Üniversite Öğrencisi Kadınların Siber Şiddet Deneyimleri ve Siber Şiddetle Başa Çıkma Sürecinde Sosyal Desteğin Rolü

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 411 - 433, 30.11.2025

Nur Yemen Uçar , Gökhan Boduroğlu

https://doi.org/10.33708/ktc.1667197

Öz

Bu araştırma, kadın üniversite öğrencilerinin dijital ortamda maruz kaldıkları siber şiddet deneyimlerini ve sosyal desteğin başa çıkma sürecindeki rolünü incelemektedir. Fenomenolojik desenle yürütülen nitel çalışmada, siber şiddet deneyimi yaşamış 30 kadın üniversite öğrencisi ile derinlemesine görüşmeler yapılmış ve veriler tematik analizle değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında görüşmelerden elde edilen bulgular; siber şiddet deneyimleri, siber şiddetin etkileri, siber şiddet ile baş etme yöntemleri ve toplumsal farkındalık ve öneriler olmak üzere dört ana tema altında ele alınmıştır. Bulgular, kadın üniversite öğrencilerinin çevrimiçi taciz, eski partner tehditleri ve anonim saldırılar gibi çeşitli siber şiddet biçimlerine maruz kaldığını ortaya koymaktadır. Bu deneyimlerin korku, özgüven kaybı ve sosyal izolasyon gibi psikolojik etkiler yarattığı, ayrıca sosyal medyadan uzaklaşma gibi davranış değişikliklerine neden olduğu belirlenmiştir. Kadın üniversite öğrencilerinin, siber şiddet deneyimleriyle başa çıkmak için süreç içerisinde arkadaşlarından, ailelerinden ve profesyonel destek sağlayıcılarından aldıkları sosyal destek önemli rol oynaktadır. Bunun yanı sıra, teknolojik önlemler almak ve bireysel dayanıklılığı geliştirmek de etkili başa çıkma stratejileri arasında yer almaktadır. Araştırma, siber şiddetin önlenmesi için hukuki düzenlemelerin güçlendirilmesi, toplumsal farkındalığın artırılması ve mağdurlara yönelik psikososyal destek mekanizmalarının yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kadın , Sosyal medya , Şiddet , Siber şiddet , Sosyal destek

Etik Beyan

Araştırmanın etik kurul onayı Hitit Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulundan alınmıştır (Karar Numarası: 2024-11)

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı Programı kapsamında desteklenmiştir.

Proje Numarası

TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı Programı Proje Başvuru Numarası: 1919B012330730

Teşekkür

Bu çalışmanın yürütülmesine verdiği destek için TÜBİTAK’a teşekkür ederiz.

University Student Women's Experiences of Cyber Violence and the Role of Social Support in Coping with Cyber Violence

Öz

This study examines female university students' experiences of cyber violence in the digital environment and the role of social support in the coping process. In this qualitative study conducted using a phenomenological design, in-depth interviews were conducted with 30 female university students who had experienced cyber violence, and the data were evaluated using thematic analysis. The findings obtained from the interviews were analysed under four main themes: experiences of cyber violence, effects of cyber violence, methods of coping with cyber violence, and social awareness and recommendations. The findings reveal that female university students are exposed to various forms of cyber violence, such as online harassment, threats from former partners, and anonymous attacks. These experiences were found to cause psychological effects such as fear, loss of self-confidence, and social isolation, as well as behavioural changes such as withdrawal from social media. Social support received from friends, family, and professional support providers played an important role in helping female university students cope with their experiences of cyber violence. In addition, taking technological precautions and developing individual resilience are also effective coping strategies. The research emphasises the need to strengthen legal regulations, raise social awareness, and expand psychosocial support mechanisms for victims to prevent cyber violence.

