Yüksek Performanslı İş Sistemleri ile İş Bağlılığı Arasındaki İlişkide Psikolojik Güçlendirmenin Aracı Rolü: Hizmet Sektöründe Bir Araştırma

Yıl 2025, Cilt: 22 Sayı: 3, 1615 - 1627, 31.12.2025

Enise Gündoğdu , Mustafa Taşlıyan

https://doi.org/10.33437/ksusbd.1592940

Öz

İşletmelerin günümüzde rekabet üstünlüğü sağlaması ve bu üstünlüğü koruyabilmesi için yüksek performanslı iş sistemleri uygulamaları ile çalışanlarının iş bağlılıklarını artırması büyük önem taşımaktadır. Örgütsel düzeyde başarı ve sürdürülebilir bir büyüme için temel bir faktör olan insan sermayesinin sürekli geliştirilmesi, uzun vadede rekabet avantajı sağlamak için kritik öneme sahiptir. Bu çalışma hizmet sektörlerinde yüksek performanslı iş sistemleri ile iş bağlılığı arasındaki ilişkiyi belirleme ve bu ilişkide psikolojik güçlendirmenin aracı olarak rolünü ortaya çıkarma amacıyla yapılmaktadır. Bu kapsamda 387 adet katılımcıdan veri toplanarak hipotezlerimiz test edilmiştir. Anket sonuçlarının değerlendirilmesinde güvenirlik analizi, frekans ve tanımlayıcı analizler, faktör analizi, korelasyon ve regresyon analizi, SPSS Process Macro Programı ile aracı (Model 4) etki analizleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda yüksek performanslı iş sistemleri ile iş bağlılığı ve psikolojik güçlendirme arasında; psikolojik güçlendirmeyle iş bağlılığı arasında pozitif yönde anlamlı ilişkilerin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca araştırma sonuçlarına göre, yüksek performanslı iş sistemlerinin iş bağlılığı üzerinde psikolojik güçlendirme aracılığıyla anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Yüksek Performanslı İş Sistemleri , İşe Bağlılık , Psikolojik Güçlendirme , İnsan kaynakları , Hizmet Sektörü

