Ortaokul ve Lise Öğrencilerinin İnternet Bağımlılığı ve Problemli İnternet Kullanımının İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 22 Sayı: 1, 46 - 65, 30.04.2025

Nuri Erdemir , Mustafa Kutlu

https://doi.org/10.33437/ksusbd.1523134

Öz

Araştırmanın amacı, ortaokul ve lise öğrencilerinin İnternet bağımlılığı düzeyleri ve problemli İnternet kullanımı durumlarını çeşitli değişkenler açısından incelemek ve İnternet bağımlılığı düzeyleri ve problemli İnternet kullanımı durumları hakkında derinlemesine bir araştırma yapmaktır. Bu nedenle araştırmada karma yöntemlerden Açımlayıcı Sıralı Desenden faydalanılarak öğrencilerin İnternet bağımlılığı düzeylerinin hangi yönde ve ne düzeyde olduğu araştırılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda veri toplamak amacıyla kişisel bilgiler formu ile YİBTKF kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise öğrencilerin İnternet bağımlılık düzeyleri hakkında daha derinlemesine bilgi toplamak için görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın evreni Türkiye’nin doğusunda bulunan bir ilin merkez ilçelerinde bulunan ortaokul ve lise öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel örneklemini ise ortaokul ve liselerden 1453 öğrenci oluşturmaktadır. Nitel örneklemini ise 14 öğrenci oluşturmaktadır. Veri seti normallik ölçütlerini sağlamadığı için Non-Parametrik testler (Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Spearman Sıra Farkları Korelasyon) kullanılmıştır. Nitel boyutu için yapılan görüşmelerin sonucunda elde edilen veriler üzerinde içerik analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçları alanyazındaki bulgularla birlikte ele alınmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

İnternet bağımlılığı , Problemli İnternet kullanımı , Ortaokul öğrencileri , Lise öğrencileri

Etik Beyan

İnönü Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan 13.02.2020 tarih oturum 4 ve karar sayısı 2020/4-3 ile onay verilmiştir.

Destekleyen Kurum

Yok.

Proje Numarası

Yok.

Teşekkür

İlgililere teşekkür ederim.

An Investigation of Internet Addiction And Problematic Internet Use of Secondary and High School Students

Öz

The main purpose of this study is to examine the Internet addiction levels and problematic Internet use of students continuing their education in secondary and high schools, and to conduct an in-depth study on Internet addiction and problematic Internet use situations in terms of various variables. For this reason, the direction and level of Internet addiction of the students were investigated by using Exploratory Sequential Design, which is a mixed method are used. In order to collect data in the quantitative dimension of the research, personal information form and YIATSF were used. In the qualitative aspect of the study, interviews were conducted to gather more in-depth information about students' Internet addiction levels. The population of the research consists of secondary and high school students in the central districts of a province in the east of Turkey. The quantitative sample of the study consists of 1453 students who continue their education in secondary and high schools. Qualitative sample consists of 14 students. The research results were discussed together with the findings in the literature. Various suggestions were made based on the results obtained from the research.

Anahtar Kelimeler

Internet addiction , Problematic Internet use , Middle school students , High school students

Proje Numarası

Yok.

