İşin Anlamlılığı ve Kariyer Tatmini: İşe Gömülmüşlüğün Aracılık Etkisi

Öz

: Bu çalışmanın amacı, işin anlamlılığının kariyer tatmini üzerindeki etkisini ve bu ilişkide işe gömülmüşlüğün aracılık rolünü incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, ilgili literatür temel alınarak geliştirilen hipotezlerin test edilmesi için nicel bir araştırma planlanmış ve ilişkisel tarama modelinden yararlanılmıştır. Araştırma kapsamında tesadüfi olmayan örneklem yöntemlerinden kolayda ve kartopu örneklem teknikleri kullanılmıştır. Türkiye genelinde görev yapan ve çalışmaya gönüllü olarak katılan dört yüz bir öğretmenden çevrim içi anket yoluyla veri toplanmıştır. Elde edilen veriler yapısal eşitlik modellemesi yaklaşımıyla analiz edilmiş; tüm istatistiksel işlemler IBM SPSS ve IBM AMOS yazılımları aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, işin anlamlılığının kariyer tatminini pozitif ve anlamlı biçimde etkilediğini ortaya koymaktadır. Ayrıca işin anlamlılığının işe gömülmüşlüğü, işe gömülmüşlüğün ise kariyer tatminini olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. İşe gömülmüşlük modele dâhil edildiğinde, işin anlamlılığının kariyer tatmini üzerindeki etkisinin azaldığı ancak anlamlılığını sürdürdüğü tespit edilmiştir. Bu durum, işin anlamlılığı ile kariyer tatmini arasındaki ilişkide işe gömülmüşlüğün kısmi bir aracılık rolü üstlendiğini göstermektedir. Bu çalışma, öğretmenlerin kariyer tatmininin yalnızca işlerini nasıl algıladıklarıyla değil, aynı zamanda işlerine ne ölçüde bağlı olduklarıyla da ilişkili olduğunu ortaya koyarak, eğitim örgütlerinde sürdürülebilir insan kaynağı yönetimine yönelik önemli kuramsal ve uygulamalı çıkarımlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İşin Anlamlılığı
• Kariyer Tatmini
• İşe Gömülmüşlük

Meaningful Work and Career Satisfaction: The Mediating Role of Job Embeddedness

Öz

The aim of this study is to examine the effect of meaningful work on career satisfaction and the mediating role of job embeddedness in this relationship. For this purpose, a quantitative research design was employed to test the hypotheses developed based on the relevant literature, and a relational survey model was adopted. Within the scope of the study, non-probability sampling methods, namely convenience and snowball sampling techniques, were utilized. Data were collected through an online questionnaire from four hundred and one teachers working across Türkiye who voluntarily participated in the study. The collected data were analyzed using the structural equation modeling approach, and all statistical analyses were conducted using IBM SPSS and IBM AMOS software. The findings reveal that meaningful work has a positive and significant effect on career satisfaction. In addition, meaningful work was found to positively influence job embeddedness, while job embeddedness, in turn, positively affects career satisfaction. When job embeddedness was included in the model, the effect of meaningful work on career satisfaction decreased but remained statistically significant. This indicates that job embeddedness plays a partial mediating role in the relationship between meaningful work and career satisfaction. Overall, the results suggest that teachers’ career satisfaction is shaped not only by how they perceive their work but also by the extent to which they are embedded in their jobs, offering important theoretical and practical implications for sustainable human resource management in educational organizations.

