6 Şubat Depremlerini Yaşayan Z Kuşağı Gençlerin Deprem Algısı (Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi Olarak İlan Edilen 11 İl Örneği)

Öz

Yapılmış olan bu araştırmanın amacı; 6 Şubat depremlerini “Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi Olarak İlan Edilen 11 İl” de yaşayan Z kuşağı gençlerin “Deprem” algılarını sosyolojik açıdan tespit etmek ve tespit edilen algıların bazı demografik değişkenler açısından farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya çıkarmaktır. Bu bağlamda Z kuşağı depremzede gençlerin “Deprem” kavramına dair algılarının sosyolojik açıdan tespiti için metafor çalışması yapılmıştır. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Nitel veriler için fenemenoloji tekniği kullanılırken nicel veriler için tarama tekniği kullanılmıştır. Araştırmaya katılan Z kuşağı depremzede gençlerin “Deprem” kavramına dair sosyolojik algılarını ortaya çıkarmak amacıyla “Deprem” ……benzer/gibidir, çünkü……” ifadesini tamlamaları istenmiştir. Bu cümle çalışmanın temel veri kaynağıdır. Ayrıca soru formunda “Deprem” kavramına dair algıların bazı demografik etkenlere açısından farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek amacıyla cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir seviyesi, yaşanılan il, yaşamın çoğunun geçirildiği yerleşim birimi vb. gibi demografik sorulara da yer verilmiştir. 383 Z kuşağı depremzede genç üzerinden toplanan veriler doğrultusunda toplam 7 alt ve 2 ana tema oluşturulmuştur. Elde edilen verilerin analizi için SPSS 25 paket programından yararlanılmıştır. Z kuşağı depremzede gençlerin bazı demografik değişkenlerinin “Deprem” kavramına dair oluşturulan ana temalarda anlamlı farklılık oluşturduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Afet
• Deprem
• Depremzede
• Z kuşağı gençlik

Kaynakça

1. AFAD (2023). 06 Şubat 2023 Kahramanmaraş (Pazarcık ve Elbistan) depremleri saha çalışmaları ön değerlendirme raporu, https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Arazi_Onrapor_28022023_surum1_revize.pdf (Erişim tarihi: 18.12.2023)
2. Aksoy, B. (2013). “Depremi yaşamış olan 9. sınıf öğrencilerinin “deprem” kavramına yönelik algılarının nitel açıdan incelenmesi” ZfWT, Vol. 5, No. 1 (2013) adresinden 19.12.2024 tarihinde erişilmiştir.
3. Aydın, F. & Coşkun, M. (2010). “Observation of the students’ “earthquake” perceptions by means of phenomenographic analysis (primary education 7th grade – Turkey” International Journal of The Physical Sciences Vol. 5(8), pp. 1324-1330, http://www.academicjournals.org/IJPS ISSN 1992 - 1950 ©2010 Academic Journals.
4. Aydın, İ. S. & Pehlivan, A. (2010). Türkçe öğretmeni adaylarının “öğretmen” ve “öğrenci” kavramlarına ilişkin kullandıkları metaforlar. Turkish Studies, 5(3), 818-842.
5. Bayhan, V., & Yasuntimur, A. (2024). “Deprem, kıyameti yaşamak gibidir”: 6 Şubat 2023 deprem mağdurlarının deneyimleri üzerine bir çalışma (Malatya örneği). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 14(3), 1416-1437.
6. Bozdağ Tulum, A. (2021). Sanal Sosyal Ağlar Ve Aidiyetler: Dijital Yerlilerin Sanal Sosyal Ağ Aidiyetleri (Malatya İli Örneği), (Yayımlanmamış Doktora Tezi), İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya.
7. Bozdağ Tulum, A. (2025). Depremzede bireylerin “deprem” algısı ve bazı sosyo- demografik değişkenler açısından analizi (Malatya ili örneği). Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 16(1), 1-32. https://doi.org/10.54688/ayd.1473174
8. Can, İ. (2020). Giriş niyetine: Afet sosyolojisine alan açma çalışması, Afet Sosyolojisi, (Ed. İ. Can), Çizgi Kitapevi, Konya.

