Soğuk Savaş’ın Bilinmeyen İsyanı: Jeltoksan Ayaklanması
Öz
Birçok ulusun kaderini belirleyen dönemler ve devirler vardır. Bu dönemler ulusların ilerleyen dönemdeki siyasi, sosyal ve ekonomik sahalarda varlığını sürdürebilme açısından ehemmiyetler arz etmektedir. Bu durumun bir örneği de Türkistan coğrafyasında vuku bulmuş ve Çarlık Rusya’sı dönemi ile başlayan ilerleyen süreçte halefi Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği ile devam eden mezalim ve asimilasyon politikası Türkistan coğrafyasında oldukça zor dönemler yaşamasına neden olmuştur. Bu gelişmeler, bağımsızlık düşüncesinin şekillendiği birtakım ayaklanmaları da beraberinde getirmiştir. Kazakistan’da meydana gelen bağımsızlık düşüncesi Gorbaçov’un Glastnost ve Perestroyka politikalarına paralel gerçekleşmiştir. Bu cümleden olarak Kazakistan’da bağımsızlık düşüncesi ağır basmış ve Sovyetlere karşı başkaldırı ve bağımsızlık ülküsü oluşmuştur. Tarihler 17-18 Aralık 1986 yılını gösterdiği zaman Kazakistan’da ilk olarak gençlerin başlattığı ve bir ulusa mâl ettiği olaylar vuku bulmuştur. Almatı sokaklarında meydana gelen gösterilerde bağımsızlık nidaları yükselmiştir. Türkistan tarihinde “Jeltoksan” olarak bilinen ve adını bulunduğu aydan alan aralık olayları bu süreçte yaşanmıştır. Bu uzun ve sancılı süreç neticelerini 1989 senesi ve sonrasında verecektir. Bu çalışma, Sovyetler birliğinin Kazakistan toplumuna yönelik asimilasyon politikalarına karşı Kazak toplumunun 1986- 1991 yılları arasında vermiş olduğu mücadeleyi ve bağımsızlığa giden süreci anlatmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- BAŞARAN Doğacan, Jeltoksan Ayaklanması ve Bu Ayaklanmanın Kazakistan’ın Bağımsızlığındaki Rolü, Ankasam | Bölgesel Araştırmalar Dergisi, Mayıs 2017 • 1 (1), Ankara.
- ÇAĞLAR Aytaç (2018), Kazakistan’ın Ulus İnşa Süreci ve Ekonomi Politiği, Karabük üniversitesi SBÜ Dergisi, S.1, C.1.
- DEVRİŞEVA Halide (2007), İşgal Döneminden (18.Yy.) Günümüze Kadar Rusların Kazaklara Karşı Yürüttüğü Politikalar, yayımlanmış yüksek lisans tezi, Ankara, s.74-75.
- DEMİRTEPE M.Turgut (2012), Orta Asya’da Siyaset ve Toplum Demokrasi Etnisite ve Kimlik, Usak Yayınları, Ankara.
- DOĞAN Orhan (2011), “Çarlık Rusya’nın Uyguladığı İstila ve Asimile Siyasetine Karşı Başkırtların Çıkarttığı İsyanlar (XVII. Yüzyılın İkinci Yarısı ve XVIII. Yüzyıl)”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Konya
- ALKAN Haluk (2007), Seçkinler Rekabeti Ve Otoriter Seçkinler Rekabeti ve Otoriter Seçkinler Rekabeti Ve Otoriter Kurumsallaşma Arasında Kazakistanda Siyasal Sistem, Orta Asya ve Kafkasya Araştırmaları Dergisi, Cilt:2, Sayı: 4, Ss. 1-28,
- GÖMEÇ Saadettin (2006), “Türk cumhuriyetleri ve toplulukları tarihi”, akçağ yayınları, Ankara
- GÜNDOĞDU Abdullah ve GÜLER Cafer (2017), “Kazakistan’ın Bağımsızlığının Tanınma Süreci ve Türk Kamuoyundaki Yankıları”, Tarih Araştırmaları Dergisi, C. 36
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ekim 2018
Gönderilme Tarihi
20 Temmuz 2018
Kabul Tarihi
21 Eylül 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 15 Sayı: 2