SAĞLIK KURUMLARINDA KALİTE VE AKREDİTASYON SÜREÇLERİNİN GÜNCEL YAKLAŞIMLAR ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Makale, sağlık kurumlarında kalite ve akreditasyon literatürünü kapalı ve ilan edilmiş bir doküman korpusu üzerinden tematik olarak çözümlemektedir. Çalışmanın amacı, Sağlıkta Kalite Standartları (SKS), Sağlıkta Akreditasyon Standartları (SAS) ve Joint Commission International (JCI) modelleri arasındaki farkın yalnızca ulusal-uluslararası ölçek ayrımıyla değil, hasta deneyimi, ölçme-izleme altyapısı ve sürdürülebilirlik üzerinden nasıl kurulduğunu açıklamaktır. Korpus, 1990-2023 dönemine ait ve makalenin kanıt tabanını oluşturan 24 kayıttan meydana gelmektedir. Derleme, sağlıkta kalite ve akreditasyon alan yazınını kapsayan ulusal ve uluslararası dizinlerde belirlenen anahtar sözcüklerle yürütülen tarama sonucunda, konuyla doğrudan ilgi ölçütü esas alınarak oluşturulmuş; metinler iki bağımsız okuma turunda elle tematik olarak kodlanmıştır. Kayıtlar iki okuma turunda kodlanmış; kalite ve performans mantığı, akreditasyon derinliği, uygulama mekanizmaları ve sürdürülebilirlik koşulları eksenlerinde çözümlenmiştir. Tematik sentez, SKS' nın geniş ölçekli bir taban kalite çerçevesi sağladığını; SAS ve JCI'nin ise dış değerlendirme, hasta deneyimini ayrıştırma ve iyileştirme döngülerini görünür kılma bakımından daha derin bir akreditasyon mantığına yaklaştığını göstermektedir. Bulgular ayrıca dijitalleşme, yalın yönetim ve çalışan güvenliğinin bu farkı sahada işleten aracı mekanizmalar olduğunu; kurumsal etkinin ise belge uyumundan çok liderlik, personel katılımı ve iç denetim kapasitesine bağlı geliştiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, kalite tabanı ile akreditasyon derinliğini birlikte okuyan bir karşılaştırmalı çerçeve önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• KALİTE
• AKREDİTASYON
• SAS
• JCI

Destekleyen Kurum

YOK

Proje Numarası

YOK

Etik Beyan

GEREKLİ DEĞİLDİR

EVALUATING QUALITY AND ACCREDITATION PROCESSES IN HEALTHCARE INSTITUTIONS WITHIN THE FRAMEWORK OF CONTEMPORARY APPROACHES

Öz

This article offers a thematic analysis of the literature on quality and accreditation in healthcare institutions through a closed and declared document corpus. It aims to explain how the differences among the Health Quality Standards (SKS), Health Accreditation Standards (SAS), and Joint Commission International (JCI) are constituted not merely through a national-international scale distinction but through patient experience, measurement-monitoring infrastructure, and sustainability. The corpus consists of 24 records published between 1990 and 2023 and forming the evidentiary base of the manuscript. The corpus was compiled through keyword-based searches of indexes covering the national and international literature on quality and accreditation, with texts selected for direct topical relevance and coded thematically by hand across two independent reading rounds. The records were coded in two reading rounds across quality and performance logic, accreditation depth, implementation mechanisms, and sustainability conditions. The synthesis indicates that SKS establishes a broad baseline quality framework, whereas SAS and JCI move toward a deeper accreditation logic through external assessment, a more explicit treatment of patient experience, and more visible improvement cycles. The findings further suggest that digitalization, lean management, and employee safety act as mediating mechanisms translating standards into everyday institutional practice, while institutional effects depend less on document compliance than on leadership, staff participation, and internal audit capacity. The article proposes a comparative framework that reads baseline quality and accreditation depth together.