Kaynakça

• Ahmad, I. and Gao, Y. (2018). Ethical leadership and work engagement: The roles of psychological empowerment and power distance orientation. Management Decision, 56(9), 1991-2005.
• Aggarwal, A., Chand, P. K., Jhamb, D. and Mittal, A. (2020). Leader–member exchange, work engagement, and psychological withdrawal behavior: the mediating role of psychological empowerment. Frontiers in Psychology, 11, 423.
• Balducci, C., Fraccaroli, F. and Schaufeli, W. B. (2010). Psychometric properties of the Italian version of the Utrecht Work Engagement Scale (UWES-9): A cross-cultural analysis. European Journal of Psychological Assessment, 26(2), 143.
• Bartram, T., Karimi, L., Leggat, S. G. and Stanton, P. (2014). Social identification: linking high performance work systems, psychological empowerment and patient care. The International Journal of Human Resource Management, 25(17), 2401-2419.
• Batt, R. (2002). Managing Customer Services: Human Resource Practices, Quit Rates and Sales Growth. Academy of Management Journal, 45(3): 587–97.
• Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi (14. Baskı).
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2020). Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Pegem Akademi.
• Gürbüz, S. (2019). Sosyal bilimlerde aracı, düzenleyici ve durumsal etki analizi. Seçkin Yayıncılık.
• Gürbüz, S. and Şahin, F. (2018). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Felsefe- Yönetim-Analiz, Seçkin Yayın (5.Baskı).
• Hayes, A. F. (2013). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. Guilford publications.
• Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. The Guilford Press (2.Baskı).
• Hu, S. L. and Leung, L. (2003). Effects of expectancy-value, attitudes, and use of the Internet on psychological empowerment experienced by Chinese women at the workplace. Telematics and Informatics, 20(4), 365-382.
• Huselid, M. A. (1995). The impact of human resource management practices on turnover, productivity, and corporate financial performance. Academy of management journal, 38(3), 635-672. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2024). Türkiye'deki 4 ve 5 yıldızlı otel istatistikleri, https://www.ktb.gov.tr/genel/searchhotelgenel.aspx?lang=tr
• Laschinger, H.K.S., Finegan, J.E., Shamian, J. and Wilk, P. (2004). A Longitudinal Analysis of the Impact of Workplace Empowerment on Work Satisfaction. Journal of Organizational Behavior, 25(4), 527-545.
• MacKinnon, D. P., Lockwood, C. M., and Williams, J. (2004). Confidence limits for the indirect effect: Distribution of the product and resampling methods. Multivariate Behavioral Research, 39, 99-128.
• Masvaure, P. and Buitendach, J. H. (2019). Validation of the work engagement, job satisfaction, psychological empowerment and organisational citizenship measures in a mining sector setting in Zimbabwe. Journal of Psychology in Africa, 29(3), 223-229.
• O’Brien, J.L. (2010). Structural Empowerment, Psychological Empowerment and Burnout in Registered Staff Nurses Working in Outpatient Dialysis Centers, (Degree of Doctor of Philosophy), The State University of New Jersey.
• Quiñones, M., Van den Broeck, A. and De Witte, H. (2013). Do job resources affect work engagement via psychological empowerment? A mediation analysis. Revista de Psicología del Trabajo y de las Organizaciones, 29(3), 127-134.
• Pacheco, P., Coello-Montecel, D., and Tello, M. (2023). Psychological Empowerment and Job Performance: Examining Serial Mediation Effects of Self-Efficacy and Affective Commitment. Administrative Sciences. https://doi.org/10.3390/admsci13030076
• Preacher, K. J. and Kelley, K. (2011). Effect size measures for mediation models: quantitative strategies for communicating indirect effects. Psychological methods, 16(2), 93-115.
• Salanova, M., Agut, S. and Peiró, J. M. (2005). Linking organizational resources and work engagement to employee performance and customer loyalty: the mediation of service climate. Journal of applied Psychology, 90(6), 1217.
• Shih, K., Hsieh, Y. and Lin, B. (2009), Moderator effects to internal audits' self‐efficacy and job involvement, International Journal of Accounting & Information Management, 17(2),151-165. https://doi.org/10.1108/18347640911001203
• Spreitzer, G. M. (1995). Psychological empowerment in the workplace: Dimensions, measurement, and validation. Academy of Management Journal, 38(5), 1442-1465.
• Spreitzer, G. M., Lam, C. F. and Fritz, C. (2010). Engagement and human thriving: Complementary perspectives on energy and connections to work. In A. B. Bakker, & M. P. Leiter (Eds.), Work engagement: A handbook of essential theory and research (pp. 132–146). Psychology Press.
• Sun, L.Y., Aryee, S. and Law, K.S. (2007). High-performance human resource practices, citizenship behavior, and organizational performance: a relational perspective, Academy of Management Journal, 50(3), 558-577.
• Sürgevil, O., Tolay, E. and Topoyan, M. (2013). Yapısal güçlendirme ve psikolojik güçlendirme ölçeklerinin geçerlilik ve güvenilirlik analizleri. Journal of Yasar University, 8(31), 5371-5391.
• Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenirlik ve geçerlilik, Seçkin Yayıncılık.
• Thomas, K. W. and Velthouse, B. A. (1990). Cognitive elements of empowerment: An “interpretive” model of intrinsic task motivation, Academy of management review, 15(4), 666-681.
• Thompson, M. and Heron, P. (2005). Management Capability and High Performance Work Organization, The International Journal of Human Resource Management, 16 (6), 1029–48.
• Tuuli, M. and Rowlinson, S. (2009). Performance consequences of psychological empowerment, Journal of Construction Engineering and Management, 135(12), 1334-1347. https://doi.org/10.1061/(ASCE)CO.1943-7862.0000103.
• Tregaskis, O., Daniels, K., Glover, L., Butler, P. and Meyer, M. (2013). High performance work practices and firm performance: A longitudinal case study, British Journal of Management, 24(2), 225- 244.
• Toyota, B. (2020). Öznel kariyer başarısına yüksek performanslı insan kaynakları uygulamalarının etkisi: psikolojik sermaye ve örgütsel bağlılığın ilişkiye aracılık etkisi, (Yayımlanmış Doktora Tezi). Başkent Üniversitesi, Ankara. YÖK Tez Merkezi, Yayın No:616256).
• Ugwu, F. O., Onyishi, I. E. and Rodríguez-Sánchez, A. M. (2014). Linking organizational trust with employee engagement: The role of psychological empowerment, Personnel Review, 43(3), 377-400.
• Wang, D. and Chen, S. (2013). Does intellectual capital matter? High-performance work systems and bilateral innovative capabilities. International Journal of Manpower, 34(8), 861-879.
• Wang, S. and Liu, Y. (2015). Impact of professional nursing practice environment and psychological empowerment on nurses’ work engagement: Test of structural equation modelling, Journal of Nursing Management, 23(3), 287-296. https:// doi.org/10.1111/jonm.12124
• Zacharatos, A., Sandy Hershcovis, M., Turner, N. and Barling, J. (2007). Human resource management in the North American automotive industry: A meta‐analytic review, Personnel Review, 36(2), 231-254.
• Zavyalova, E. K., Kucherov, D. G. and Tsybova, V. S. (2020). High-performance work systems in Russian and Indian IT companies, Russian Managament Journal, 18(2), 235-254.