Erciyes Üniversitesi Öğrencilerinde Sigara İçme Durumunun 1985–2019 Yılları Arasındaki Değişimi
Öz
Amaç: Bu çalışmada Erciyes Üniversitesi öğrencileri arasında sigara kullanım durumu ile nikotin bağımlığı düzeyini saptamak ve elde edilen verilerin ilgili bölüm ve araştırmacılar tarafından 1985 ve 2005 yıllarında yapılan önceki çalışmalarla karşılaştırarak, tütün kullanma durumundaki değişimi değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Bu kesitsel Araştırma 2018-2019 eğitim döneminde, Erciyes Üniversitesi Tıp, Mühendislik ve İlahiyat fakültelerinde okuyan öğrenciler üzerinde yapıldı. Örneklem büyüklüğü 1500 kişi olarak hesaplandı. Veri toplama aracı olarak, araştırmacılar tarafından hazırlanan ve 48 sorudan oluşan anket formu ve altı sorudan oluşan Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) kullanıldı.
Bulgular: Çalışma 1348 öğrenci ile tamamlandı. Sigara kullanım oranı kadınlarda %6.3 ve erkeklerde %28.0 ve toplamda %16.1 olarak bulundu. Bölümlere göre en yüksek sigara içme oranı %25.9 ile mühendislik fakültesinde görüldü. Tıp fakültesi ve ilahiyat fakültelerinde sigara içme oranları sırasıyla %13.9 ve %5.0 olarak bulundu. Erkeklerde nikotin bağımlılık düzeyi yüksek ve çok yüksek olanların oranı %17.6 ile kadınların %6.4’lük oranından anlamlı olarak daha yüksekti (p=0.027). Toplam FNBT puan ortalaması 3.06±2.32 idi. Genel anlamda sigara kullanım sıklığı değerlendirildiğinde; 1985 yılında % 29.8 (E: 33.90, K: 12.20) ve 2005 yılında % 16.7 (E: 25.60, K:5.10) iken, 2019 yılına gelindiğinde % 16.1 (E: 28.0, K:6.3) olmuştur.
Sonuç: Erciyes Üniversitesi öğrencilerinde sigara kullanım oranı öğrenci profilinin değişimine bağlı olarak etkilenmektedir. Her ne kadar alınan önlemler ile bir dönem sigara kullanımı düşmüş olsa da 2019 yılında, cinsiyet bazında; hem kadın, hem de erkeklerde sigara içme oranında bir yükselme olduğu söylenebilirken genel kullanım oranında ise düşüş görülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- World Health Organization. (2021). WHO Report on the Global Tobacco Epidemic, 2021: Addressing new and emerging products. World Health Organization.
- OECD, World Health Organization. Tobacco2020.
- Global Adult Tobacco Survey Fact Sheet Turkey 2016. https://www.tobaccofreekids.org/assets/global/pdfs/en/GATS_Turkey_2016_FactSheet.pdf2019.
- Sezer RE. Türkiye'de Yetişkinlerin Tütün Ürünü Kullanma Durumlarında Değişim (1993-2019). In: Sarp Ü, Pınar O, editors. Türkiye Sağlık Raporu 2020. Ankara: Hipokrat Yayınevi; 2020: pp. 1017-1019.
- Bakanlığı TS, Müdürlüğü TSHG. Tütün bağımlılığı ile mücadele el kitabı (hekimler için). Ankara: Anıl Matbaacılık 2010.
- US Department of Health Human Services. Preventing tobacco use among youth and young adults: a report of the Surgeon General. Atlanta, GA: US Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention; 2012.
- Boyacı H, Çorapçıoğlu A, Ilgazlı A, Başyiğit İ, Yıldız F. Kocaeli Üniversitesi öğrencilerinin sigara içme alışkanlıklarının değerlendirilmesi. Solunum Hastalıkları 2003;14(3):169-175.
- Tanrıkulu AÇ, Çarman KB, Palancı Y, Çetin D, Karaca M. Kars il merkezinde çeşitli üniversite öğrencileri arasında sigara kullanım sıklığı ve risk faktörleri. Tur Toraks Der 2009;11:101-106.
- David A, Esson K, Perucic A-M, Fitzpatrick C. Tobacco use: Equity and social determinants. Equity, social determinants and public health programmes 2010;199:218.
- Milic M, Gazibara T, Pekmezovic T, Kisic Tepavcevic D, Maric G, Popovic A et al. Tobacco smoking and health-related quality of life among university students: Mediating effect of depression. PLOS ONE 2020; 15(1): e0227042.