A Qualitative Study on Youth Awareness of Gender Equality in the Context of Sustainable Development Goals: The Case of Kocaeli University

Öz

Gender equality is one of the core goals of the Sustainable Development Goals (SDGs), playing a critical role in achieving social justice and inclusive development. The level of awareness among university youth is particularly important, as it reflects the potential for future societal transformation. Although most studies in Turkey are based on quantitative methods, qualitative research examining individual perceptions and cultural patterns remains limited. This study aims to evaluate university students’ awareness and perceptions of gender equality from a qualitative perspective. The main research question is shaped around: “What are university students’ perceptions of gender?” In this context, students’ perceptions of gender equality were analyzed in relation to variables such as gender, field of study, and socioeconomic background. The lack of focus on individual narratives through qualitative data in the literature constitutes a significant gap; this study seeks to address that gap by analyzing gender awareness through personal statements. The research was conducted with 38 undergraduate students selected from 19 faculties of Kocaeli University. Semi-structured in-depth interviews were used for data collection. The interviews were conducted by the project coordinator, and the data were analyzed using the MAXQDA program. Findings revealed that students generally have a high level of awareness regarding gender equality; however, this awareness is limited in practice by cultural and societal barriers. Participants stated that they are informed through education and media, and emphasized that patriarchal structures and traditional norms are major obstacles to equality. While the opinion that women should have greater representation in politics was widespread, some participants also emphasized the importance of merit. This study highlights that gender equality policies should be supported not only through legal regulations but also through cultural transformation and critical thinking. Developing awareness-oriented programs in universities and equipping young individuals with egalitarian values is of vital importance for sustainable societal transformation.

Anahtar Kelimeler

• Sustainable Development
• Gender
• University Students
• Kocaeli University

Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında Gençlerin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Farkındalığına Yönelik Nitel Bir Araştırma: Kocaeli Üniversitesi Örneği

Öz

Toplumsal cinsiyet eşitliği, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ’nın (SKA) temel hedeflerinden biri olarak, sosyal adaletin sağlanması ve kapsayıcı kalkınmanın gerçekleştirilmesi açısından kritik bir rol oynamaktadır. Özellikle üniversite gençliğinin bu konudaki farkındalık düzeyi, gelecekteki toplumsal yapıların dönüşüm potansiyelini ortaya koyması bakımından önem arz etmektedir. Türkiye'de bu alanda yapılan çalışmaların büyük bir bölümü nicel yöntemlere dayansa da, bireysel algıların, kültürel kalıpların ve söylemlerin derinlemesine anlaşılmasına yönelik nitel araştırmalar sınırlıdır. Bu bağlamda, mevcut çalışma üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet eşitliği konusundaki farkındalık ve algılarını nitel bir perspektiften değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel problemi “üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algısı nasıldır?” sorusu çerçevesinde şekillenmiştir. Bu doğrultuda, öğrencilerin cinsiyet, öğrenim alanı ve sosyoekonomik durum gibi değişkenlerle ilişkili olarak toplumsal cinsiyet eşitliğine dair algıları değerlendirilmiştir. Literatürdeki boşluk, nitel veriyle bireysel söylemlerin analizine daha az odaklanılmasıdır; bu çalışma, söz konusu boşluğu doldurarak toplumsal cinsiyet eşitliği farkındalığını bireysel ifadeler düzeyinde anlamlandırmayı hedeflemektedir. Araştırma, Kocaeli Üniversitesi'nin 19 fakültesinden seçilen 38 lisans öğrencisiyle yürütülmüş; veri toplama yöntemi olarak yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler kullanılmıştır. Görüşmeler proje yürütücüsü tarafından gerçekleştirilmiş; verilerin içerik analizi süreci MAXQDA programı kullanılarak yürütülmüştür. Temalar “toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik farkındalık”, “kültürel-dini faktörler”, “çalışma yaşamında cinsiyet rolleri”, “eğitimde fırsat eşitliği”, “medyanın rolü”, ve “siyasette kadın temsili” başlıkları altında toplanmıştır. Elde edilen bulgular, öğrencilerin toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda genel olarak yüksek farkındalığa sahip olduğunu; ancak bu farkındalığın uygulamaya dönüşmesinde kültürel ve toplumsal engellerin etkili olduğunu göstermektedir. Katılımcılar eğitim ve medya aracılığıyla bilgilendiklerini belirtirken, ataerkil yapı ve geleneksel normların eşitliğin önündeki temel engeller olduğunu vurgulamıştır. Kadınların siyasette daha fazla yer alması gerektiği yönündeki görüşler yaygın olmakla birlikte, liyakat ilkesinin öncelenmesi gerektiğini düşünen katılımcılar da olmuştur. Bu çalışma, toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarının yalnızca yasal düzenlemelerle değil, aynı zamanda kültürel dönüşüm ve eleştirel düşünme süreçleriyle desteklenmesi gerektiğine işaret etmektedir. Üniversitelerde farkındalık odaklı programlar geliştirilmesi ve genç bireylerin eşitlikçi değerlerle donatılması, sürdürülebilir bir toplumsal dönüşüm için hayati öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilir Kalkınma
• Toplumsal Cinsiyet
• Üniversite Öğrencileri
• Kocaeli Üniversitesi

