Filmlerde Süper Kahraman Kadınlar ve İdeoloji: Wonder Woman Örneği

Öz

Bu araştırmanın amacı, Wonder Woman’ın görünüm kazandığı filmler üzerinden aktarılan ideolojileri (kapitalizm, feminizm, faşizm, ataerkillik vs.) açığa çıkarmaya ve anlamlandırmaya çalışmaktır. Bu amaçla nitel bir bakış açısıyla hareket eden araştırmanın evrenini süper kahramanların ana coğrafyası olan Amerika’daki filmlerde yer alan süper kahraman kadınlar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise bu evrenden ‘amaçlı’ olarak şeçilen Wonder Woman karakteridir. Örnekleme dâhil edilen Wonder Woman, ilk görünüm kazandığı 1941’den günümüze kadar geçen süreçte yer aldığı filmler üzerinden değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmede Wonder Woman’ın yer aldığı animasyon ve çizgi filmler kapsam dışı bırakılmıştır. Bu çalışma, yer aldığı sinema veya televizyon yapımı filmler üzerinden Wonder Woman aracılığıyla aktarılan ideolojileri ortaya koymaktadır. Ayrıca tarihsel süreçteki toplumsal değişimlerin süper kahraman kadınlara nasıl yansıyabileceğini göstermeye çalışması açısından önemlidir. Çalışmada Wonder Woman aracılığıyla ortaya koyulan ideolojileri analiz etmek üzere film çözümleme yöntemlerinden ‘ideolojik eleştiri’ ve ‘tarihsel eleştiri’ bir arada kullanılmıştır. Sonuç olarak, Wonder Woman’ın feminizmin savunuculuğunu yapacak şekilde motive edilmediği ortaya çıkmaktadır. Wonder Woman ataerkilliği, kapitalizmi ve ırkçılığı yansıtmaktadır. Ayrıca verili gerçekliğin kabulüne hizmet ettiği ve kadına dayatılan toplumsal rollerin yeniden üretimine yönelik değerler ürettiği gözlemlenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Süper Kahraman Kadın
• İdeoloji
• Wonder Woman

Superheroıne in Movies And Ideology: The Case of Wonder Woman

Öz

The primary objective of this research is to uncover and comprehend the various ideologies (including capitalism, feminism, fascism, and patriarchy) portrayed in films featuring Wonder Woman. To achieve this, the study focuses on the realm of superheroines in American cinema, the predominant landscape for superhero narratives. The research sample centers on the character of Wonder Woman, chosen deliberately from this cinematic universe. An analysis is conducted on Wonder Woman's portrayal across films spanning from her inception in 1941 to the present, excluding animated adaptations. This study aims to elucidate the ideologies communicated through Wonder Woman's cinematic and television appearances, recognizing the significance of these portrayals in reflecting broader societal shifts over time. Through the lenses of ideological and historical criticism, which are established film analysis methodologies, the research seeks to unveil the underlying ideologies embedded within Wonder Woman narratives. The findings reveal that Wonder Woman does not exclusively champion feminist ideals but instead reflects aspects of patriarchy, capitalism, and racism. Additionally, the character is observed to perpetuate societal norms and values, contributing to the reinforcement of traditional gender roles imposed on women. This research contributes to a deeper understanding of the complexities surrounding Wonder Woman's portrayal and its implications within broader socio-cultural contexts

