Two Story: Pandomima with Mösyö Kanguru

Öz

Samipaşazâde Sezai and Halit Ziya, prominent novelists and storytellers from the Tanzimat and Servet-i Fünûn periods, respectively, produced significant works in their eras. Despite being written in different periods, the stories “Pandomima” by Samipaşazâde Sezai and “Mösyö Kanguru” by Halit Ziya, which will be critiqued in this article, exhibit notable similarities. It is striking that two artists with different literary approaches have addressed closely related themes in these two stories with a similar sensibility. The stories converge on a common ground in terms of narrative structure, character construction, and aesthetic choices. The similarity of spatial descriptions, the protagonists’ experience of comparable psychological states within different plot structures, and such elements as the physical ugliness of Paskal and Monsieur Kangaroo along with their problematic relationships with the social environment and their existential alienation constitute the principal grounds for comparison between the two narratives. By deliberately distancing themselves from coincidence, traditional narrative patterns, and supernatural elements, these texts reflect the individual-centered aesthetic orientation of the modern short story. This article will analyze and interpret the perspectives of these two influential writers on the subject, based on their respective stories.

Anahtar Kelimeler

• Halit Ziya Uşaklıgil
• Samipaşazâde Sezai
• Turkish Short Story
• Pandomima
• Monsieur Kanguru.

İKİ HİKÂYE: PANDOMİMA İLE MÖSYÖ KANGURU

Öz

Biri Tanzimat öbürü de Servet-i Fünûn döneminin önemli roman ve hikâye yazarlarından olan Samipaşazâde Sezai ile Halit Ziya, kendi dönemlerinde önemli eserlere imza atmışlardır. Bu yazıda tenkidi yapılacak olan Samipaşazâde Sezai’nin “Pandomima” ile Halit Ziya’nın “Mösyö Kanguru” adlı hikâyeleri farklı dönemlerde yazılmış olmalarına rağmen aralarında önemli benzerliklerin olduğu müşahede edilmiştir. Farklı edebi anlayışa mensup iki sanatçının aynı duyuşla bu iki hikâyede ele aldığı konuların yakınlığı dikkat çekicidir. Hikayeler; anlatı yapısı, kahraman kurgusu ve estetik tercihleri bakımından ortak bir zeminde buluşmuştur. Mekân tasvirlerinin benzerliği ve başkahramanların farklı olay örgüleri içinde benzer ruhsal deneyimleri yaşamaları, Paskal ile Mösyö Kanguru’nun fiziksel çirkinlikleri, toplumsal çevreyle kurduğu problemli ilişkileri ve varoluşsal yabancılaşmaları gibi başlıklar bu iki hikâyeyi mukayese saikleridir. Tesadüf, geleneksel anlatı kalıpları ve doğaüstü unsurlardan uzak duran bu metinler, modern hikâyenin bireyi merkeze alan estetik anlayışını yansıtmaktadır. İşte bu makalede bu iki önemli yazarın iki farklı hikâyesi temel alınarak onların bu konudaki düşünceleri yorumlanıp irdelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Halit Ziya Uşaklıgil
• Samipaşazâde Sezai
• Mösyö Kanguru
• Pandomima

Kaynakça

1. Abdullah, F. (t.y.). Samipaşazâde Sezai. DergiPark. https://dergipark.org.tr
2. Arık D. (2015), Dinler Tarihi El Kitabı, Grafiker Yayınları.
3. Banarlı, N. S. (1983). Resimli Türk edebiyatı tarihi. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
4. Moran, B. (2019). Türk romanına eleştirel bir bakış 1. İletişim Yayınları.
5. Moran, B. (1988). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, Cem Yayınevi.
6. Enginün, İ. (2006). Yeni Türk edebiyatı: Tanzimat’tan Cumhuriyet’e (1839–1923). Dergâh Yayınları.
7. Güven, G. (2009). Sami Paşazade Sezai ve eserleri. Dergâh Yayınları.
8. Kaplan, M. (1992). Sergüzeşt romanı. Türk edebiyatı üzerine araştırmalar I içinde. Dergâh Yayınları.

9. Kaplan, M. (2019). Hikâye tahlilleri. Dergâh Yayınları.
10. Kerman, Z. (1981). Samipaşazâde Sezai’nin hikâye–hatıra–mektup ve edebî makaleleri. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
11. Kerman, Z. (2003). Sami Paşazade Sezai: Bütün eserleri (Cilt 1–3). Türk Dil Kurumu Yayınları.
12. Kerman, Z. (2009a). Samipaşazâde Sezai. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 36, ss. 77–78). TDV Yayınları.
13. Kerman, Z. (2009b). Tanzimat devri Türk edebiyatında esaret temi ve Sergüzeşt romanı. Yeni Türk edebiyatı incelemeleri içinde (ss. 108–116). Dergâh Yayınları.
14. Kerman, Z. (2009c). Sergüzeşt romanında mekân. Yeni Türk edebiyatı incelemeleri içinde (ss. 117–121). Dergâh Yayınları.
15. Recaizade Mahmut Ekrem. (2019). Araba sevdası. Bilge Kültür Sanat Yayınları.
16. Safa, P. (1978). Sanat, edebiyat, tenkit. Ötüken Yayınları.
17. Samipaşazâde Sezai. (2017). Küçük şeyler. Anonim Yayıncılık.
18. Samipaşazâde Sezai. (2019). Sergüzeşt. Bilge Kültür Sanat Yayınları.
19. Tansel, F. (1958). Samipaşazâde Sezai. Türkiyat Mecmuası, 13, 1–30.
20. Tanpınar, A. H. (1988), 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi, Çağlayan Kitabevi.
21. Timur, K. (2019). Tanzimat sonrası Türk edebiyatında ortaya çıkan edebî topluluklar ve sanat anlayışları. A. Mermer &; Y. Bayram (Ed.), Edebiyat bilgi ve kuramları I içinde. Nobel Yayınları.
22. Timur, K., &; Doğan, B. (2022, Temmuz). Mukayeseli okuma: Samipaşazâde Sezai’nin “Pandomima” ile Halit Ziya Uşaklıgil’in “Mösyö Kanguru” hikâyesi. 9. Uluslararası GAP Zirvesi Bilimsel Araştırmalar Kongresi bildirileri içinde.
23. Tural, S. K., Kerman, Z., &; Özgül, M. K. (1987). Hikâyeciliğimizin 100. yılında yüz örnek (s. XI–9).
24. Tuğluk, A., (2012), Servet-i Fünûn Romanında Mekân, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi.
25. Uşaklıgil, H. Z. (1987). Solgun demet. İnkılâp Kitabevi.
26. Uşaklıgil, H. Z. (2017). Kırk yıl. Özgür Yayınları.