2023-2024 Yılları Küresel Cinsiyet Uçurumu Endeksi Bağlamında Bir Karşılaştırma: Türkiye Örneği

Öz

Öz: Bu çalışma, 2023 ve 2024 yıllarına ait Küresel Cinsiyet Uçurumu Endeksi (Global Gender Gap Index) verileri doğrultusunda, Türkiye’de toplumsal cinsiyet eşitsizliği bağlamında yaşanan gelişmeleri karşılaştırmalı bir yaklaşımla analiz etmeyi amaçlamaktadır. Türkiye özelinde yapılan değerlendirmede, 2023 yılında 146 ülke arasında 129. sırada yer aldığı, 2024 yılında ise iki basamak ilerleyerek 127. sıraya yükseldiği belirlenmiştir. Bu durum, belirli alanlarda sınırlı da olsa bir ilerleme yaşandığını gösterirken, toplumsal cinsiyet eşitliği alanında hâlen ciddi sorunların varlığını da ortaya koymaktadır. Çalışma, küresel ölçekte hiçbir ülkenin tam anlamıyla toplumsal cinsiyet eşitliğine ulaşamadığına dikkat çekilmiştir. Bu durum, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin tüm dünyayı ilgilendiren bir sorun olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda Türkiye’nin durumu hem ulusal düzeyde hem de küresel olarak da değerlendirilmesi gereken bir örnek teşkil etmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye’deki toplumsal cinsiyet eşitliği düzeyinin diğer ülkelerle karşılaştırmalı olarak analiz edilmesiyle, bu alanda karşılaşılan toplumsal sorunların daha iyi anlaşılmasına katkı sunmaktır. Ayrıca elde edilen veriler ışığında geliştirilecek stratejik önerilerle daha etkili ve kapsayıcı toplumsal politikalar üretilmesine zemin hazırlanması hedeflenmektedir. Bu çerçevede çalışma hem teorik hem de kurumsal düzeyde katkı sağlamayı amaçlamakta olup ilerleyen çalışmalara yol gösterici nitelikte bir kaynak sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Küresel Cinsiyet Uçurumu Endeksi
• Cinsiyet
• Toplumsal Cinsiyet Eşitliği
• Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği
• Türkiye

A Comparıson in The Context of The Global Gender Gap Index for 2023-2024: The Case of Turkey

Öz

Abstract: This study aims to provide a comparative analysis of gender inequality in Turkey based on the Global Gender Gap Index (GGGI) data from 2023 and 2024. The evaluation reveals that Turkey ranked 129th among 146 countries in 2023 and improved slightly to 127th place in 2024. While this indicates modest progress in certain dimensions, the persistence of significant challenges in achieving gender equality remains evident. The study also emphasizes that, on a global scale, no country has yet achieved full gender parity, underscoring the fact that gender inequality continues to be a universal issue. In this context, Turkey serves as a noteworthy case that requires assessment both at the national and global levels. The primary objective of this research is to examine Turkey’s gender equality performance in comparison with other countries, contributing to a deeper understanding of the underlying social issues. Furthermore, the study aims to offer strategic recommendations based on empirical data, with the goal of informing the development of more effective and inclusive public policies. In this regard, the research aspires to provide both theoretical insights and institutional contributions, serving as a guiding resource for future academic and policy-oriented work.

Anahtar Kelimeler

• Global Gender Gap Index
• Gender
• Gender Equality
• Gender Inequality
• Turkey

Kaynakça

1. Alon, T., Doepke, M., Olmstead-Rumsey, J., & Tertilt, M. (2020). The impact of COVID-19 on gender equality (NBER Working Paper No. 26947). https://doi.org/10.3386/w26947
2. Bau, N., Dasgupta, N., & Michailidou, A. (2021). Gender inequalities in education during the COVID-19 pandemic: A global perspective. International Journal of Educational Development, 84, 102419. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2021.102419.
3. Black, S. E. (2016). Women, economics, and gender gaps (NBER Working Paper No. 22213). https://doi.org/10.3386/w22213
4. Crenshaw, K. (1989). Demarginalizing the intersection of race and sex: A Black feminist critique of antidiscrimination doctrine. University of Chicago Legal Forum, 1989(1), 139–167.
5. Collins, P. H. (2015). Intersectionality’s definitional dilemmas. Annual Review of Sociology, 41, 1–20. https://doi.org/10.1146/annurev-soc-073014-112142
6. Cotter, D. A., Hermsen, J. M., Ovadia, S., & Vanneman, R. (2001). The glass ceiling effect. Social Forces, 80(2), 655–681. https://doi.org/10.1353/sof.2001.0091
7. Dünya Bankası. (2022). Women, business and the law 2022: A decade of reform. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/37164 Accessed 24 Mar. 2025.
8. Elson, D. (2019). Gender equality and economic growth: Is there a win-win? Feminist Economics, 25(1), 1–27. https://doi.org/10.1080/13545701.2018.1562423.

