Odyoloji Öğrencilerinin Hasta-Sağlık Profesyoneli Yönelimi ve Empati Düzeylerinin Değerlendirilmesi: Kesitsel Bir Çalışma

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 1, 41 - 54, 30.04.2025

Ayşegül Eşdoğan , Filiz Aslan

https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1608441

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, odyoloji öğrencilerinin hasta-odyolog ilişkisinde hasta merkezli sağlık hizmeti sunmaya yönelik tutumlarının ve bu tutumlarının kendi algıladıkları empati düzeyleriyle arasındaki ilişkisinin belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya; Türkiye’deki toplam 11 üniversiteden, odyoloji bölümünde öğrenim gören 18-22 yaş arasındaki 247 öğrenci katılmıştır. Katılımcılar; Google Forms aracılığıyla bu çalışma için hazırlanan katılımcı demografik formu (kişinin yaşı, cinsiyeti, eğitim gördüğü üniversite ve sınıfı), Hasta-Sağlık Profesyoneli Yönelim Ölçeği [Türkçe Uyarlaması (PPOS-TR14)] ve Empati Ölçeği’ nden oluşan anket formlarını tamamlamışlardır.
Bulgular: PPOS-TR14 puanları incelendiğinde; odyoloji bölümü öğrencilerinin erken dönemde hasta merkezli bakış açısı kazandıkları görülmüştür. Empati Ölçeği puanları, öğrencilerin odyoloji eğitimi sürecinde kendi özbildirimlerine dayalı empati düzeylerinin yüksek olduğunu göstermiştir. Öğrencilerin PPOS-TR14 toplam puanları ile Empati Ölçeği toplam puanları arasında anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Öğrencilerin sınıf düzeyi ile hem PPOS-TR14 toplam puanları hem de empati toplam puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir.
Sonuç: Bu çalışmada odyoloji bölümü öğrencilerinin hasta merkezli bakış açısına sahip oldukları ve empati düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Literatürde belirtilenin aksine hasta merkezli yaklaşım ile empati düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Hasta merkezli yaklaşımın sağlık hizmetlerindeki faydaları göz önüne alındığında sağlık bilimleri alanındaki öğrencilerin eğitim süreçlerinde bu bakış açısına yer verilmeye devam edilmesi ve desteklenmeleri mezuniyet sonrası uygulamalarında faydalı olacaktır.