Kaynakça

1. Akdoğan, N., & Doğan, D. U. (2023). Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinden 5 no’lu Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Hedefine Ulaşmada Türkiye’de Sürdürülebilirlik Raporu Düzenleyen İşletmelerin 2020 ve 2021 yılı beyanlarının incelenmesi ve sonuçların değerlendirilmesi. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 25(MODAVICA Özel Sayısı), 219–240.
2. Aktaş, S., Erkek, Z. Y., & Korkmaz, H. (2018). Ebe ve hemşirelerin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ve etkileyen faktörlerin incelenmesi. Journal of Human Sciences, 15(2), 823–834.
3. Başar, F., & Demirci, N. (2018). Attitudes of nursing students toward gender roles: A cross-sectional study. Contemporary Nurse, 54(3), 333–344. https://doi.org/10.1080/10376178.2018.1505433
4. Başçı, B., & Giray, S. (2016). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının çok değişkenli istatistiksel tekniklerle analizi. Journal of Life Economics, 3(4), 117–142.
5. Beauvoir, S. de. (1949). Le deuxième sexe [İkinci Cins]. Gallimard.
6. Berg, B. L., & Lune, H. (2015). Qualitative research methods for the social sciences (8th ed.). Pearson.
7. Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. Routledge.
8. Connell, R. W. (2009). Gender in world perspective (2nd ed.). Polity Press.

