Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Zihinsel Dayanıklılık ve Stresle Başa Çıkma Yaklaşımlarının İncelenmesi

Öz

Öz: Bu araştırma, spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin stresle başa çıkma yöntemleri ile zihinsel dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bu yapıların çeşitli demografik değişkenlere göre değişimini incelemek amacıyla yapılmıştır. İlişkisel tarama modelinin kullanıldığı araştırmaya; Adıyaman, Siirt ve Gümüşhane Üniversitelerinde öğrenim gören 362 öğrenci (163 kadın, 199 erkek) gönüllü olarak katılmıştır. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Stresle Başa Çıkma Yöntemleri Ölçeği (SBÇYÖ) ve Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri (SZDE) aracılığıyla toplanmış; t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyon analizi ile çözümlenmiştir. Uygulanan analiz sonuçları, SBÇYÖ ile SZDE genel puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki olduğunu göstermiştir (r=0,436; p<0,01). En güçlü korelasyonun "Mantıksal Analiz" ile "Güven" alt boyutları arasında olduğu saptanmıştır (r=0,572). Cinsiyet bazında erkeklerin bilişsel başa çıkma stratejileri kadınlardan yüksek bulunurken, genel zihinsel dayanıklılıkta anlamlı bir fark saptanmamıştır. Bireysel sporcuların takım sporcularına göre daha yüksek zihinsel dayanıklılık sergilediği, ayrıca spor kıdemi arttıkça her iki ölçek puanının da istatistiksel olarak yükseldiği tespit edilmiştir (p<0,05). Sonuç olarak; aktif ve çözüm odaklı stratejilerin zihinsel dayanıklılığı artırdığı, spor tecrübesinin ise mental gelişimin temel belirleyicisi olduğu görülmüştür. Müfredatın, özellikle düşük kıdemli sporcuların bilişsel becerilerini güçlendirecek uygulamalı eğitimlerle desteklenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Spor Bilimleri Öğrencileri
• Spor Kıdemi
• Stresle Başa Çıkma
• Zihinsel Dayanıklılık

Destekleyen Kurum

yok

Etik Beyan

Bu çalışma, etik araştırma ilkelerine sıkı sıkıya bağlı kalınarak yürütülmüştür. Adıyaman Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu tarafından resmi etik onay verilmiştir (Tarih: 10 Haziran 2025; Protokol No: 143). Ayrıca, araştırma araçlarının Türkçe versiyonları için gerekli tüm izinler, uyarlamalarından sorumlu yazarlardan e-posta yoluyla alınmıştır. Özellikle, "Başa Çıkma Tepkileri Envanteri (CRI)" ve "Spor Zihinsel Dayanıklılık Anketi (SMTQ)"nin kullanımı için onay alınmıştır. Katılım tamamen gönüllü olup, tüm katılımcılara verilerinin gizli kalacağı ve yalnızca akademik amaçlarla kullanılacağı bilgisi verilmiştir.

An Examination of Mental Toughness and Stress-Coping Approaches among Sports Science Faculty Students

Öz

This study investigated the relationship between stress-coping strategies and mental toughness among sports science students, examining variations based on gender, sporting discipline, and athletic experience. Utilizing a relational screening model, data were collected from 362 volunteers (163 females, 199 males) at Adıyaman, Siirt, and Gümüşhane Universities. The research instrument comprised a Personal Information Form, the Coping Responses Inventory (CRI), and the Sports Mental Toughness Questionnaire (SMTQ). Data were analyzed using t-tests, ANOVA, and Pearson correlation coefficients. Results revealed a moderate, significant positive correlation between overall coping efficacy and mental toughness (r = 0.436; p<0.01), with the strongest association found between "Logical Analysis" and "Confidence" (r = 0.572). While males scored higher in cognitive coping strategies, no significant gender difference was found in overall mental toughness. Individual athletes exhibited higher resilience than team athletes, and both coping skills and mental toughness significantly increased with years of sports participation (p <0.05). The study concludes that active, solution-oriented strategies are essential for psychological resilience, identifying athletic experience as a primary driver of mental growth. It is recommended that sports science curricula incorporate practical training to bolster cognitive coping skills, particularly for novice athletes.

Anahtar Kelimeler

• Coping with Stress
• Mental Toughness
• Sports Science Students
• Sports Seniority

Destekleyen Kurum

no

Etik Beyan

This study was conducted in strict adherence to ethical research principles. Formal ethical approval was granted by the Adıyaman University Social and Human Sciences Ethics Committee (Date: June 10, 2025; Protocol No:143). Additionally, all necessary permissions for the Turkish versions of the research instruments were obtained via e-mail from the authors responsible for their adaptation. Specifically, consent was secured to utilize the "Coping Responses Inventory (CRI)" and the "Sports Mental Toughness Questionnaire (SMTQ)." Participation was entirely voluntary, and all respondents were informed that their data would remain confidential and be used solely for academic purposes.