9. Ceylan, B., Demir, F., Ceyran, A., Kanıbir, N., Sezen, H. C., Gökcan, R., Ördek, A. A., Çılgın, S. B., Çılgın, E. & Konca, Y. (2023). Afetlerin toplumsal boyutu ve deprem çıkmazı üzerine bir derleme. Uluslararası Sosyal Bilimlerde Mükemmellik Arayışı Dergisi (USMAD), 3 (1), ss. 20-35.
10. Gökalp Yılmaz, G. (2021). Afetlere Sosyolojik Bakış ve Türkiye’de Afet Yazınına Kuramsal Bir Yaklaşım. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2021 9(1) 194–204. http://dx.doi.org/10.18506/anemon.819871.
11. Kamaledini, M., & Azkia, M. (2021). The psychosocial consequences of natural disasters: A case study. Health in emergencies and disasters quarterly, 6(3), 179-190.
12. Kanwal, M. (2023). Natural disaster (earthquake) in Turkiye and Syria 2023: humanitarian response. Available online at: https://ssrn.com/abstract, 4382051
13. Karabacak, V., Özkaymak, Ç., Sözbilir, H., Tatar, O., Aktuğ, B., Özdağ, Ö. C., et al. (2023). The 2023 Pazarcık (Kahramanmaraş, Türkiye) earthquake (mw: 7.7): implications for surface rupture dynamics along the east Anatolian fault zone. J. Geol. Soc. :jgs 2023-020. doi: 10.1144/jgs2023-020
14. Karabey, T. & Aras, M. (2022). Metaphoric perceptions of emergency aid and disaster management students regarding “earthquake”: a case study of Turkey, International Journal of Caring Sciences MayAugust 2022 Volume 15 | Issue 2| Page 1513.
15. Karakuş, U. (2014). Depremi yaşamış ve yaşamamış öğrencilerin deprem algılarının, metafor analizi ile incelenmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 18 (29), 97-116.
16. Karancı, A. N. & İkizer, G. (2019). “Afet psikolojisi: Kapsam ve genel ilkeleri”, Afet Psikolojisi ve Sosyolojisi İçinde Ed. Zerrin Sungur Taşdemir, T.C. Anadolu Üniversitesi Yayını No: 3857, Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 2664, Eskişehir.
17. Kasapoğlu, A. Ecevit M. (2001). Depremin sosyolojik araştırması(1. Baskı). Sosyoloji Derneği Yayınları, Ankara.
18. Kavalcı, K., & Ünal, S. (2016). Y ve Z kuşaklarının öğrenme stilleri ve tüketici karar verme tarzları açısından karşılaştırılması, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(3).
19. Kaya, H. (2010). Ortaokul öğrencilerinin “deprem” kavramına yönelik geliştirdikleri metaforlar, Eğitim Araştırmaları ve İncelemeleri, 5(11), 712.
20. Kaygısız, E. & Sipahi, H. (2019). Y kuşağı üniversite öğrencilerinin bireysel yenilik ve endüstri 4.0 bilgi düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi, Gaziantep University Journal of Social Sciences, 18(2)
21. Koçoğlu, E. (2014). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyal bilgiler kavramına ilişkin imgesel algıları, Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 15, Sayı: 3.
22. Kolukırık, S. ve Tuna, M. (2009), “Türk Medyasında Deprem Algısı: Marmara Deprem Örneği”, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(28), 286-298.
23. Lanier, K. (2017). 5 things HR professionals need to know. Strateg. HR Rev. 16, 288–290. doi: 10.1108/SHR-08-2017-0051
24. Lazaridou-Varotsos, MS (2013). Earthquake prediction by seismic electric signals: the success of the van method over thirty years. Springer Praxis Books, Berlin Heidelberg, pp 1–254. https://doi.org/10.1007/978-3-642-24406-3.
25. McFarlane, A. C., and Williams, R. (2012). Mental health services required after disasters: learning from the lasting effects of disasters. Depress. Res. and Treat. 2012:970194. doi: 10.1155/2012/970194