Anahtar Kelimeler

• Superheroine
• Ideology
• Wonder Woman

Kaynakça

1. Ataç Akça, C. (2015). Gerçeğin peşindeki kadınlar: Wonder Woman, Margaret Sanger ve Planned Parenthood’un geleceği. Kadın/Woman 2000, 16(1), 75-92.
2. Ataç Akça C. (2017). Başkanlık için Wonder Woman!: 2016 Amerikan başkanlık seçimleri, Hillary Clinton ve feminist gelecek. Fe Dergi, 9(2), 81-94.
3. Baudrillard, J. (2011). Simgesel değiş tokuş ve ölüm. (O. Adanır, Trans.). Boğaziçi Üniversitesi.
4. Bercuci, L. (2016). Pop feminism: Televised superheroines from the 1990s to the 2010s. Gender Studies, 15(1), 252-269.
5. Berger, J. (2012). Görme biçimleri. (Y. Salman, Trans.). Metis.
6. Birol, M. (2019). Televizyon reklamlarında kadınların güç temsili: süper kahramanların kullanımı. Kadın/Woman 2000, 17(1), 103-119.
7. Bonadè: & Hamus-Vallée, R. (2019). Superhéroïnes: Un genre à part? Genre En Séries: Cinéma, Télévision, Médias, 10, 1-10. https://doi.org/10.4000/ges.682.
8. Bostan, D. (2017). Şiddeti estetize etmenin aracı olarak bir süper kahraman: Wonder Woman. Marmara İletişim Dergisi, 28, 153-156.