Anahtar Kelimeler

• Meaningful Work
• Career Satisfaction
• Job Embeddedness

Kaynakça

1. Abdelwahed, N. A. A., & Alturki, M. S. (2025). The predictive power of meaningful work, career satisfaction, job embeddedness, and innovation towards employees’ productivity strategy. Corporate and Business Strategy Review, 6(4), 75-86. https://doi.org/10.22495/cbsrv6i4art7
2. Afacan Fındıklı, M., Keleş, H. N., & Afacan, C. (2017). İşin anlamı kavramı ve tercüme bir ölçeğin Türkçede geçerlik ve güvenirlik analizi. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(16), 395-413. https://dergipark.org.tr/en/pub/kauiibf/article/579637
3. Akgündüz, Y., Güzel, T., & Harman, S. (2016). Yöneticiye güven ve dağıtımsal adalet çalışanların işe gömülmüşlüğünü nasıl etkiler? Ege Academic Review, 16(2), 351-362. https://dergipark.org.tr/tr/pub/eab/article/474742
4. Albrecht, S. L., Green, C. R., & Marty, A. (2021). Meaningful Work, Job Resources, and Employee Engagement. Sustainability, 13(7), 4045. https://doi.org/10.3390/su13074045
5. Allan, B. A., Batz-Barbarich, C., Sterling, H. M., & Tay, L. (2019). Outcomes of meaningful work: A meta‐analysis. Journal of Management Studies, 56(3), 500-528. https://doi.org/10.1111/joms.12406
6. Allan, B. A., Autin, K. L., & Duffy, R. D. (2016). Meaningful work and career outcomes: A longitudinal study. Journal of Vocational Behavior, 94, 86-98. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2016.02.011
7. Alparslan, A. M., Polatcı S., & Yastıoğlu S. (2021). Akademisyenlik mesleğinde işin anlam kaynakları: Akademik performans ilişkisi üzerine bir araştırma. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 11(2), 281-289. https://doi.org/10.5961/jhes.2021.448
8. Anderson, J. C., & Gerbing, D. W. (1988). Structural equation modeling in practice: A review and recommended two-step approach. Psychological Bulletin, 103(3), 411-423.