9. Council of Europe. (2011). Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence (Istanbul Convention). https://www.coe.int
10. Creswell, J. W. (2021). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Siyasal Kitabevi. (Orijinal eser 2013)
11. Çelik, S., Pasinlioğlu, T., Gonca, T., & Koyuncu, H. (2013). Üniversite öğrencilerinin cinsiyet eşitliği tutumlarının belirlenmesi. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 21(3), 181–186.
12. Çelik, Z., Günindi, Y., & Sönmez, D. (2013). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algısı. Journal of Research in Education and Teaching, 2(2), 322–332.
13. Demirci, K. (2022). Sürdürülebilirlik iletişimi ve sürdürülebilirlik kavramı: Türkiye bankacılık sektörü web sitesi ve sürdürülebilirlik raporları örneğinde bir analiz. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, (Özel Sayı), e5–e22. https://doi.org/10.17829/turcom.1017774
14. Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (Eds.). (2018). The SAGE handbook of qualitative research (5th ed.). SAGE.
15. Engin, E., & Akgöz, B. (2013). Sürdürülebilir kalkınma ve kurumsal sürdürülebilirlik çerçevesinde kurumsal sosyal sorumluluk kavramının değerlendirilmesi. Selçuk İletişim, 8(1), 85–94.
16. European Institute for Gender Equality (EIGE). (2024). Gender Equality Index 2024. https://eige.europa.eu
17. Fraser, N. (2009). Scales of justice: Reimagining political space in a globalizing world. Columbia University Press.
18. Geray, H. A. (2017). Toplumsal araştırmalarda nicel ve nitel yöntemler. Siyasal Kitabevi.
19. Gill, R. (2007). Gender and the media. Polity Press.
20. Gürlük, S. (2010). Sürdürülebilir kalkınma ve çevre politikaları. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 83–98.
21. Harmancı, P. (2023). Hemşirelik öğrencilerinin toplumsal cinsiyet eşitliğine ilişkin görüşleri: Nitel bir çalışma. Journal of Nursology, 26(3), 145–156. https://doi.org/10.5281/zenodo.1412039
22. Inglehart, R., & Norris, P. (2003). Rising tide: Gender equality and cultural change around the world. Cambridge University Press.
23. Kabeer, N. (2005). Gender equality and women's empowerment: A critical analysis of the third Millennium Development Goal. Gender & Development, 13(1), 13–24.
24. Kavuran, E. (2018). Determination of nursing students’ perspectives at Ataturk University Health Sciences Faculty on gender equality. International Journal of Caring Sciences, 11(1), 108–117.
25. Koca, B., & Bulut, S. (2022). Okul öncesi eğitimde toplumsal cinsiyet eşitliği eğitiminin önemi. Eğitim Bilimleri Dergisi, 48(2), 299–318.
26. Lorber, J. (1994). Paradoxes of gender. Yale University Press.
27. OECD. (2021). The pursuit of gender equality: An uphill battle. https://www.oecd.org/gender/data/
28. Öngen, B., & Aytaç, S. (2013). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ve yaşam değerleri ilişkisi. Sosyoloji Konferansları Dergisi, 48, 1–18.
29. Örerel, D., & Kağnıcı, D. Y. (2024). Bireyselden küresele sürdürülebilir kalkınma hedefleri bağlamında psikolojik danışman olmak. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 60, 1173–1196.
30. Örs, M., & Kaya, H. E. (2021). Yaşamboyu öğrenme bakış açısından toplumsal cinsiyet eşitliği ve sosyal adalet. Trakya Eğitim Dergisi, 11(3), 1703–1716.
31. Ridgeway, C. L. (2011). Framed by gender: How gender inequality persists in the modern world. Oxford University Press. Sachs, J. D. (2015). The age of sustainable development. Columbia University Press.
32. Scott, J. W. (1986). Gender: A useful category of historical analysis. The American Historical Review, 91(5), 1053–1075. Sönmez, V., & Alacapınar, F. G. (2019). Eğitimde araştırma yöntemleri. Anı Yayıncılık.
33. Suberviola Ovejas, E., Hernández Sánchez, M., & González Cano, M. I. (2024). Analysis of gender equality indicators in higher education: A multidimensional approach. Kadın / Woman 2000, 25(1), 65–90. https://doi.org/10.33805/kuey.7902
34. Tekkas, S. (2015). Exploring university male students’ gender role attitudes in Turkey: A qualitative study [Yüksek lisans tezi, University of Washington]. UW ResearchWorks. https://digital.lib.washington.edu/researchworks/handle/1773/33863
35. TÜİK. (2023). Kadın istatistikleri 2023.
36. Uçar, T., Derya, Y. A., Karaaslan, T., & Tunç, Ö. A. (2017). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ve şiddet davranışları. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 26(3), 96–103.
37. UN Women. (2019, Haziran). University students examine how the media portrays gender in Turkey.
38. UN Women. (2023). Progress on the Sustainable Development Goals: The gender snapshot 2023.
39. UN. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development.
40. UNDP. (2022). Human development report 2022. https://hdr.undp.org
41. UNESCO. (2020). Gender equality: Heritage and creativity. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
42. United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development (A/RES/70/1).
43. Walby, S. (2009). Globalization and inequalities: Complexity and contested modernities. SAGE Publications. WCED (World Commission on Environment and Development). (1987). Our common future. Oxford University Press.
44. WHO. (2011). Gender mainstreaming for health managers: A practical approach. https://www.who.int World Economic Forum (WEF). (2023). Global gender gap report 2023. https://www.weforum.org
45. Yıldırım, N. (2020). Toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı medya okuryazarlığı eğitiminin öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet eşitliğine ilişkin tutumlarına etkisi [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. https://avesis.gazi.edu.tr/yonetilen-tez/886c7af0-f286-4d22-8514-9f5655e4fd08
46. Yücel, D., & Tüzün, D. (2021). İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencilerinde toplumsal cinsiyet algısı analizi. Kadın Araştırmaları Dergisi, 21(2), 33–58
47. Yüceol, N., Kakı, S., & Çekçi, I. (2022). COVID-19 pandemisinin Türkiye’de kadınların çalışma hayatına katılımı ve iş-yaşam dengesine etkilerinin toplumsal cinsiyet eşitliği bağlamında incelenmesi. Marmara Üniversitesi Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Dergisi, 6(1), 45–64.
48. Zeybek, V., & Kurşun, M. (2019). Tıp fakültesi öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları. Pamukkale Tıp Dergisi, 12(2), 225–233. https://doi.org/10.31362/patd.468353