9. Bunn, C. G. (1997). The lie detector, Wonder Woman and liberty: The life and work of William Moulton Marston. History of the Human Sciences, 10(91), 91-119.
10. Calvert, S. L., Kondla, T. A., Ertel, K. A. & Meisel, D. S. (2001). Young adults’ perceptions and memories of a televised woman hero. Sex Roles, 45, 31-52.
11. Campbell, J. (2010). Kahramanın sonsuz yolculuğu. (S. Gürses, Trans.). Kabalcı.
12. Campbell, J. & Moyers, B. (2010). Mitolojinin gücü: kutsal kitaplardan Hollywood filmlerine mitoloji ve hikâyeler. (Z. Yaman, Trans.). Mediacat.
13. Comolli, J. & Narboni, J. (2010). Sinema/İdeoloji/Eleştiri. (M. Temiztaş, Trans.) S. Büker & Y. G. Topçu (Ed.), Sinema: Tarih, Kuram, Eleştiri. Kırmızı Kedi.
14. Corrigan, T. (2011). Film Eleştirisi, (A. Gürata, Trans.). Dipnot.
15. Costello, J. M. & Worcester, K. (2014). The politics of the superhero: Introduction. Political Science & Politics, 47(1), 85-89. https://doi.org/10.1017/S1049096513001625.
16. Cronin, B. (2006). The Superhero Trademark FAQ. Son Değişim Tarihi 11.10.2022. https://www.cbr.com/the-superhero-trademark-faq/
17. Çelik, K. & Kırel, S. (2019). Kapitalist sistemin muhafızları olarak Hollywood süper kahramanları: Süpermen örneği. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 34, 1-25.
18. Çelik, K. (2019). Evrenin muhafızları olarak Hollywood’un süper kahramanları. [Yayınlanmış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
19. D’Amore, L. M. (2012). The accidental supermom: Superheroines and maternal performativity, 1963–1980. The Journal of Popular Culture, 45 (6), 1226-1248.
20. Dilara Bostan, A. (2017). Şiddeti estetize etmenin aracı olarak bir süper kahraman: Wonder Woman. Marmara İletişim Dergisi (28), 153-156.
21. Eliade, M. (1993). Mitlerin özellikleri. (S. Rifat, Trans.). Simavi.
22. Faludi: (1991). Backlash: The Undeclared War Against American Women. Three Rivers.
23. Fingeroth, D. (2004). Superman on the Couch: What Superheroes Really Tell Us about Ourselves and Our Society. Continuum.
24. Grainge, P. (2007). Brand Hollywood: Selling Entertainment in A Global Media Age. Routledge.
25. Greer, G. (2000). The Whole Woman. Anchor.
26. Gültekin, G. (2016). Hollywood sinemasında kahramanın dönüşümü: Rocky Balboa’nın fiziksel, psikolojik, kültürel ve ideolojik değişimi. Selçuk İletişim, 9(3), 299-320.Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/josc/issue/24522/259833.
27. Has-Er, M. (1994). Tanzimat devri Türk romanında kadın kahramanlar. [Yayınlanmış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=40wjuU-P3ufJApIaHjNMAQ&no=40wjuU-P3ufJApIaHjNMAQ.
28. Hook: (1978). The Hero in History: Myth, Power of Moral Ideal?. Hoover Institution Standford University. Kabadayı, L. (2013). Film Eleştirisi. Ayrıntı.
29. Kellner, D. (2013). Sinema savaşları. (G. Koca, Trans.). Metis.
30. Kolker, R. (2008). Kültürel pratik olarak sinema. (E. Yılmaz, Trans.) ve B. Bakır, Y. Ünal & S. Saliji. (Ed.), Sinema, İdeoloji, Politika: Sinemasal Yazılar 1. Orient.
31. Koole:, Fockenberg, D., Tops, M. & Schneider, I. (2014). The birth and death of the superhero film. S. Daniel & G. Jeff (Ed.), Death in Classic and Contemporary Film. Palgrave Macmillan.
32. Krutnik, F. (2001). In A Lonely Street: Film Noir, Genre, Masculanity. Taylor & Francis E- Library.
33. Kurt, E. (2019). Bilimkurgu sinemasında kadının temsili. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ordu Üniversitesi.
34. Matsuuchi, A. (2012). Wonder Woman wears pants: Wonder Woman, feminism and the 1972 ‘women’s lib’ ıssue. Journal Colloquy, 24,118-142. Retrieved from: https://academicworks.cuny.edu/lg_pubs/3/.
35. McLellan, D. (2012). İdeoloji. (B. Yıldırım, Trans.). İstanbul Bilgi Üniversitesi.
36. Mills, A. (2014). American Theology, Superhero Comics, and Cinema: The Marvel of Stan Lee and the Revolution of A Genre. Routledge.
37. Özden, Z. (2004). Film Eleştirisi. İmge.
38. Packer: (2010). Superheroes and Superegos: Analyzing the Minds Behind the Masks. Praeger.
39. Pitkethly, C. (2013). Wonder Woman. D. Randy & S. J. Matthew (Ed.), Icons of the American Comic Book: From Captain America to Wonder Woman. Greenwood.
40. Reynolds, R. (1994). Super Heroes: A Modern Mythology. University Press of Mississippi.
41. Robb, J. B. (2014). A Brief History of Superheroes. Robinson & Running.
42. Ryan, M. & Kellner, D. (2010). Politik kamera. (E. Özsayar, Trans.). Ayrıntı.
43. Saygılı, A. (2015). Bir başlangıç: süper-kahramanlar evreni ve adaletin gözleri bağlı kahramanı Daredevil. Hukuk Kuramı, 2(4), 1-9.
44. Schwartz, B. (1985). Emerson, Cooley and the American heroic vision. Symbolic Interaction, 8(1), 103-120. Retrieved fromhttps://www.jstor.org/stable/10.1525/si.1985.8.1.103.
45. Serter Mansur, J. (1994). Heroes, heroines and others men's and women's quests in the 1970's an archetypal, feminist approach. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Boğaziçi Üniversitesi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=vTjUROl935yBQ7KE3t31Bw&no=xeDnlPgl66AWoJECpWE9uw. Sozluk, t.y. Kahraman. https://sozluk.gov.tr/ adresinden 11 Kasım 2022 tarihinde alınmıştır.
46. Therborn, G. (1989). İktidarın ideolojisi ve ideolojinin iktidarı. (İ. Cüre, Trans.). İletişim.
47. Türkmen, A. S. (2019). Ceaseless allure of femmes-futures: Fashion impact of the sci-fi film heroine. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İzmir Ekonomi Üniversitesi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=T1mWGp9MngYYkCSgiJvt VtF4rmWQ6PBRL24Dhd4in9vYVbrOhbIzvL3n0xEPZgmW.
48. UN, (t.y.). Wonder Woman. https://www.un.org/en/messengers-peace/wonder-woman adresinden 10 Aralık 2022 tarihinde alınmıştır.
49. Wanzo, R. (2009). The superhero: Meditations on surveillance, salvation, and desire. Communication and Critical/Cultural Studies, 6(1), 93-97. https://doi.org/10.1080/14791420802663694.
50. Yılmaz Ercan, G. E. (2017). Süperkahraman filmlerinde modernite ve postmodernite ilişkisinin ikili karşıtlıklar yöntemiyle çözümlenmesi. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=PJc0_N2oADEeTnD5N2VaOA&no=ZPjx65-bms31O-zXcH6C-g.