Kaynakça

1. Abdelbaky, F. M. (2012). Impacts of mental toughness program on 20 km race walking. Science, Movement and Health, 12(1), 67–71.
2. Altıntaş, A., & Bayar Koruç, P. (2017). Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri’nin Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi (SZDE). Spor Bilimleri Dergisi, 27(4), 163-171.
3. Arı, Y., Gülşen Eşkil, K., Eşkil, R., & İlhan, L. (2022). Mental Training Skills of Athletes According to Various Variables. Gazi Journal of Physical Education and Sport Sciences, 27(1), 1-11.
4. Arslan, G., Ayranci, U., Unsal, A., & Arslantas, D. (2009). Prevalence of depression, its correlates among students, and its effect on health-related quality of life in a Turkish university. Upsala Journal of Medical Sciences, 114(3), 170–177.
5. Ballı, A. İ. K., & Kılıç, K. C. (2016). Stresle Başa Çıkma Yöntemleri Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik Ve Güvenirlik Çalışması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(3), 273–286.
6. Bayköse, N., & Keskin, P. (2018). Boşluğa Dokunmak Filminin İçerik Açısından Sporda Psikolojik Beceri Faktörleri Bağlamında İncelenmesi. Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 31–41.
7. Connaughton, D., Wadey, R., Hanton, S., & Jones, G. (2008). The development and maintenance of mental toughness: Perceptions of elite performers. Journal of Sports Sciences, 26, 83–95.
8. Erdoğan, N. (2016). Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği (ZDÖ): Türkçe‘ye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. International Journal of Sport Culture and Science, 4(Special Issue 2), 652–664.

9. Fletcher, D., & Sarkar, M. (2012). A grounded theory of psychological resilience in Olympic champions. Psychology of Sport and Exercise, 13(5), 669–678.
10. Freeman, P., & Rees, T. (2010). Perceived social support from team-mates: Direct and stress-buffering effects on self-confidence. European Journal of Sport Science, 10(1), 59–67.
11. Folkman, S., & Lazarus, R.S. (1980) An Analysis of Coping in a Middle-Aged Community Sample. Journal of Health and Social Behavior, 21, 219-239.
12. Gay, L.R., Mills, G.E., & Airasian, P.W. (2012) Educational Research: Competencies for Analysis and Application. 10th Edition, Pearson, Upper Saddle River.
13. Goldberg, A. S. (1998). Sports Slump Busting: 10 Steps to Mental Toughness and Peak Performance. Champaign, IL: Human Kinetics.
14. Golby, J., & Sheard, M. (2004). Mental toughness and hardiness at different levels of rugby league. Personality and Individual Differences, 37(5), 933–942.
15. Gucciardi, D. F. (2017). Mental toughness: Progress and prospects. Current Opinion in Psychology, 16, 17–23.
16. Gucciardi, D. F., Hanton, S., & Fleming, S. (2017). Are mental toughness and mental health contradictory concepts in elite sport? A narrative review of theory and evidence. Journal of science and medicine in sport, 20(3), 307–311. https://doi.org/10.1016/j.jsams.2016.08.006
17. Güleroğlu, F., & Eroğlu, H. (2019). Anaerobik Egzersiz Sonrası Oluşan Yorgunluğun Sporcuların Zihinsel Dayanıklılık Düzeylerine Akut Etkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 21(3), 23–33.
18. Hardy, L., Bell, J., & Beattie, S. (2014). A Neuropsychological Model of Mentally Tough Behavior. Journal of Personality, 82(1), 69–81.
19. Hellriegel, D., Slocum Jr., J. W., & Woodman, R. W. (2001). Organizational Behavior (pp. 6-31). South-Western College Publishing.
20. Matud, M. P. (2004). Gender differences in stress and coping styles. Personality and Individual Differences, 37(7), 1401–1415.
21. Moos, R. H. (1993). Coping Responses Inventory: Professional manual. Psychological Assessment Resources.
22. Moran, A. (2013). Sport and exercise psychology: A critical introduction (2nd ed.). Routledge.
23. Nicholls, A. R., Levy, A. R., Polman, R. C., & Crust, L. (2011). Mental toughness, Coping Self-Efficacy, and Coping effectiveness among athletes. International Journal of Sport Psychology, 42(6), 513–533.
24. Poulus, D., Coulter, T. J., Trotter, M. G., & Polman, R. (2020). Stress and coping in esports and the influence of mental toughness. Frontiers in Psychology, 11, 628.
25. Rees, T., & Freeman, P. (2007). The effects of perceived and received support on self-confidence. Journal of Sports Sciences, 25(9), 1057–1065. https://doi.org/10.1080/02640410600982279
26. Romanova, M. (2021). Coping strategies and mental toughness in sports school students. Ad Alta: Journal of Interdisciplinary Research, 11, 260-264.
27. Sarkar, M., & Fletcher, D. (2014). Psychological resilience in sport performers: A review of stressors and protective factors. Journal of Sports Sciences, 32(15), 1419–1434. https://doi.org/10.1080/02640414.2014.901551
28. Sarı, İ., Sağ, S., & Pınar Demir, A. (2020). Sporda Zihinsel Dayanıklılık: Taekwondo Sporcularında Bir İnceleme. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 22(4), 131-147.
29. Sheard, M., Golby, J. & Van Wersch, A. (2009). Progress toward construct validation of the Sports Mental Toughness Questionnaire (SMTQ). European Journal of Psychological Assessment, 25(3), 186–193.
30. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Allyn & Bacon/Pearson Education.
31. Yıldız, A. B. (2017). Sporcularda Zihinsel Dayanıklılık ve Öz Yeterlik Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.