Kadın Dostu Kentler: Bursa Büyükşehir Belediyesi Ve Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Karşılaştırmalı Analiz

Öz

Bu çalışma, kadın dostu kent yaklaşımının yerel yönetim düzeyindeki uygulamalarını analiz etmek amacıyla Bursa ve Diyarbakır Büyükşehir Belediyeleri’ni karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Kadın dostu kent modeli, toplumsal cinsiyet eşitliğini yerel politikalara entegre ederek kadınların kentsel hizmetlere eşit erişimini ve karar alma süreçlerine katılımını hedeflemektedir. Çalışma, kadınların hizmetlere erişiminde karşılaştıkları yapısal engelleri ve belediyelerin bu engellere yönelik geliştirdiği stratejileri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel yöntemle yapılandırılmış ve doküman inceleme tekniği kullanılmıştır. Bursa ve Diyarbakır Büyükşehir Belediyeleri’ne ait 2020–2024 stratejik planları, faaliyet raporları ve dijital içerikler tematik başlıklar altında analiz edilmiştir. Veriler, kadın dostu kent merkezinde yerel yönetimlerin kurumsal politika ve yönetişim, sosyal hizmetler ve refah, mekânsal güvenlik ve hizmet erişimi, karar alma süreçlerine katılım, ekonomik güçlenme ve istihdam, izleme ve veri üretimi gibi alanlarda sınıflandırılmıştır. Sonuç olarak, Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin kadın dostu kent kriterlerini kurumsal düzeyde benimsediği; Diyarbakır Belediyesi’nin ise bu yaklaşımı henüz kurumsallaştıramadığı görülmüştür. Çalışma, yerel yönetimlerin toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifiyle hizmet üretme kapasitesinin artırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Belediye
• Bursa Büyükşehir
• Diyarbakır Büyükşehir
• Kadın Dostu Kent

Woman-Frıendly Cities: Comparative Analysis Of Bursa Metropolitan Municipality And Diyarbakır Metropolitan Municipality

Öz

This study examines the Bursa and Diyarbakır Metropolitan Municipalities in a comparative manner to analyse the implementation of the women-friendly city approach at the local government level. The women-friendly city model aims to integrate gender equality into local policies, ensuring women's equal access to urban services and participation in decision-making processes. The study aims to evaluate the structural barriers women face in accessing services and the strategies developed by municipalities to address these barriers. The research was structured using qualitative methods and document analysis techniques. The 2020–2024 strategic plans, activity reports, and digital content of the Bursa and Diyarbakır Metropolitan Municipalities were analysed under thematic headings. The data were classified into areas such as the local government's institutional policy and governance, social services and welfare, spatial security and service access, participation in decision-making processes, economic empowerment and employment, monitoring and data production, in the women-friendly city centre. As a result, it was observed that Bursa Metropolitan Municipality has adopted women-friendly city criteria at the institutional level, while Diyarbakır Municipality has not yet institutionalised this approach. The study reveals the need to increase the capacity of local governments to deliver services from a gender equality perspective.

Anahtar Kelimeler

• Municipality
• Bursa Metropolitan
• Diyarbakır Metropolitan
• Women-Friendly City

Kaynakça

1. Batmaz, N. Y. & Gürer, Ö. G. A. (2016). Kırıkkale ilinin kentlilik bilinci bağlamında değerlendirilmesi üzerine bir araştırma. 4. Uluslararası Kentsel ve Çevresel Sorunlar ve Politikalar Kongresi, 163-177.
2. Baykan, D. (2015). Yerel yönetimler için kadın dostu kent planlaması ve tasarım ilkeleri kitabı. Ankara, Uzerler Matbaacılık.
3. Braun V., Clarke V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
4. Demirdirek, H. & Şener, Ü. (2014). 81 İl için toplumsal cinsiyet eşitliği karnesi. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı. TEPAV. Matsa Basımevi.
5. Dumlupınar, S. ve Göksu, G. G. (2020). Toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik faaliyetler, cinsiyete duyarlı bütçeleme uygulamaları ve kadın memnuniyeti arasındaki ilişkinin analizi: Sakarya ili örneği. Akademik İncelemeler Dergisi, 15(2), 713-764.
6. England, K. (1991). Gender relations and the spatial structure of the city , Geo-forum, 22 (2), 135-147.
7. Erdinç, B. (2017). Kadın-erkek eşitliği ve yerel yönetimler. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 125-150.
8. Günlük-Şenesen, G., Yücel, Y., Yakar Önal, A., Ergüneş, N. & Yakut Çakar, B. (2017). Kadınsız kentler: Toplumsal cinsiyet açısından belediyelerin politika ve bütçeleri. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. İstanbul.