26. Mehta, M. (2007). Gender matters lessons for disaster risk reduction in South Asia. Kathmandu, Nepal: International Centre for Integrated Mountain Development (ICIMOD).
27. Poláková, P., and Klímová, B. (2019). Mobile technology and generation z in the english language classroom—a preliminary study. Educ. Sci. 9, 203. doi: 10.3390/educsci9030203
28. Saban, A. (2004). Giriş düzeyindeki sınıf öğretmeni adaylarının öğretmen kavramına ilişkin ileri sürdükleri metaforlar, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(2), 131-155.
29. Salman, Y. (2003). Dilin düş evreni: eğretileme, Kitaplık, s. 65 Ekim, S. 53-56, Yapı Kredi Yay., İstanbul.
30. Satılmış, D., Yıldız, E., & Çevik, E. (2024). Posttraumatic stress disorder in health-care workers after two major earthquakes centered in Kahramanmaraş, Turkey. Turkish Journal of Emergency Medicine, 24(1), 27–32. https://doi.org/10.4103/tjem.tjem_192_23.
31. SBB. (2025). Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı.
32. https://www.sbb.gov.tr/wpcontent/uploads/2025/02/Kahramanmaras-ve-Hatay-DepremleriYeniden-Imar-ve-Gelisme-Raporu.pdf. Sevim, Y. 2024. Deprem nedeniyle zorunlu göçe maruz kalan aileler üzerine sosyolojik bir araştırma. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 12/40, 297-330. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1492561.
33. Snieska, V., Navickas, V., Grencikova, A., Safrankova, J. M., and Sikyr, M. (2020). Fundamental human resource management practices aimed at dealing with new challenges in the labour market. Transf. Bus. Econ. 19, 38–51. Available online at: https://research.ebsco.com/c/jnlkr3/viewer/pdf/2ockyor2oz
34. Stratton, S. J. (2021). Population research: Convenience sampling strategies. Prehospital and Disaster Medicine, 36(4), 373-374. doi:10.1017/s1049023x21000649.
35. Szymkowiak, A., Melović, B., Dabić, M., Jeganathan, K., and Singh, K. (2021). Information technology and Gen Z: the role of teachers, the internet, and technology in the education of young people. Technol. Soc. 65, 101565. doi: 10.1016/j.techsoc.2021.101565
36. Tang, B., Deng, Q., Glik, D., Dong, J., & Zhang, L. (2017). “A metaanalysis of risk factors for posttraumatic stress disorder (ptsd) in adults and children after earthquakes”. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(12), 1537.
37. Tuna, A. K., Parin, S. ve Tanhan, F. (2012). Van Depremi Sosyo-Ekonomik ve Psikolojik Durum Tespiti Raporu. (Rapor No: Çocuk Araştırma Merkezi / 15Nisan2012). 06 Ocak 2013, http://www.daka.org.tr/panel/files/files/yayinlar/Van_Depremi_SEPD_Tesbiti_Raporu.pdf.
38. Ursano, R. J., Fullerton, C. S., & Norwood, A. E. (2003). Terrorism and disaster: the psychological aftermath, NY: Guilford Press, New York.
39. Wei, B., Su, G., and Li, Y. (2020). Evaluating the cognition and response of middle/high school students to earthquake-a case study from the 2013 mw6. 6 lushan earthquake-hit area, China. Int. J. Disaster Risk Reduct. 51, 101825. doi: 10.1016/j.ijdrr.2020.101825
40. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, Seçkin Yay.
41. Yılmaz, H ve Arslan, E. (2023). “Okul öncesi dönemdeki çocukların gözünden deprem” https://www.researchgate.net/publication/372439396_Okul_Oncesi_Donemdeki_Cocuklarin_Gozund en_Deprem.
42. Yüksekbilgili, Z. (2015). Türkiye’de Y kuşağının yaş aralığı, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi (ESOSDER), Bahar-2015 Cilt:14 Sayı:53 (259-267).