Kaynakça

• Acat, B. (2019). Ergenlerde dindarlık, değerler, internet bağımlılığı ve hayat memnuniyeti ilişkisi. (Tez No. 547538) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Akdeniz, B. (2018). 14 -16 yaş aralığındaki ergenlerin bağlanma stilleri, gözlerden zihin okuma becerileri ve ruhsal sorunları ile internet bağımlılığı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: İstanbul ili örneği. (Tez No. 516131) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
• Bayraktar, F., & Gün, Z. (2007). Incidence and correlates of Internet usage among adolescents in North Cyprus. Cyber Psychology&Behavior, 10(2), s.191-197. doi:10.1089/cpb.2006.9969
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (20. Baskı). Pegem Akademi Yayınları.
• Can, A. (2014). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. (3. Baskı). Pegem Akademi.
• Cao, F., & Su, L. (2006). Internet addiction among chinese adolescents: prevalence and psychological features. Child: Care, Health and Development, 33(3), s.275-281. doi:10.1111/j.1365-2214.2006.00715.x
• Creswell, J. W. (2015). 30 Essential skills for the qualitative researcher. Sage Publications.
• Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2015). Karma yöntem araştırmaları. (Dede, Y. ve Demir, S. B., Çev. Edit.). Anı Yayıncılık.
• Çakır-Balta, Ö., & Horzum, M. B. (2008). İnternet bağımlılığı testi. Eğitim Bilimleri ve Uygulama Dergisi, 7(13), s. 87-102.
• Çalışgan, H. (2013). İlköğretim öğrencilerinde İnternet bağımlılığı ve siber zorbalık. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Yeditepe Üniversitesi.
• Çam, H. H. (2014). Adölesanlarda İnternet bağımlılığı prevalansı ile psikopatolojik semptomlar ve obezite arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Tez No. 365384) [Doktora Tezi]. Cumhuriyet Üniversitesi.
• Dede, M. B. (2004). İnternet. İnsan Yayınları.
• Demir, Y. ve Kutlu, M. (2017). İnternet bağımlılığı akademik erteleme ve akademik başarı arasındaki ilişkiler. The Journal of Academic Social Science Studies, 8(61), 91–105
• Demir, Y. & Kutlu, M. (2018). Relationships among Internet addiction, academic motivation, academic procrastination and school attachment in adolescents. International Online Journal of Educational Sciences, 10(5).
• Deniz, L., & Gürültü, E. (2018). Lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılıkları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(2), 355-367.
• Derin, S. (2013). Lise öğrencilerinde İnternet bağımlılığı ve öznel iyi oluş. (Tez No. 339093) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Dinç, M. (2010). İnternet bağımlılığı. Ferfir Yayınları.
• Dinç, M. (2017). Lise öğrencilerinde özgül İnternet bağımlılığının bağlanma stilleri ve mizaç özellikler açısından incelenmesi. (Tez No. 469571) [Yayınlanmış Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Doğan, A. (2013). İnternet bağımlılığı yaygınlığı. (Tez No. 342301) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Eftekin, P. (2015). Ergenlik dönemindeki öğrencilerin İnternet bağımlılığı ve anne baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Tez No. 382058) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Erciyes Üniversitesi.
• Fischler, S., A. (1992). Mixed methods. Nova Southeastern Universty. School of Education, United States. http://www.fischlerschool.nova.edu/resources/uploads/app/35/files/arc_doc/mixed _methods.pdf
• Gençer, S. L. (2011). Ortaöğretim öğrencilerinin İnternet bağımlılık durumlarının İnternet kullanım profilleri ve demografik özelliklere göre farklılıklarının incelenmesi. (Tez No. 283752) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi.
• Günüç, S. (2009). İnternet bağımlılık ölçeğinin geliştirilmesi ve bazı demografik değişkenler ile İnternet bağımlılığı arasındaki ilişkilerin incelenmesi. (Tez No. 234300) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
• http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1028erişimtarihi:19.06.2020;17:30’ da erişildi.
• https://www.internetworldstats.com/stats.htm erişim tarihi:24.10.2019;17:30’ da erişildi.
• https://www.internetworldstats.com/stats4.htm#europeerişimtarihi:24.10.201;17:30’da erişildi.
• İnan, A. (2010). İlköğretim II. kademe ve ortaöğretim öğrencilerinde internet bağımlılığı. (Tez No. ) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi.
• Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel Yayınları.
• Khan, M. A., Shabbir, F., & Rajput, T. A. (2017). Effect of gender and physical activity on Internet addiction in medical students. Pak J Med Sci., 33(1), s. 191-194. Doi:https://doi.org/10.12669/pjms.331.11222
