Din Sosyolojisi Bağlamında Ahmet Midhat Efendi'nin Beş Hikâyesinde Kilise ve Caminin Sosyolojik Analizi
Öz
İnsan doğasının bir parçası olan ve varoluşuyla birlikte doğan inanma ihtiyacı tarih boyunca farklı şekillerde yorumlanmıştır. Din ve inanç olgusu bireysel bir niteliğe sahip olmasının yanı sıra toplumsal hayatın kaidelerini ve değerlerini belirli bir nizama kavuşturur. Din sosyolojisi, insanlık tarihi boyunca dinlerin ve dini yapılanmaların hayata yansımasını inceleyerek din ve toplum diyalektiğini inceler. On dokuzuncu yüzyılda Osmanlı Devleti’nin bekasını korumak için yapılan siyasi ve sosyal reformlar toplumsal hayatı birçok yönden etkiler. Modernleşme ile birlikte toplumsal değerlerin zedelenmesi ve geçmişle olan kadim bağların sarsılması farklı coğrafyalarda yaşayan toplumların dini müesseselere bakışını değiştirmiştir. Bu dönemde Batı’da Hıristiyan olan toplumlarda din adamlarının ve dini kurumların eleştirilmesi, Doğu’daki toplumların ise kendi medeniyetinin esasını oluşturan İslami değerlere yabancılaşması din kavramını iki farklı şekilde yorumlayan insan tipini meydana çıkarmıştır. Ahmet Midhat Efendi on dokuzuncu yüzyılda yazdığı hikâyelerde semavi dinlerin toplum içerisindeki yerini ele alarak insan ve din ilişkisini irdeler. Hikâyelerinde İslâmiyet ile Hıristiyanlık dinlerinin birey ve toplumun sosyal hayatındaki izdüşümünü verirken dini inanışlarla ilgili bilinçli bir tutum sergiler.
Bu çalışmada; Ahmet Midhat Efendi’nin yazmış olduğu Ana-Kız, Çifte İntikam, Diplomalı Kız, İki Hud’akâr ve Çingene hikâyelerinde dini mekânlar olarak kilise ve caminin insan hayatı üzerinde yarattıkları etkiler din sosyolojisi bağlamında incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmet Midhat Efendi. (2001). Letaif-i Rivayat (F. Gökçek ve S. Çağın, Hzr.). Çağrı Yayınları.
- Ahmet Midhat Efendi. (2022). Diplomalı Kız (K. Timur, Sad.). Tema Yayınları.
- Aktay, Y. ve Köktaş, M. E. (2007). Din Sosyolojisi. Vadi Yayınları.
- Akyüz, K. (2000). Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri. İnkılâp Kitabevi.
- Aydın, M. (2002). Kilise. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 26, ss.11-14). TDV Yayınları.
- Bati, A. (2024). Tanzimat Dönemi Hikâyelerinde Din ve İnanç Algısı. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.
- Challaye, F. (1998). Dinler Tarihi (S. Tiryakioğlu Çev.). Varlık Yayınları.
- Cilacı, O. (2001). Dinler ve İnançlar Terminolojisi. Damla Yayınevi.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
16 Eylül 2024
Kabul Tarihi
3 Aralık 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 21 Sayı: 3
APA
Yanardağ, M. F., & Bati, A. (2024). Din Sosyolojisi Bağlamında Ahmet Midhat Efendi’nin Beş Hikâyesinde Kilise ve Caminin Sosyolojik Analizi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 1266-1273. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1551060
AMA
1.Yanardağ MF, Bati A. Din Sosyolojisi Bağlamında Ahmet Midhat Efendi’nin Beş Hikâyesinde Kilise ve Caminin Sosyolojik Analizi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;21(3):1266-1273. doi:10.33437/ksusbd.1551060
Chicago
Yanardağ, Mehmet Fetih, ve Azize Bati. 2024. “Din Sosyolojisi Bağlamında Ahmet Midhat Efendi’nin Beş Hikâyesinde Kilise ve Caminin Sosyolojik Analizi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 (3): 1266-73. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1551060.
EndNote
Yanardağ MF, Bati A (01 Aralık 2024) Din Sosyolojisi Bağlamında Ahmet Midhat Efendi’nin Beş Hikâyesinde Kilise ve Caminin Sosyolojik Analizi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 3 1266–1273.
IEEE
[1]M. F. Yanardağ ve A. Bati, “Din Sosyolojisi Bağlamında Ahmet Midhat Efendi’nin Beş Hikâyesinde Kilise ve Caminin Sosyolojik Analizi”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 21, sy 3, ss. 1266–1273, Ara. 2024, doi: 10.33437/ksusbd.1551060.
ISNAD
Yanardağ, Mehmet Fetih - Bati, Azize. “Din Sosyolojisi Bağlamında Ahmet Midhat Efendi’nin Beş Hikâyesinde Kilise ve Caminin Sosyolojik Analizi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21/3 (01 Aralık 2024): 1266-1273. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1551060.
JAMA
1.Yanardağ MF, Bati A. Din Sosyolojisi Bağlamında Ahmet Midhat Efendi’nin Beş Hikâyesinde Kilise ve Caminin Sosyolojik Analizi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;21:1266–1273.
MLA
Yanardağ, Mehmet Fetih, ve Azize Bati. “Din Sosyolojisi Bağlamında Ahmet Midhat Efendi’nin Beş Hikâyesinde Kilise ve Caminin Sosyolojik Analizi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 21, sy 3, Aralık 2024, ss. 1266-73, doi:10.33437/ksusbd.1551060.
Vancouver
1.Mehmet Fetih Yanardağ, Azize Bati. Din Sosyolojisi Bağlamında Ahmet Midhat Efendi’nin Beş Hikâyesinde Kilise ve Caminin Sosyolojik Analizi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2024;21(3):1266-73. doi:10.33437/ksusbd.1551060