9. Huque, Z. (2015). Önsöz. D. Altay Baykan (Y). Yerel yönetimler için kadın dostu kent planlaması ve tasarım ilkeleri kitabı içinde. 6-7. Birleşmiş Milletler. Uzerler Matbaacılık, Ankara.
10. Karademir, A. & Karademir, M. (2024). Kamu yönetimi alanında uluslararası araştırmalar II, Ed. Karataş, A. sosyal demokrasi kavramının yönetsel boyutu olarak sosyal belediyecilik, Eğitim Yayınevi. Konya.
11. Kaya, M., Akkuş, B. & Kaya, S. (2024). Kadın dostu kent yaklaşımı penceresinden Diyarbakır panoraması. Şehir ve Kültür, Ensar Neşriyat. İstanbul.
12. Kiper, T., Korkut, A. & Üstün Topal, T. (2016). Mekânsal planlamada kadın dostu kent yaklaşımı. İdil, 5 (26), 1777-1796.
13. Lefebvre, H. (1991). The production of space. Blackwell: Oxford.
14. Mert, M. K. (2021). Avrupa ve Türkiye’den örnekleriyle kadın dostu kentler. EURO Politika, (11), 122-129.
15. Mitchell, D. (2003). The right to the city: social justice and the fight for public space, New York: The Guilford Press.
16. Özmakas, U. & Yıldırım, K. (2020). “Dışlayıcı mimari”, Mülkiye Dergisi, 44 (4), 775-794.
17. Şenol, N. (2008). Kadın dostu kentler- Avrupa’dan örnekler. https://turkiye.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/kadin_dostu_kentler_avrupadan_orn ekler_4.pdf (E.T. 19.05.2025).
18. Tapdık, S. & Negiz, N. (2019). Batı Karadeniz Havzasında kent yönetiminde kadın görünürlüğünü ölçmeye yönelik bir analiz. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(3), 587-607.
19. Tekeli, İ. (2010). Gündelik yaşam, yaşam kalitesi ve yerellik yazıları, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
20. Tekinbaş, E. (2015). Kadın dostu kent uygulama rehberi, Berk Matbaacılık. Ankara.
21. Tokman L.Y. (2008). “Kadın dostu kent” kavramının İzmir ölçeğinde tartışılması”, TMMOB İzmir kent sempozyumu 2008, 433-443, http://www.imoizmir.org.tr/UserFiles//Izmir-Kent Sempozyumu/bildiriler/40.pdf (E.T. 17.04.2025).
22. Tokman, L.Y. & Altay B. D. (2007). Yerel eşitlik eylem planı ve yerel eşitlik hizmet sunum modeli çerçevesi, ara rapor, BMOP, Şubat, Ankara.
23. Walker, M. (2005). Amartya Sen's capability approach and education. Educational action research, 13(1), 103-110.
24. Yıkıcı, A. & Salman, T. (2022). Kadın dostu kent bağlamında kadın ve kent ilişkisi: Trabzon örneği. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 9(3), 1677-1708.
25. Zukin, S.(1995). The cultures of cities, Blackwell Publishers.
26. http://www.kadindostukentler.com/ (E.T. 02.05.2025).
27. https://ccre-cemr.org/ (E.T. 11.05.2025).
28. https://www.bursa.bel.tr/yayinlar_pdf_viewer?id=2865 (E.T. 25.06.2025).
29. https://www.bursa.bel.tr/yayinlar_pdf_viewer?id=2868 (E.T. 29.06.2025).
30. https://www.diyarbakir.bel.tr/bilgi-bankasi/1/stratjik-plan (E.T. 09.07.2025).
31. https://www.diyarbakir.bel.tr/kurumsal/faaliyet-raporlari.html (E.T. 15.07.2025).