Amâl-i Milliye’nin İki Nolu Nüshası Üzerine Tespitler

Yıl 2025, Cilt: 22 Sayı: 1, 273 - 284, 30.04.2025

Ali Akyildiz

https://doi.org/10.33437/ksusbd.1612691

Öz

Millî Mücadele döneminde, Anadolu şehirleri Kurtuluş mücadelesini ülke ve dünya kamuoyuna duyurmak amacıyla gazeteler yayınlamıştır. Millî Muhafaza cemiyetlerinin etkisi altında hareket eden bu gazeteler, hemen hemen bütün Anadolu şehirlerinde yayın yapma gayreti içinde olmuşlardır. Millî Mücadele döneminde Maraş basını hakkında literatürdeki kanaat, Amâl-i Milliye gazetesinin tek nüshası olduğu yönündeydi. Yapılan yayınlarda, eldeki bu nüshanın 1 numaralı olduğu ve 29 Nisan 1920 tarihinde basıldığı ifade edilmiştir. Ancak yaptığımız taramada, ilk nüshasının daha erken bir tarihte basıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca tarihlendirme konusunda tekrarlanan ya da kabul gören eksik okumanın yaygın bir kanaat halini aldığı görülmüştür. Zira gazetenin on numaralı nüshası, bir numaralı nüsha olarak yorumlanmıştır. Bir diğer önemli konu ise, arşivde yaptığımız taramada Amâl-i Milliye’nin 2 numaralı nüshası tespit edilmiştir. İlgili nüsha transkript edilerek değerlendirilmiştir. Böylelikle Millî Mücadeleyi derinden yaşamış bir şehir olan Maraş’ın basın tarihi açısından Amâl-i Milliye’nin yeri ve önemi ortaya konmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Millî Mücadele , Amâl-i Milliye , Basın , Haber Tetkiki , Maraş

Observations on the Second Issue of Amâl-i Milliye

Öz

During the period of the National Struggle, Anatolian cities published newspapers in order to announce the liberation struggle to the national and world public opinion. These newspapers, which acted under the influence of the National Defence Societies and endeavoured to publish in almost all Anatolian cities. The opinion in the literature about the Maraş press during the National Struggle period was that there was only one copy of the newspaper Amâl-i Milliye. In the publications, it was stated that this copy was numbered 1 and printed on 29 April 1920. However, in our research, it was determined that the first copy was printed at an earlier date. In addition, it has been observed that the repeated or accepted incomplete reading of the dating has become a widespread opinion. This is because copy number ten of the newspaper was interpreted as copy number one. Another important situation is the identification of copy number 2 of Amâl-i Milliye. In the article, this copy was transcribed and evaluated. In this way, it was tried to reveal the place and importance of Amâl-i Milliye in terms of the press history of Maraş, a city that experienced the National Struggle deeply.

Anahtar Kelimeler

National Struggle , Amâl-i Milliye , Press , News Analysis , Maraş

Kaynakça

• Akbıyık, Y. (2015). Milli Mücadelede Güney Cephesi Maraş, Atam Yay..
• Akyüz, Y. (1988). Türk Kurtuluş Savaşı ve Fransız Kamuoyu 1919-1922, TTK.
• Arıkan, R. (2023). Sakarya Nehri ve Osmaneli, Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7/2, 1394-1418
• Aydın, T. (2017). “Amali Milliye”, Kahramanmaraş Ansiklopedisi, C.1, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yayını, Editör İbrahim Solak, ss. 284.
• Ayhan, B. (2007). Millî Mücadele’de Basın (Olağanüstü Durumlarda Propaganda), Tablet Yay.
• Bağdadlılar, A. (1974). İstiklal Harbinde Maraş, Kervan Yay..
• Dursunoğlu S. (1953). Haz. Komisyon, Güzel İstanbul Matbaası..
• Eski, M. (1998). İsmail Habib Sevük’ün Açıksöz’deki Yazıları, ATAM Yay.
• Eliaçık, M. (2015). “Amâl-i Milliye Gazetesinde Maraş ve Milli Mücadele’ye Dair Ayrıntılar”, Milli Mücadelede Güney Cephesi Sempozyumu, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, ss.148-157.
• Görgün, H. (2008). “Sa’d Zağlul”, TDV İslam Ansiklopedisi, C. 35, Diyanet Vakfı, ss. 378-379
• Kocabaşoğlu, U. ve Akan, A. (2019). Mütareke ve Milli Mücadele Basını, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yay.
• Köksal, A. (2018). “II. Abdülhamit Dönemi’nde Gazetecilik Mesleğine Dair Muhtelif Görüşler”, Türk Basın Tarihi, C. II, Atam Yay., ss. 821-850.
• Mutlu, C. (2012). “İsviçre’de Osmanlı Devleti Aleyhinde Faaliyetler ve Türklerin Teşkilatlanması (1918-1922)”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 65-86
• Öztoprak, İ. (1981). Kurtuluş Savaşından Türk Basını, Türkiye İş Bankası Yay., Tisa Matbaası.
• Öztürk, A. (1994). Milli Mücadele’de Gaziantep, Geçit Yay., Kayseri 1994.
• Şavkılı, C. (2019). “Doktor Mustafa Efendi”, Kahramanmaraş Ansiklopedisi, C. 3, ss. 132-134.
• Toker, M. (2021). Milli Mücadelede Adana Cephesi, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Yay.
• Tombul, Y. (2021). Cumhuriyet Dönemi Maraş Basını ve Bölgenin Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Gelişiminin Basındaki Yansımaları (1923-1990), [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi], Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.
• Yazıcı, N. (2010). “Takvîm-i Vekâyi”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Diyanet Vakfı, C. 39, ss. 490-492.
• Zeyrek, S. (2012). Milli Mücadele yıllarında Maraş’ın düşünce yapısı ve seviyesine bir kanıt: “Amali Milliye” Gazetesi, Uluslararası Osmanlı Döneminde Maraş Sempozyumu, C. 3, 4-6 Ekim 2012, Kahramanmaraş, editör Cevdet Kabakcı, Serdar Yakar, Kahramanmaraş Belediyesi Yay., ss. 369-383.