Gölbaşı İlçesinde (Adıyaman) Güneş Enerjisi Santrali Kurulacak Alanların CBS-ÇÖKA Yöntemi ile Belirlenmesi

Öz

Enerji, insanlık tarihi boyunca uygarlıkların kurulup gelişmesinde ve sürdürülebilirliğinde en temel ihtiyaç olmuştur. Enerji ihtiyacının genel olarak fosil yakıtlarından karşılanması nedeniyle her geçen gün enerji kaynakları azalmakta ve doğal ortamlarda onarılması imkânsız zararlara neden olmaktadır. Bu nedenle, enerji üretiminde fosil yakıt kaynaklı geleneksel üretim teknolojileri yerine yenilenebilirlik sağlayan enerji kaynaklarını kullanmak ve yeni teknolojiler geliştirmek gerekmektedir. Bu gün yenilenebilir enerji kaynaklarının en önemlilerinden birisi güneştir. Türkiye, orta kuşakta bulunan bir ülke olarak güneş enerjisi açısından zengin bir potansiyele sahiptir. Gölbaşı ilçesi ise, güneş enerjisi bakımından en yüksek potansiyele sahip olan Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı, güneş enerjisi potansiyeli yüksek olan Gölbaşı ilçesinde GES kurulabilecek alanların belirlenmesidir. Gölbaşı ilçesinde GES kurulabilecek alanların belirlenmesinde CBS-ÇÖKA yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analiz sonucunda, Gölbaşı ilçesinde güneş enerjisi santrali kurmak için en uygun alanların ilçenin güney, güneybatı, kuzey ve kuzeydoğu kesimlerinde yoğunlaştığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Gölbaşı İlçesi
• Güneş Enerjisi
• Güneş Enerjisi Santrali
• Coğrafi Bilgi Sistemi

Determination of Areasfor Solar Power Plant Establishment in Gölbaşı District (Adıyaman) by GIS-MCDM Method

Öz

Energy has been the most basic need for the establishment, development and sustainability of civilizations throughout human history. Due to the fact that energy needs are generally met from fossil fuels, energy resources are decreasing day by day and cause irreparable damage to natural environments. For this reason, it is necessary to use renewable energy sources and develop new technologies instead of traditional fossil fuel-based production technologies in energy production. Today, one of the most important renewable energy sources is the sun. Turkey, as a country located in the middle belt, has a rich potential in terms of solar energy. Gölbaşı district is located in the Southeastern Anatolia Region, which has the highest potential in terms of solar energy. The aim of this study is to determine the areas where SPPs can be installed in Gölbaşı district, which has a high solar energy potential. GIS-MCDM method was used to determine the areas where SPPs can be established in Gölbaşı district. As a result of the analysis, it was determined that the most suitable areas for establishing a solar power plant in Gölbaşı district are concentrated in the southern, southwestern, northern and northeastern parts of the district.

Anahtar Kelimeler

• Gölbaşı District
• Solar Energy
• Solar Power Plant
• Geographic Information System

Kaynakça

1. Akdemir, İ.O., (2004), Gölbaşı İlçesi’nin (Adıyaman) Beşeri ve İktisadi Coğrafyası, Fırat Üniversitesi.
2. Aydın, N.Y., (2009), GIS-Based Site Selection Approach ForWind And Solar Energy Systems: A Case Study From Western Turkey, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü.
3. Asakereh, A., Omid, M., Alimardani, R. and Sarmadian, F., (2014). Developing a GIS-based fuzzy AHP model for selecting solar energy sites in Shodirwan region in Iran. International Journal of Advanced Science and Technology, 68, 37-48. http://dx.doi.org/10.14257/ijast.2014.68.04.
4. Aslankaya, S. ve Göraltay, K., (2019), Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinde Güncel Yaklaşımlar, İksad Yayınevi, Ankara.
5. Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığı, İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı (2024- 2030).
6. Çifci, A. ve Altundağ, E., (2017), Burdur Bölgesi Güneş Enerjisi Potansiyelinin Elektrik Üretiminde Kullanılabilirliği, Mesleki Bilimler Dergisi, Cilt:6, Sayı:2, s. 111-120.
7. DOĞAKA, (2017), Hatay İli FV Güneş Enerjisi Fizibilite Çalışması.
8. Doorga, J. R., Rughooputh, S. D. and Boojhawon, R. (2019). Multi-criteria GIS-based modelling technique for identifying potential solar farm sites: A case study in Mauritius. Renewable energy, 133, 1201-1219. https://doi.org/10.1016/j.renene.2018.08.105.