9. European Institute for Gender Equality. (2021). Gender equality index 2021: Measuring gender equality in the EU. https://eige.europa.eu/publications/gender-equality-index-2021-report. Accessed 3 June 2025.
10. Hausmann, R., Tyson, L. D., & Zahidi, S. (2013). The global gender gap report 2013. World Economic Forum. https://www3.weforum.org/docs/WEF_GenderGap_Report_2013.pdf
11. Accessed 24 Mar. 2025.
12. Hausmann, R., Tyson, L. D., & Zahidi, S. (2020). The global gender gap report 2020. World Economic Forum. https://www3.weforum.org/docs/WEF_GGGR_2020.pdf Accessed 24 Mar. 2025.
13. Heilman, M. E., & Chen, J. J. (2022). Gender bias and organizational culture: Challenges and interventions. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 9, 123–147. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-012420-055758.
14. International Labour Organization. (2022). Women in the changing world of work: Global trends and policy responses. https://www.ilo.org. Accessed 5 May 2025.
15. Inglehart, R., & Norris, P. (2003). Rising tide: Gender equality and cultural change around the world. Cambridge University Press.
16. Kabeer, N. (2021). Gender equality and women's empowerment: A critical analysis of the 2030 agenda for sustainable development. Gender & Development, 29(2), 297–314. https://doi.org/10.1080/13552074.2021.1910287
17. Kadın Adayları Destekleme Derneği. (2023). Türkiye’de kadın temsili raporu. https://www.kader.org.tr Accessed 3 June 2025.
18. KONDA Araştırma ve Danışmanlık. (2024). Türkiye’de kadınların temsili ve siyasi katılımı raporu.
19. McKinsey Global Institute. (2020). The future of women at work: Transitions in the age of automation. https://www.mckinsey.com/featured-insights/future-of-work/the-future-of-women-at-work. Accessed 25 Mar. 2025.
20. McKinsey & Company. (2023). Women in the workplace 2023. https://www.mckinsey.com/featured-insights/diversity-and-inclusion/women-in-the-workplace
21. OECD. (2023). Education at a glance 2023: OECD indicators. https://www.oecd.org/education Accessed 2 June 2025.
22. OECD. (2024). Education at a glance 2024: OECD indicators. https://www.oecd.org/education Accessed 1 June 2025.
23. Power, K. (2020). The COVID-19 pandemic has increased the care burden of women and families. Sustainability: Science, Practice and Policy, 16(1), 67–73. https://doi.org/10.1080/15487733.2020.1776561
24. Sen, G., & Östlin, P. (2021). Gender inequity in health: Why it exists and how we can change it. Global Public Health, 16(1), 1–12. https://doi.org/10.1080/17441692.2020.1746949
25. Seguino, S. (2019). Gender and macroeconomics. In B. Davis, J. Owens, & R. Ferber (Eds.), Handbook of feminist economics (pp. 46–58). Routledge.
26. Smith, J. K. (2021). The role of secondary data analysis in social science research. Journal of Social Research Methods, 12(1), 40–52.
27. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). İşgücü istatistikleri. https://data.tuik.gov.tr Accessed 2 May. 2025.
28. United Nations. (2023). Sustainable development goals. https://sdgs.un.org/goals/goal5 Accessed 5 June 2025.
29. United Nations Development Programme. (2021). Human development report 2021/2022. https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2021-22 Accessed 2 Mar. 2025.
30. United Nations Population Fund. (2023). Türkiye’de kadın sağlığı ve erişim raporu. https://turkey.unfpa.org Accessed 5 May 2025.
31. United Nations Population Fund. (2023). Kadınların sağlık hizmetlerine erişimi ve eşitsizlikler raporu. https://turkey.unfpa.org Accessed 5 May 2025.
32. UN Women. (2022). Gender equality: Women’s rights in review 2022. https://www.unwomen.org/en/digital-library/publications/2022 Accessed 26 Mar. 2025.
33. UN Women. (2023). Progress on the Sustainable Development Goals: The gender snapshot 2023. United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women. https://www.unwomen.org Accessed 30 Mar. 2026.
34. UN Women Türkiye. (2023). Türkiye’de kadınların ekonomik güçlenmesi: Mevcut durum ve politika önerileri.
35. World Bank. (2021). Women, business and the law 2021: The decade of reform. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/35056 Accessed 26 May 2025.
36. World Bank. (2022). Women, business and the law 2022: A decade of reform. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/37164 Accessed 1 Mar. 2025.
37. World Economic Forum. (2023). Global gender gap report 2023. https://www3.weforum.org/docs/WEF_GGGR_2023.pdf Accessed 1 Mar. 2025.
38. World Economic Forum. (2024). Global gender gap report 2024. https://www.weforum.org/publications/global-gender-gap-report-2024/digest/ Accessed 1 Mar. 2025.