Araştırma Makalesi

Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Kendi Kendine İlaç Kullanımı İlişkisi: Türkiye Sağlık Araştırmasından Kanıtlar

Cilt: 22 Sayı: 2 31 Ağustos 2025
PDF İndir
TR EN

Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Kendi Kendine İlaç Kullanımı İlişkisi: Türkiye Sağlık Araştırmasından Kanıtlar

Öz

Kendi kendine ilaç kullanımı bireyler ve sağlık sistemleri açısından potansiyel faydaların yanı sıra ilaç yan etkileri, ilaç etkileşimleri, düşük veya fazla doz ilaç kullanma, sağlık hizmetinin ertelenmesi gibi birçok probleme neden olabilmektedir. Bireyler uygun maliyetle ve uygun zamanda sağlık hizmeti alamadıkları zaman kendi kendine ilaç kullanmayı tercih edebilmektedirler. Bu kapsamda bu araştırmanın amacı Türkiye’de sağlık hizmetlerine erişim ve genel özellikler ile kendi kendine ilaç kullanımı durumu ilişkisinin incelenmesidir. Araştırmada TUİK tarafından sağlanmış olan 2022 yılına ait Türkiye Sağlık Araştırması Mikro Veri Seti kullanılmıştır. Sağlık hizmeti modülünde yer alan ve sağlık hizmetlerine erişimle ilgili olan değişkenlerle beraber cinsiyet, yaş grubu, medeni durum, gelir ve eğitim düzeyi ile son iki haftada kendi kendine ilaç kullanımı değişkenleri kullanılmıştır. Veri analizinde ki-kare testinden faydalanılmıştır. Türkiye’de kendi kendine ilaç kullanım oranının %33,1 olduğu; kadınlarda, 35-44 yaş grubunda, boşanmış bireylerde, düşük ve yüksek gelir düzeyinde ve doktora eğitim düzeyinde kendi kendine ilaç kullanım oranının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bireylerin sağlık hizmetlerine erişimleri ve sigortalılık durumuna ilişkin tüm değişkenler ile kendi kendine ilaç kullanımı arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Kendi kendine ilaç kullanımının kontrol altına alınmasında bireysel özelliklerin gözetildiği ve sağlık çalışanlarının katıldığı halk sağlığı programlarının ve erişilebilir sağlık hizmetlerinin artırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmad, A., Patel, I., Mohanta, G. P., & Balkrishnan, R. (2014). Evaluation of self medication practices in rural area of town Sahaswan at Northern India. Annals of Medical and Health Sciences Research, 4(8), 73-78.
  2. Alrasheed, A. A. (2017). The impact of waiting time in primary care clinics on self-medication with antibiotics: a hospital based study in Saudi Arabia. Biomed Res, 28, 3119-24.
  3. Al-Worafi, Y. M. (2024). Self-Medications in Developing Countries. In: Al-Worafi, Y. M. (eds) Handbook of Medical and Health Sciences in Developing Countries. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-74786-2_265-1
  4. Arrais, P. S. D., Fernandes, M. E. P., Pizzol, T. D. S. D., Ramos, L. R., Mengue, S. S., Luiza, V. L., ... & Bertoldi, A. D. (2016). Prevalence of self-medication in Brazil and associated factors. Revista de Saude Publica, 50, 13s.
  5. Babayeva, A. (2022). Yetişkin bireylerin kendi kendine ilaç kullanım özellikleri, Yüksek Lisans Tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kırşehir.
  6. Balamurugan, E., & Ganesh, K. (2011). Prevalence and pattern of self medication use in coastal regions of South India. Br J Med Pract, 4(3), a428.
  7. Biswas, M., Roy, M. N., Manik, M. I. N., Hossain, M. S., Tapu, S. T. A., Moniruzzaman, M., & Sultana, S. (2014). Self medicated antibiotics in Bangladesh: a cross-sectional health survey conducted in the Rajshahi City. BMC Public Health, 14, 1-7.
  8. Dawood, O. T., Hassali, M. A., Saleem, F., Ibrahim, I. R., Abdulameer, A. H., & Jasim, H. H. (2017). Assessment of health seeking behaviour and self-medication among general public in the state of Penang, Malaysia. Pharmacy Practice (Granada), 15(3), 991.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Politikası

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

31 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

3 Ekim 2024

Kabul Tarihi

20 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 22 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Söyler, S. (2025). Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Kendi Kendine İlaç Kullanımı İlişkisi: Türkiye Sağlık Araştırmasından Kanıtlar. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 1072-1085. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1560826
AMA
1.Söyler S. Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Kendi Kendine İlaç Kullanımı İlişkisi: Türkiye Sağlık Araştırmasından Kanıtlar. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;22(2):1072-1085. doi:10.33437/ksusbd.1560826
Chicago
Söyler, Sait. 2025. “Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Kendi Kendine İlaç Kullanımı İlişkisi: Türkiye Sağlık Araştırmasından Kanıtlar”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 (2): 1072-85. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1560826.
EndNote
Söyler S (01 Ağustos 2025) Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Kendi Kendine İlaç Kullanımı İlişkisi: Türkiye Sağlık Araştırmasından Kanıtlar. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 2 1072–1085.
IEEE
[1]S. Söyler, “Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Kendi Kendine İlaç Kullanımı İlişkisi: Türkiye Sağlık Araştırmasından Kanıtlar”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 22, sy 2, ss. 1072–1085, Ağu. 2025, doi: 10.33437/ksusbd.1560826.
ISNAD
Söyler, Sait. “Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Kendi Kendine İlaç Kullanımı İlişkisi: Türkiye Sağlık Araştırmasından Kanıtlar”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22/2 (01 Ağustos 2025): 1072-1085. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1560826.
JAMA
1.Söyler S. Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Kendi Kendine İlaç Kullanımı İlişkisi: Türkiye Sağlık Araştırmasından Kanıtlar. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;22:1072–1085.
MLA
Söyler, Sait. “Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Kendi Kendine İlaç Kullanımı İlişkisi: Türkiye Sağlık Araştırmasından Kanıtlar”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 22, sy 2, Ağustos 2025, ss. 1072-85, doi:10.33437/ksusbd.1560826.
Vancouver
1.Sait Söyler. Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Kendi Kendine İlaç Kullanımı İlişkisi: Türkiye Sağlık Araştırmasından Kanıtlar. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Ağustos 2025;22(2):1072-85. doi:10.33437/ksusbd.1560826

KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi ULAKBİM-TR Dizin tarafından dizinlenen hakemli ve bilimsel bir dergidir.