9. Ersöz, F. ve Kabak, M. (2010), Savunma Sanayi Uygulamalarında Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin Literatür Araştırması, Savunma Bilimleri Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 1, s. 97–125.
10. Geçen, R. (2019). Hatay ilinde güneş enerjisi potansiyeli ve güneş enerjisi santrali kurulacak alanlarının belirlenmesi, Turkish Studies-Social Sciences, 14(6), 3031-3054.
11. Güçlüer, D., (2010), Güneş Enerjisi Santrali Kurulacak Alanların CBS- Çok Ölçütlü Karar Analizi Yöntemi ile Belirlenmesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
12. Güçlüer, D. ve Batuk, F., (2011), Güneş Enerjisi Santrali Kurulacak alanların CBS-ÇÖKA Yöntemi ile Belirlenmesi, TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, 13. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı (18-22 Nisan 2011), Ankara.
13. Gürbüz, M., (2022), Gölbaşı Gölleri Sulak Alan Ekosistemi Yönetim Planı, Gece Kitaplığı.
14. Gürbüz, M.,Obut, Z., (2015), Göksun İlçesinde Güneş Enerjisi Santralleri Kurulacak Alanların CBS Yöntemi ile Belirlenmesi, Coğrafyacılar Derneği Uluslararası Kongresi Bildiriler Kitabı, s.705- 7014, Ankara.
15. Güzel, A., Özcanlı, M. ve Akgün, B., (2021), Şanlıurfa İlinde Kurulu GES’lerin Arazi Kullanımı Açısından Değerlendirilmesi, Akademik Araştırmalar Dergisi, Yıl:8, Sayı:54, 429-454.
16. Özcanlı, M., Güzel, A. ve Akgün, B., (2021), Şanlıurfa ili’nde kurulu GES’lerin topoğrafik özellikler (yükselti, eğim, bakı)açısından uygunluk analizi, Türk Coğrafya Dergisi, Sayı: 78, s.127-144, Ankara.
17. Kocatürk Çetin, S., (2023), Çok Kriterli Karar Verme Alanında Yayınlanan Çalışmalar Üzerine Bir İçerik Analizi; Ebsco Veri Tabanı İncelemesi, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt:28, Sayı:3, 365-385.
18. Küçükönder, M. ve Karabulut, M., (2007), Çok Kriterli Analiz Yöntemi Kullanılarak Kahramanmaraş’ta Çöp Depolama Alanı Tespiti, Coğrafi Bilimler Dergisi, Cilt: 5, Sayı: 2, s. 55-76.
19. Mert, I.K., (2016), Güneş Enerjisinin Atıksu Arıtma Tesislerinde Enerji Kaynağı Olarak Kullanılması, Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi, Orman ve Su İşleri Bakanlığı Ankara.
20. Obut, Z., (2016), Göksun İlçesinde Güneş Enerjisi Santrali Kurulacak Alanların CBS Yöntemi İle Belirlenmesi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
21. Ruiz, H. S., Sunarso, A., Ibrahim-Bathis, K., Murti, S. A. and Budiarto, I. (2020). GIS-AHP Multi Criteria Decision Analysis for the optimal location of solar energy plants at Indonesia. Energy Reports, 6, 3249-3263. https://doi.org/10.1016/j.egyr.2020.11.198.
22. Sánchez-Lozano, J. M., Teruel-Solano, J., Soto-Elvira, P. L. And García-Cascales, M. S. (2013). Geographical Information Systems (GIS) and Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods for the evaluation of solar farms locations: Case study in south-eastern Spain. Renewable And Sustainable Energy Reviews, 24, 544-556. https://doi.org/10.1016/j.rser.2013.03.019
23. Suh, J.and Brownson, J. R. (2016). Solar farm suitability using geographic information system fuzzy sets and analytic hierarchy processes: Case study of Ulleung Island, Korea. Energies, 9(8), 648. https://doi.org/10.3390/en9080648.
24. Şahin, A. D., (2009), 1. Türkiye Güneş Enerjisi Kursu, TMMOB Meteoroloji Mühendisleri Odası.
25. Şahin, Z.R. ve Salihmuhsin, M., (2024), Gerçekten Sanala: 1 Mwp Güneş Santralinin Pvsyst Simülasyon Programıyla Performans Analizi, Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt:11, Sayı:23, s. 203-215.
26. Uyan, M. (2013). GIS-based solar farms site selection using analytic hierarchy process (AHP) in Karapinar (2021). Environmental impacts of solar energy systems: A review. Science of The Total Environment, 754, 141989. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.141989.
27. Varlı, H., Tuna, M. ve Tombul, M, (2022), Bölgesel Güneş Enerji Potansiyeli ve Enerji Santrali Yatırımı Değerlemesi: Sincan Örneği, Fırat Üniversitesi Müh. Bil. Dergisi, Cilt:34, Sayı:2, s.657-666, Elazığ.
28. Varınca, K. B. ve Gönüllü, M. T., (2006), Türkiye’de Güneş Enerjisi Potansiyeli ve Bu Potansiyelin Kullanım Derecesi, Yöntemi ve Yaygınlığı Üzerine Bir araştırma. 1. Ulusal Güneş ve Hidrojen Enerjisi Kongresi, s.270-275, Eskişehir.
29. Watson, J. J. and Hudson, M. D. (2015). Regional Scale wind farm and solar farm suitability assessment using GIS-assisted multi-criteria evaluation. Landscape and Urban Planning, 138, 20-31. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2015.02.001.
30. Yalçın, L., (2016), Iğdır ve FV Güneş Elektriği Güneş İlk Iğdır’dan Doğar, Proje Sahibi Serhat Kalkınma Ajansı Yayını.
31. Yılmaz, M., (2012), Türkiye’nin Enerji Potansiyeli ve Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Açısından Önemi, Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi, Cilt:4, Sayı:2, s.33-54. GEPA, (2024 26 Aralık), Enerji ve Tabii Bakanlığı, https://gepa.enerji.gov.tr/
32. Enerji ve Tabii Bakanlığı, (2024 26 Aralık), https://enerji.gov.tr/bilgi-merkezi-enerji-gunes