Anahtar Kelimeler

Women , Social media , Violence , Cyber violence , Social support

Proje Numarası

TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı Programı Proje Başvuru Numarası: 1919B012330730

Kaynakça

• Abınık, N. (2021). Kadına yönelik siber şiddet ve psikolojik sağlık arasındaki ilişkide olayın ve sosyal medya kimliğinin merkeziliğinin etkisi (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
• Akdemir, A. (2022). Kadınlara yönelik siber ortamda gerçekleştirilen şiddet fiilleri ve faillerinin tipolojisine yönelik fenomenolojik bir çalışma. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 24(1), 387-422. https://doi.org/10.33717/deuhfd.1089754
• Arıcak, T., Siyahhan, S., Uzunhasanoğlu, A., Sarıbeyoğlu, S., Çıplak, S., Yılmaz, N., & Memmedov, C. (2008). Cyberbullying among Turkish adolescents. Cyberpsychology & Behavior, 11(3), 253–261. https://doi.org/10.1089/cpb.2007.0016
• Asad, M. M., & Fatima, S. S. (2024). Influence of cyber violence and online victimization on cognitive development of female students from Pakistani higher education institutions. Journal of Aggression, Conflict and Peace Research, 16(4), 330–347. https://doi.org/10.1108/JACPR-03-2024-0892
• ASHB Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü. (2021). Kadına yönelik şiddetle mücadele IV. Ulusal eylem planı 2021-2025. https://www.aile.gov.tr/media/82082/kadina-yonelik-siddetle-mucadele-iv-ulusal-eylem-plani-2021-2025.pdf
• Backe, E. L., Lilleston, P., & McCleary-Sills, J. (2018). Networked individuals, gendered violence: A literature review of cyberviolence. Violence and Gender, 5(3), 135-146.
• Bajo-Pérez, I. (2022). Gender violence through Instagram: Descriptive study of women residing in Spain between 18 and 35 years old. Sociología Y Tecnociencia, 12(2), 271–283. https://doi.org/10.24197/st.2.2022.271-283
• Bourdieu, P. (2002). Masculine domination. (R. Nice, Trans.). Stanford University Press. (Original work published 1998).
• Chun, J., Lee, S., & Kim, J. (2024). Ontology development for cyber violence victimization in Korean adolescents. SAGE Open, 14(2). https://doi.org/10.1177/21582440241250152
• Creswell J.W. (2014). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S.B. Demir, Çev.). Siyasal Yayınevi.
• Cripps, J., & Stermac, L. (2018). Cyber-sexual violence and negative emotional states among women in a Canadian university. International Journal of Cyber Criminology, 12(1), 171–186. https://doi.org/10.5281/zenodo.1467891
• Çıtak, G., & Yücel, Y. (2022). Kadına el kalkmaz: Peki ya dijital şiddet? MEYAD Akademi, 3(2), 162-169.
• Dinç Kırlı, E. S. (2020). Sosyal medya ortamlarında siber zorbalık: Lise öğrencilerinin siber zorbalık deneyimlerinin incelenmesi. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 4(1), 24-39.
• Donato, S., Eslen-Ziya, H., & Mangone, E. (2022). From offline to online violence: New challenges for the contemporary society. International Review of Sociology, 32(3), 400–412. https://doi.org/10.1080/03906701.2022.2133405
• Eroğlu, Y. (2014). Ergenlerde siber zorbalık ve mağduriyeti yordayan risk etmenlerini belirlemeye yönelik bütüncül bir model önerisi (Yayınlanmamış doktora tezi). Uludağ Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
• Fascendini, F., & Fialová, K. (2011). Voices from digital spaces: Technology-related violence against women. Association for Progressive Communications. https://www.apc.org/sites/default/files/APCWNSP_MDG3advocacypaper_full_2011_EN_0.pdf
• Glaser, B. (1978). Theoretical Sensitivity. The Sociology Press, Mill Valley.
• Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1989). Fourth generation evaluation. Sage Publications.
• Hassan, F. M., Khalifa, F. N., El Desouky, E. D., Salem, M. R., & Ali, M. M. (2020). Cyber violence pattern and related factors: Online survey of females in Egypt. Egyptian Journal of Forensic Sciences, 10, 1-7.
• Hinduja, S., & Patchin, J. W. (2010). Bullying, cyberbullying, and suicide. Archives of Suicide Research, 14(3), 206–221. https://doi.org/10.1080/13811118.2010.494133