9. Arıbaş, A. N. (2025). Çalışma yaşamı kalitesinin kariyer tatmini üzerindeki etkisinde iş yaşam dengesinin aracılık rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 17(3), 2165-2183. https://doi.org/10.20491/isarder.2025.2088
10. Bailey, C., & Madden, A. (2016). What makes work meaningful - or meaningless? (Version 1). University of Sussex. https://hdl.handle.net/10779/uos.23430257.v1
11. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231-274. https://dergipark.org.tr/en/pub/bitlissos/article/399955
12. Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51, 1173-1182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
13. Bhatnagar, J., & Aggarwal, P. (2020). Meaningful work as a mediator between perceived organizational support for environment and employee eco-initiatives, psychological capital and alienation. Employee Relations, 42(6), 1487-1511. https://doi.org/10.1108/ER-04-2019-0187
14. Birsel, M., Börü, M. D., İslamoğlu, G., & Yurtkoru, E. S. (2012). İşe gömülmüşlük kavramının farklı sosyo demografik değişkenlerle ilişkisi. Öneri Dergisi, 10(37), 51-61. https://dergipark.org.tr/en/pub/maruoneri/article/187702
15. Blau, P. M. (1964). Exchange and power in social life. Wiley.
16. Bowie, N. E. (1998). A Kantian Theory of meaningful work. Journal of Business Ethics, 17(9/10), 1083-1092. http://www.jstor.org/stable/25073937
17. Büyükbeşe, T., & Gökaslan, M. O. (2018). İşe gömülmüşlük, işe adanmışlık ve işten ayrılma niyeti ilişkisi: Bir alan çalışması. Mukaddime, 9(2), 135-154. https://doi.org/10.19059/mukaddime.376745
18. Büyüköztürk, Ş., Aygün, Ö., Çakmak, E. K., & Karadeniz, Ş. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
19. Crossley, C.D., Bennett, R.J., Jex, S.M., & Burnfield, J.L. (2007). Development of a global measure of job embeddedness and integration into a traditional model of voluntary turnover. Journal of Applied Psychology, 92(4), 1031-1042. https://doi.org/10.1037/0021-9010.92.4.1031
20. Dan, C. I., Roşca, A. C., & Mateizer, A. (2020). Job crafting and performance in firefighters: The role of work meaning and work engagement. Frontiers in Psychology, 11, 894. https://doi.org/ 10.3389/fpsyg.2020.00894
21. Dechawatanapaisal, D. (2021). Meaningful work on career satisfaction: a moderated mediation model of job embeddedness and work-based social support. Management Research Review, 44(6), 889-908. https://doi.org/10.1108/MRR-06-2020-0308
22. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
23. Doğantekin, A., & Seçilmiş, C. (2021). Otel çalışanlarının sosyo-demografik özelliklerine göre işe gömülmüşlük düzeyleri. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 1099-1199, https://doi.org/10.11616/asbi.959510
24. Evcimen, C. & Çakıcı, A. (2022). İşin anlamlılığının bileşenleri üzerine kavramsal bir çalışma. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 58, 316-335. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1164024
25. Field, A. (2009). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (3rd ed.). Sage.
26. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
27. Frankl, V. E. (1985). Man’s search for meaning. Simon & Schuster.
28. Greenhaus, J.H., Parasuraman, S., & Wormley, W.M. (1990). Race effects of organizational experience, job performance eveluation, and career outcomes. Academy of Management Journal, 33(1), 64-96. https://doi.org/10.5465/256352
29. Grueso Hinestroza, M. P., Antón, C., & López-Santamaría, M. (2022). Meaningful work and satisfaction with life: A case study from a supported employment program in Colombia. Behavioral Sciences, 12(7), Article 229. https://doi.org/10.3390/bs12070229
30. Gürbüz, S. (2024). AMOS ile yapısal eşitlik modellemesi. Temel ilkeler ve uygulamalı analizler (3. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
31. Hackman, J. R., & Oldham, G. R. (1975). Development of the job diagnostic survey. Journal of Applied Psychology, 60(2), 159-170. https://doi.org/10.1037/h0076546
32. Hair, J. F., Anderson, R. E., Tatham, R. L. & Black, W. (1998). Multivariate data analysis (5th ed.). Prentice Hall.
33. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis. Pearson International Edition, (7th ed.). Pearson Education Limited.
34. Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based perspective (2nd ed.). Guilford Press.
35. Henseler, J., Ringle, C.M. & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Acadademy of Marketing Science, 43, 115-135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
36. Holtom, B. C., & Inderrieden, E. J. (2006). Integrating the unfolding model and job embeddedness model to better understand voluntary turnover. Journal of Managerial Issues, 18(4), 435-452. http://www.jstor.org/stable/40604552
37. https://www.meb.gov.tr/2023-2024-egitim-ogretim-istatistikleri, Erişim Tarihi: 20.01.2026
38. Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
39. İplik, E., & Ülbeği, İ. D. (2021). The effect of work-family enrichment on career and life satisfaction of women entrepreneurs. OPUS- International Journal of Society Studies, 18(42), 5157-5186. https://doi.org/10.26466/opus.913203
40. Jiang, K., Liu, D., McKay, PF., Lee, TW., & Mitchell TR. (2012). When and how is job embeddedness predictive of turnover? a meta-analytic investigation. Journal of Applied Psychology, 97(5), 1077-1096. https://doi.org/10.1037/a0028610.
41. Joo, B. & Ready, K.J. (2012). Career satisfaction: The influences of proactive personality, performance goal orientation, organizational learning culture, and leader-member exchange quality. Career Development International, 17(3), 276-295, http://dx.doi.org/10.1108/13620431211241090
42. Kalaycı, Ş. (2010). Spss uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Asil Yayın Dağıtım.
43. Kanyılmaz Polat, E. (2022). Otomotiv Sektöründe İşin Anlamlılığı ve İş Tatmini Üzerine Bir Araştırma. Yönetim Bilimleri Dergisi, 20(46), 819-848. https://doi.org/10.35408/comuybd.1060023
