Acilde ve Afetlerde Triaj’a Bir Bakış: Derleme
Öz
Triaj, rutin acil servisler ve afet veya çok sayıda yaralının bulunduğu durumlarda uygulanan, bilimsel temeli olan klinik bir uygulamadır fakat ne mükemmel ne de demokratiktir. Kelime olarak seçmek ve ayıklamak anlamına gelir. Amaç öncelikleri belirleme, stabilize etme, yaralıları uygun sırayla uygun tedavilerin verilmesi ve kaos ortamında hasta yararına uygun düzeni sağlamaktır. Felsefesi faydacı bir yaklaşım gerektirir. Rutin AS triajında öncelik, en hasta olandan başlanır ve diğer hastalara sıra ile bakılır. Afet triajında ise eldeki kaynaklar ile yapılabileceklerin en iyisi en büyük çoğunluk için yapılmaya gayret edilir. Triajı taktik bir sanatır ve klinik yetenekler, eğitici bilgi, iletişim, liderlik ve hızlı karar verebilme yeteneği gerektirir. Dünyada renk, sayı ve sembollerden oluşan çok sayıda triaj sistemi mevcuttur ancak 5 katagorili sitemler daha üstündür. Triaj esnasında düşük ve aşırı triaja dikkat edilmelidir. Sık tekrar ve uygulamalar triajı mükemelleştirir. Afet alanında START yöntemi, rutin acil servis triajında ise ESI daha uygun bir sistem olduğu gösterilmiştir.
Kaynakça
- Madzimbatuma FD. A hospital response to soccer stadium stampede in Zimbabwe, Emergency Med J 2003; 20: 556–559.
- Baker MS. Creating order from chaos: part I: triage, initial care, and tactical considerations in mass casualty and disaster response. Mil Med. 2007;172(3):232-6.
- Chen JH, Yang J, Yang Y, Zheng JC. Mass Casualty Incident Primary Triage Methods in China. Chin Med J (Engl). 2015;128(19):2664-2671. doi: 10.4103/0366-6999.166030.
- California Leads the Nation With New Mobile Field Hospital Program, BLU-MED facilities, Available from http://www.blu-med.com
- Lok U, Yildirim C, Al B, Zengin S, Cavdar M. Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi Hastane Afet Planı. JAEM 2009;8(3):38-46 doi: 10.4170/JAEM.2009.52297
- Ağalar HF, Aydınuraz K. Triaj Afet Tıbbı, Ankara: 2002
- Sasser S. Field triage in disasters. Prehosp Emerg Care. 2006;10(3):322-3.
- Hunt RC, Jurkovich GJ. Deliberations and recommendations. Prehosp Emerg Care. 2006;10(3):355.
- Auf der Heide E: Disaster Response; Principles of Preparation and Coordination. St. Louis: C.V. Mosby Company,1989
- Mackersie RC.Field triage, and the fragile supply of "optimal resources" for the care of the injured patient. Prehosp Emerg Care. 2006;10(3):347-50.