• İstanbul Sözleşmesi. (2011). Kadına yönelik şiddet ve aile içi şiddetin önlenmesi ve bunlarla mücadeleye dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi. https://istanbulsozlesmesi.org/sozlesmenin-tam-metni/
• Kaygısız, E. G. (2020). Şiddetin e-hali: Siber zorbalık. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi, 4-5, 161-174.
• Kvale, S. (2007). Doing interviews (Vol. 1). SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781849208963 Korea Communications Commission & National Information Society Agency (KCC & NIA). (2022). 2021 Cyberviolence survey.
• Korkmaz, A. (2016). Siber zorbalık: Fizikselden sanala yeni şiddet. Kurgu, 24(2), 74-85.
• Kümbetoğlu, B. (2020). Niteliksel araştırmalarda analiz. Bağlam Yayıncılık.
• Ladikli, N., & Tarı Cömert, I. (2023). Siber flört şiddeti mağdurları ve faillerinde şiddete yönelik tutum ve sorumluluk algısı. Humanitas, 11(21), 186-211.
• Mas’udah, S., Razali, A., Amala Sholicha, S. M., Febrianto, P. T., Susanti, E., & Budirahayu, T. (2024). Gender-based cyber violence: Forms, impacts, and strategies to protect women victims. Journal of International Women's Studies, 26(4), Article 5.
• Miles, M.B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
• Mishra, D. (2019). Impact on mental health of women victims of cyber violence: A case analysis. Indian Journal of Public Health Research & Development, 10(9). https://doi.org/10.5958/0976-5506.2019.02409.4
• Özer Öksüzoğlu, T. (2021). Kadınlara yönelik siber zorbalık durumları ve önlem çalışmaları. European Journal of Educational and Social Sciences, 6(1), 67-75.
• Özmen, Ş. Y. (2018). Dijital şiddet, siber zorbalık ve yeni medya okuryazarlığı üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(61), 958-966.
• PEW Research Center. (2021). The state of online harassment. https://www.pewresearch.org/internet/2021/01/13/the-state-of-online-harassment/
• Sarışın, M. (2022). Toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin yeni yüzü: Dijital şiddet. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 8(2), 257-285. https://doi.org/10.21798/kadem.2022.118
• Šincek, D., Duvnjak, I., & Milić, M. (2017). Psychological outcomes of cyber-violence on victims, perpetrators and perpetrators/victims. Hrvatska Revija za Rehabilitacijska Istraživanja, 53(2), 98–110.
• Seçgin, L., & Tarı Selçuk, K. (2023). Sanal ağların distopyası: Kadına yönelik dijital şiddet. Dünya İnsan Bilimleri Dergisi, 2023(1), 203-217. https://doi.org/10.55543/insan.1110952
• Şener, G., & Abınık, N. (2021). Türkiye’de dijital şiddet araştırması. Toplumsal Bilgi ve İletişim Derneği. https://turkiye.unfpa.org/sites/default/files/pub_pdf/digital_violence_report.pdf
• UNICEF. (2019). UNICEF anketi: 30 ülkedeki gençlerin üçte birinden fazlası çevrimiçi zorbalık mağduru. UNICEF Türkiye.
• United Nations. (1993). Declaration on the elimination of violence against women. https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/declaration-elimination-violence-against-women
• Temur-Şimşekcan, N. (2018). Toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin bir başka biçimi: Siber şiddet (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Çağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
• Tokunaga, R. S. (2010). Following you home from school: A critical review and synthesis of research on cyberbullying victimization. Computers in Human Behavior, 26(3), 277–287. https://doi.org/10.1016/j.chb.2009.11.014
• Türk Dil Kurumu. (2024). Şiddet. Türk Dil Kurumu Sözlükleri. https://sozluk.gov.tr/
• Türk, B., & Şenyuva, G. (2021). Şiddet sarmalı içinden siber zorbalık: Bir gözden geçirme. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 462-479.
• Wood, L., Voth Schrag, R., & Busch-Armendariz, N. (2018). Mental health and academic impacts of intimate partner violence among IHE-attending women. Journal of American College Health, 68(3), 286–293. https://doi.org/10.1080/07448481.2018.1546710
• Yıldızaç, B., & Demir, F. (2021). Siber zorbalık üzerine nitel bir araştırma. Sosyal Sağlık Dergisi, 1(1), 116-139. Yorulmaz, D. S., & Karadeniz, H. (2022). Siber şiddetin önlenmesine yönelik tedbirler ve hemşirelerin rolü: Geleneksel derleme. Türkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 14(1).