44. Karasar, N. (2009). Araştırmalarda rapor hazırlama (15. Baskı), Nobel Yayın Dağıtım.
45. Keleş, H. N., & Fındıklı, M. A. (2016). The effect of the meaningfulness of work on job satisfaction, job stress and intention to leave. Global Journal of Business, Economics and Management: Current Issues. 6(3), 61-69. https://doi.org/10.18844/gjbem.v6i2.1370
46. Kır, A., & Akçakanat, T. (2024). İşe gömülmüşlüğün insan kaynakları yönetimi perspektifinden değerlendirilmesi: bir alanyazın taraması. TAM Akademi Dergisi, 3(4), 224-240. https://doi.org/10.58239/tamde.2024.02.005.x
47. Kızrak, M., & Kibaroğlu, G. (2025). Kariyer tatmini: Ölçek uyarlama çalışması. Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Dergisi, 5(1), 168-188. https://doi.org/10.70101/ussmad.1631020
48. Laaser, K., & Karlsson, J. C. (2022). Towards a Sociology of meaningful work. Work, Employment and Society, 36(5), 798-815. https://doi.org/10.1177/09500170211055998
49. Lysova, E. I., Allan, B. A., Dik, B. J., Duffy, R. D., & Steger, M. F. (2019). Fostering meaningful work in organizations: A multi-level review and integration. Journal of Vocational Behavior, 110 (Part B), 374-389. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2018.07.004
50. Mitchell, T. R., Holtom, B. C., Lee, T. W., Sablynski, C. J., & Erez, M. (2001). Why people stay: Using job embeddedness to predict voluntary turnover. Academy of Management Journal, 44(6), 1102-1121. https://doi.org/10.2307/3069391
51. Öztürk, F. (2022). İşin anlamı, mutluluk ve iş tatmini arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik bir araştırma. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 5(3), 729-740. https://doi.org/10.33712/mana.1128643
52. Polatçı, S., Alparslan, A. M., & Yastıoğlu, S. (2022). Sources of meaning inventory in academia: an inventory development study. Ege Akademik Bakış, 22(4), 457-472. https://doi.org/10.21121/eab.1078018
53. Pratt, M. G., & Ashforth, B. E. (2003). Fostering meaningfulness in working and at work. In K. S. Cameron, J. E. Dutton, & R. E. Quinn (Eds.), positive organizational scholarship: Foundations of a new discipline (pp. 309-327). Berret-Koehler.
54. Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior Research Methods, 40, 879-891. https://doi.org/10.3758/BRM.40.3.879
55. Ramos-Pulido, S., Hernandez-Gress, N., & Torres-Delgado, G. (2024). Exploring the relationship between career satisfaction and University learning using data science models. Informatics, 11(1), 6. https://doi.org/10.3390/informatics11010006
56. Rosso, B. D., Dekas, K. H., & Wrzesniewski, A. (2010). On the meaning of work: A theoretical integration and review. Research in Organizational Behavior, 30, 91-127. https://doi.org/10.1016/j.riob.2010.09.001
57. Seçkin, Ş. N. (2018). Yapılan işin anlamlılığı ve işe tutkunluk ilişkisi: Akademisyenler üzerine bir araştırma. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 143-160. https://dergipark.org.tr/en/pub/jiss/article/508768
58. Setthakorn, K. P., Rostiani, R., & Schreier, C. (2024). A meta-analytic review of job embeddedness and turnover intention: Evidence from south-east asia. Sage Open, 14(2). https://doi.org/10.1177/21582440241260092
59. Seyrek, E. (2023). Türkiye’de işe gömülmüşlük üzerine yapılan araştırmaların içerik analizi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (32), 186-208. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1193179
60. Solunoğlu, A., Örgün, E. ve Erol, G. (2021). Meslek Aşkı, İşin Anlamlılığı ve Mutluluk İlişkisi: Turizm Eğitimi Alan Öğrenciler Üzerine Bir Araştırma, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1): 333-345. https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.667
61. Sökmen, A., Sökmen, A., & Benk, O. (2023). Vizyoner liderliğin kariyer tatmini ve dile getirme davranışına etkisinde örgütsel bağlılığın aracı rolü: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 58(3), 2068-2087. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.23.08.2186
62. Steger, M. F., Dik, B. J., & Duffy, R. D. (2012). Measuring meaningful work: The work and meaning inventory (WAMI). Journal of Career Assessment, 20(3), 322-337. https://doi.org/10.1177/1069072711436160
63. Sudin & Budiarto, Y. (2021). Meaningful work, quality of work-life, and job satisfaction: A study of nightlife workers. Open Journal for Psychological Research, 5(1), 9-20. https://doi.org/10.32591/coas.ojpr.0501.02009s
64. Wandycz-Mejias, J., Roldan, L. J., & Lopez-Cabrales, A. (2025). Analyzing the impact of work meaningfulness on turnover intentions and job satisfaction: A self-determination theory perspective. Journal of Management & Organization, 31, 384-407. https://doi.org/10.1017/jmo.2024.42
65. Wrzesniewski, A., LoBuglio, N., Dutton, J. E., & Berg, J. M. (2013). Job crafting and cultivating positive meaning and identity in work. In A. B. Bakker (Ed.), Advances in positive organizational psychology (pp. 281-302). Emerald Group Publishing. https://doi.org/10.1108/S2046-410X(2013)0000001015
66. Yazıcıoğlu, Y. & Erdoğan, S. (2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Detay Yayıncılık.
67. Yüksel, İ. (2005). İş-aile çatışmasının kariyer tatmini, iş tatmini ve iş davranışları ile ilişkisi. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19 (2), 301-314. https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniiibd/article/35334
68. Zeglat, D. & Janbeik, S. (2019). Meaningful work and organizational outcomes: The mediating role of individual work performance. Management Research Review, 42(7), 859-878. https://doi.org/10.1108/MRR-05-2018-0206
69. Zulkarnain, Z., Hadiyani, S., Novliadi, F., & Gusria, A. (2025). Work-life balance as a moderator between job embeddedness and turnover intention. SA Journal of Human Resource Management, 23(1). https://hdl.handle.net/10520/ejc-sajhrm_v23_n1_a3063