhasebe Standartları’na (TMS) ve Türkiye Finansal Raporlama Standartları’na (TFRS) uymak zorundadır. Katılım bankalarının faizsiz finansın temel ilkelerine uygun bir şekilde raporlama yapmaları gerekmektedir. Oluşan bu ihtiyaç sonucunda KGK, birçok İslam ülkesinde faizsiz finans sektörünü düzenleyen standartları esas alınarak, Faizsiz Finans Muhasebe Standartları (FFMS) yayınlanmıştır. Bu standart seti 1 adet kavramsal çerçeve ve 27 adet muhasebe standardından oluşmaktadır. KGK 29 Aralık 2023’te FFMS-1’i revize Katılım Finans Muhasebe Standardı-1 (KFMS-1)’i yayınlamıştır. KFMS-1’de faizsiz bankacılık işlemlerine bireysel emeklilik ve sigortacılık işlemleri de eklenmiştir. Bu çalışmada, FFMS-1 ve KFMES-1 incelenmiş, bu standartlar arasında mukayese yapılarak benzerlikler ve farklılıklar ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca farklılıkların belirlenmesi amacıyla kelime bulutu ve kelime kombinasyonu analizi yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Faizsiz Finans
• Faizsiz Bankacılık
• Bireysel Emeklilik
• Sigortacılık

A Look At The Differences Between Participation Finance Accounting Standard-1 and Interest-Free Finance Accounting Standard-1 and Evaluation with Content Analysis

Öz

The increasing need for an interest-free banking system has become evident due to the diverse sensitivities of individuals regarding the integration of their savings into the economy. Interest-free financial institutions primarily operate on the basis of profit-loss sharing, adhering to Islamic principles, and providing alternative financing options to investors. The leading entities in this sector are participation banks. According to the Turkish Commercial Code and the Banking Law, participation banks must comply with the regulations of the Banking Regulation and Supervision Agency (BRSA) and the Turkish Accounting Standards (TAS) and Turkish Financial Reporting Standards (TFRS) issued by the Public Oversight Accounting and Auditing Standards Authority (KGK). Participation banks are required to report in accordance with the fundamental principles of interest-free finance. Consequently, KGK has issued the Interest-Free Finance Accounting Standards (IFFAS), which are based on the standards regulating the interest-free finance sector in many Islamic countries. This set includes a conceptual framework and 27 accounting standards. On December 29, 2023, KGK revised and published the Participation Finance Accounting Standard-1 (PFAS-1), incorporating individual retirement and insurance transactions into interest-free banking processes. This study examines IFFAS-1 and PFAS-1, comparing these standards to highlight similarities and differences. Additionally, a word cloud and word combination analysis were conducted to identify distinctions.

Kaynakça

1. Gökçen, G. ve Gönen, İ. (2017). Katılım Bankalarının Finans Sektörü İçindeki Yeri ve Katılım Bankalarına Yönelik Müşteri Algısı, Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(1), 61- 77.
2. Kartal, M.,T. ve Ay, H. (2019). Türkiye’de Faizsiz Finans Kuruluşları Açısından Bir Dönüm Noktası: Faizsiz Finans Muhasebe Standartları (FFMS) Üzerine Bir İnceleme, Journal of International Banking Economy and Management Studies, 2(1), 77-102.
3. Kaya, Y. ve Utku, M. (2021). Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 8 (FFMS 8 İcare ve İcare Müntehiye Bittemlik) Çerçevesinde Finansal Kiralama İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 23(4), 693-710. https://doi.org/10.31460/mbdd.864971
4. Kaya, Y. ve Utku, M. (2021). Faizsiz Finans Muhasebe Standartları ve TMS/TFRS Karşısındaki Durumu, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(2), 331-352. https://doi.org/10.17130/ijmeb.822578
5. Özdemir, M. (2010). Faiz (Riba) Kavramlarına İslamî Bir Yaklaşım, Eskiyeni Yaz, 18, 62-76.
6. Özulucan, A. ve Deran A. (2009). Katılım Bankacılığı ile Geleneksel Bankaların Bankacılık Hizmetleri ve Muhasebe Uygulamaları Açısından Karşılaştırılması, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 85-108.
7. Özulucan, A. ve Özdemir, F. S. (2010). Katılım Bankacılığı Muhasebe Organizasyonu, Uygulamalar, Finansal Tablolar & Bağımsız Denetim, Türkmen Kitabevi.
8. Taşkın, M. (2021). İslam İktisadı Açısından Faiz ve Kâr Kavramları Mukayesesi, [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.

9. Temel, E. ve Demir, E. (2024). Covıd 19 Salgın Döneminde Katılım Bankalarının Finansal Performanslarının TOPSIS Yöntemiyle Değerlendirilmesi, M. Çelik (Ed), Finans (ss. 31-55), Yaz Yayınları.