• Kim, H. K., Ryu, E. J., Chon, M. Y., Yeun, E. J., Choi, S. Y., Seo, J. S., & Nam, B. W. (2006). Internet addiction in Korean adolescents and its relation to depression and suicidal ideation: A questionnaire. International Journal of Nursing Studies, 43, s. 185-192.
• Kutlu, M., Savcı, M., Demir, Y., & Aysan, F. (2016). Young İnternet bağımlılığı testi kısa formunun Türkçe uyarlaması: Üniversite öğrencileri ve ergenlerde geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 17(1), 69-76.
• Leung, L. (2004). Net-Generation attributes and seductive properties of the Internet as predictors of online activities and Internet addiction. Cyber Psychology & Behavior, 7(3), s. 333-348.
• Li, J., Li, D., Jia, J., Li, X., Wang, Y., & Li, Y. (2018). Family functioning and internet addiction among adolescent males and females: A moderated mediation analysis. Children and youth services review, 91, 289-297.
• Makas, Y. (2008). Lise öğrenimi gören gençlerin İnternet kullanımının psikososyal durum ile ilişkisi. (Tez No. 235344) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Beykent Üniversitesi.
• Odabaşı, H. F., Kabakçı, I. & Çoklar, A. N. (2007). İnternet, çocuk ve aile. Nobel Yayın Dağıtım.
• Özgen, F. (2016). Spor yapan ve yapmayan üniversite öğrencilerinde İnternet bağımlılığı ile kişilik ilişkisinin incelemesi. (Tez No. 422902) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. Özkan, G. (2019). Ergenlerde İnternet bağımlılığı ve aile işlevselliği ilişkisi. (Tez No. 577721) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Manisa Celal Bayar Üniversitesi.
• Pan, P. Y., & Yeh, C. B. (2018). Internet addiction among adolescents may predict self-harm/suicidal behavior: a prospective study. The Journal of pediatrics, 197, 262-267.
• Pawlikowski, M., Altstötter-Gleich, C., & Brand, M. (2013). Validation and psychometric properties of a short version of Young’s Internet Addiction Test. Computers in Human Behavior, 29(3), 1212-1223.
• Reiner, I., Tibubos, A. N., Hardt, J., Müller, K., Wölfling, K. & Beutel, M. E. (2017). Peer attachment, specific patterns of Internet use and problematic Internet use in male and female adolescents. European Child & Adolescent Psychiatry, 26(10), 1257-1268.
• Santrock, J. D. (2014). Ergenlik. (Çev.Edit.Siyez, D. M.). (14.Basım). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Sümer, Z. H. (2018). Bireysel terapi. Karataş, Z., & Yavuzer, Y. (Editörler).Psikolojik danışma ve psikoterapi kuramları. (1. Baskı). Pegem Akademi.
• Şahin, M. (2011). İlköğretim okulu öğrencilerinde İnternet bağımlılığı. (Tez No. 279175) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yeditepe Üniversitesi.
• Şahin, M., Çakır, U., Demirbaş Çakır, E., & Polat, A. Ö. (2013). Lise Öğrencileri arasında patolojik İnternet kullanım yaygınlığı: Kocaeli Örneği. Klinik Psikiyatri, 16, s. 148-156.
• Şahin, N. (2014). Ergenlik problemleri ve baş etme yöntemleri ile İnternet bağımlılığı arasındaki ilişki. (Tez No. 363255) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Haliç Üniversitesi.
• Taçyıldız, Ö. (2010). Lise öğrencilerinin İnternet bağımlılığı düzeylerinin bazı değişkenlere göre yordanması. (Tez No. 264036) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ege Üniversitesi.
• Tanrıverdi, S. (2012). Ortaöğretim öğrencilerinde İnternet bağımlılığı ile algılanan sosyal destek arasındaki ilişkinin incelenmesi, (Tez No. 339875) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
• Tarcan, A. (2005). İnternet ve toplum. Anı Yayıncılık.
• Toraman, M. (2013). İnternet bağımlılığı ve sosyal ağ kullanım düzeylerinin ortaöğretim öğrencilerinin akademik başarıları ile ilişkisinin incelenmesi. (Tez No. 356159) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Fırat Üniversitesi.
• Uludoğan, M. (2002). Eğitimde bilgisayar okur yazarlığı bilgisayara giriş. Atlas Yayın Dağıtım.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (9. Baskı). Seçkin yayıncılık.
• Yıldız, M. A. (2017). Emotion regulation strategies as predictors of Internet addiction and smartphone addiction in adolescents. Journal of Educational Sciences & Pyschology, 7(1), s. 66-78.
• Yılmaz, S. (2006). İnternet ve İnternet kafelerin ilk ve ortaöğretim öğrencilerine etkileri (İstanbul Örneği). (Tez No. 210403) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sakarya Üniversitesi.
• Younes, F., Halawi, G., Jabbour, H., El Osta, N., Karam, L., Hajj, A., & Rabbaa Khabbaz, L. (2016). Internet addiction and relationships with insomnia, anxiety, depression, stress and self-esteem in university students: A cross-sectional designed study. PloS one, 11(9), e0161126. doi.org/10.1371/journal.pone.0161126