Anahtar Kelimeler

• QUALİTY
• ACCREDİTATİON
• SAS
• JCI

Destekleyen Kurum

NONE

Proje Numarası

YOK

Etik Beyan

NONE

Kaynakça

1. Acar, S. (2023). Yalın yönetimin sağlık sektörü uygulamalarına ilişkin örnekler ve literatür incelemesi. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26, 241-263.
2. Ak, S. (2023). Dijital hastane dönüşümünde Türkiye etkisi. Güncel Sağlık Yönetimi Dergisi, 1(1), 24-35.
3. Alkhenizan, A., & Shaw, C. (2011). Impact of accreditation on the quality of healthcare services: A systematic review of the literature. Annals of Saudi Medicine, 31(4), 407-416.
4. Araç, S., & Koç, E. S. (2023). Sağlık kurumlarında kalite ve akreditasyon. International Anatolia Academic Online Journal Health Sciences, 9(3), 210-224.
5. Avcı, K. (2017). Klinik kalite ölçümü ve denetimi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 4(3), 181-185.
6. Avcıl, S., & Uslu, K. (2022). JCI sağlık standartlarının akreditasyonunun Türkiye’de uygulanmasında üniversite ve devlet hastanelerinin hizmet kalitesinin incelenmesi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 23(1), 279-297.
7. Balcı, A. (2005). Kamu örgütlerinde toplam kalite yönetimi uygulanması: Olumlu perspektifler ve olası zorluklar. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2005(2), 196-211.
8. Bıyıklı, F., & Fidan, M. (2023). Değişime direncin akreditasyon algısına etkisinde örgütsel iletişimin ılımlaştırıcı rolü. Gaziantep University Journal of Social Sciences, Özel Sayı, 412-433.

9. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
10. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
11. Cengiz, C. (2018). Sağlık hizmetlerinde akreditasyon programları ve TÜSKA. Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon Dergisi, 21-26.
12. Donabedian, A. (1990). The seven pillars of quality. Archives of Pathology & Laboratory Medicine, 114(11), 1115-1118. (İkincil kaynak — Aktaran: Araç ve Koç, 2023).
13. Doğan, N. Ö., & Şimşek Yağlı, B. (2019). Sağlık sektöründe yalın düşünce: Bir literatür derlemesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 22(2), 467-490.
14. Güdük, Ö., & Kılıç, C. H. (2017). Sağlık hizmetleri akreditasyonu ve Türkiye’de gelişimi. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(2), 102-107.
15. Institute of Medicine [IOM]. (2001). Crossing the quality chasm: A new health system for the 21st century. National Academy Press.
16. Kayral, İ. H. (2018). Dünya'da ve Türkiye'de sağlık hizmetleri akreditasyonu. Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon Dergisi, 27-31.
17. Kocabaş, F. (2005). Değişime uyum sürecinde iç ve dış örgütsel iletişim çabalarının entegrasyonu gerekliliği. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 247-252.
18. Kömürcü, N., Durmaz, A., Bayram, N., Koyucu, R. G., Karaman, Ö. E., & Toker, E. (2014). Sağlık hizmetlerinde kalite standartları ve modelleri. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi, (7), 95-114.
19. Lüleci, M., İkizler, C., & Koç Aytekin, G. (2019). Sağlık işletmeleri ve toplam kalite uygulamalarının hastane personeli performansına etkisi. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(16), 21-41.
20. Özdemir Karaca, P., & Usta Kara, I. (2020). Sağlıkta kalite ve akreditasyon standartları: Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ’daki hastanelerin web sitelerinin değerlendirilmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 1101-1120.
21. Rooney, A. L., & Van Ostenberg, P. R. (1999). Licensure, accreditation and certification: Approaches to health services quality. Quality Assurance Project.
22. Şahin, D. (2020). JCI akreditasyonu ile Türkiye’de sağlık hizmetlerinin kalite ve akreditasyonuyla ilgili kuruluşların çalışmalarına ilişkin araştırma. Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon Dergisi, 16-26.
23. Tabrizi, J. S., Gharibi, F., & Wilson, A. J. (2011). Advantages and disadvantages of health care accreditation models. Health Promotion Perspectives an International Journal, 1(1), 1-31.
24. Wagner, C., Groene, O., DerSarkissian, M., vd. (2014). The use of on-site visits to assess compliance and implementation of quality management at hospital level. International Journal for Quality in Health Care, 26(Suppl 1), 27-35.