Anahtar Kelimeler

odyolog , hasta merkezli bakım , empati

Kaynakça

• Ahmad, W., Krupat, E., Asma, Y., Fatima, N. E., Attique, R., Mahmood, U., & Waqas, A. (2015). Attitudes of medical students in Lahore, Pakistan towards the doctor-patient relationship. PeerJ, 3, e1050. https://doi.org/10.7717/peerj.1050
• Ay, A., Ünsal, A., Kılınç, A., Torba, T. A., Arslantaş, D., & Tırpan, K. (2024). Evaluation of Medical Students’ Orientations in the Patient-Physician Relationship and Empathy Levels. Osmangazi Tıp Dergisi, 46(2), 199-208.
• Baron-Cohen, S., & Wheelwright, S. (2004). The empathy quotient: an investigation of adults with Asperger syndrome or high functioning autism, and normal sex differences. Journal of autism and developmental disorders, 34(2), 163–175. https://doi.org/10.1023/b:jadd.0000022607.19833.00
• Bejarano, G., Csiernik, B., Young, J. J., Stuber, K., & Zadro, J. R. (2022). Healthcare students' attitudes towards patient centred care: a systematic review with meta-analysis. BMC medical education, 22(1), 324. https://doi.org/10.1186/s12909-022-03371-1
• Bora, E., & Baysan, L. (2009). Empati Ölçeği-Türkçe Formunun Üniversite Öğrencilerinde Psikometrik Özellikleri. Klinik Psikofarmakoloji Bulteni, 19(1).
• Brouwers, M., Rasenberg, E., van Weel, C., Laan, R., & van Weel-Baumgarten, E. (2017). Assessing patient-centred communication in teaching: a systematic review of instruments. Medical education, 51(11), 1103–1117. https://doi.org/10.1111/medu.13375
• Brown, T., Williams, B., Boyle, M., Molloy, A., McKenna, L., Molloy, L., & Lewis, B. (2010). Levels of empathy in undergraduate occupational therapy students. Occupational therapy international, 17(3), 135–141. https://doi.org/10.1002/oti.297
• Charlton, C. R., Dearing, K. S., Berry, J. A., & Johnson, M. J. (2008). Nurse practitioners' communication styles and their impact on patient outcomes: an integrated literature review. Journal of the American Academy of Nurse Practitioners, 20(7), 382–388. https://doi.org/10.1111/j.1745-7599.2008.00336.x
• Christensen, A. I., Ekholm, O., Glümer, C., & Juel, K. (2014). Effect of survey mode on response patterns: comparison of face-to-face and self-administered modes in health surveys. European journal of public health, 24(2), 327–332. https://doi.org/10.1093/eurpub/ckt067
• Cunico, L., Sartori, R., Marognolli, O., & Meneghini, A. M. (2012). Developing empathy in nursing students: a cohort longitudinal study. Journal of clinical nursing, 21(13-14), 2016–2025. https://doi.org/10.1111/j.1365-2702.2012.04105.x
• Dockens, A. L.. L., Bellon-Harn, M. L., & Manchaiah, V. (2016). Preferences to Patient-Centeredness in Pre-Service Speech and Hearing Sciences Students: A Cross-Sectional Study. Journal of audiology & otology, 20(2), 73–79. https://doi.org/10.7874/jao.2016.20.2.73
• Fields, S. K., Mahan, P., Tillman, P., Harris, J., Maxwell, K., & Hojat, M. (2011). Measuring empathy in healthcare profession students using the Jefferson Scale of Physician Empathy: health provider--student version. Journal of interprofessional care, 25(4), 287–293. https://doi.org/10.3109/13561820.2011.566648
• Goyal, S., Kumar, P., Murthy, C. P., & Prabhu, P. P. (2024). Attitude of Students and Audiologist Professionals towards Patient-Centered Care in Audiology. Journal of Health and Allied Sciences NU, 14(S 01), S114-S119.
• Gönüllü, İ., & Öztuna, D. (2015). Jefferson Doktor Empati Ölçeği Öğrenci Versiyonunun Türkçe Adaptasyonu. Marmara Medical Journal, 25(2), 87-92.
• Haidet, P., Dains, J. E., Paterniti, D. A., Hechtel, L., Chang, T., Tseng, E., & Rogers, J. C. (2002). Medical student attitudes toward the doctor-patient relationship. Medical education, 36(6), 568–574. https://doi.org/10.1046/j.1365-2923.2002.01233.x
• Hojat, M., Gonnella, J. S., Nasca, T. J., Mangione, S., Veloksi, J. J., & Magee, M. (2002). The Jefferson Scale of Physician Empathy: further psychometric data and differences by gender and specialty at item level. Academic medicine : journal of the Association of American Medical Colleges, 77(10 Suppl), S58–S60. https://doi.org/10.1097/00001888-200210001-00019
• Hojat, M., Vergare, M. J., Maxwell, K., Brainard, G., Herrine, S. K., Isenberg, G. A., Veloski, J., & Gonnella, J. S. (2009). The devil is in the third year: a longitudinal study of erosion of empathy in medical school. Academic medicine : journal of the Association of American Medical Colleges, 84(9), 1182–1191. https://doi.org/10.1097/ACM.0b013e3181b17e55
• Jaini, P. A., & Lee, J. S. (2015). A Review of 21st Century Utility of a Biopsychosocial Model in United States Medical School Education. Journal of lifestyle medicine, 5(2), 49–59. https://doi.org/10.15280/jlm.2015.5.2.49
• Krupat, E., Hiam, C. M., Fleming, M. Z., & Freeman, P. (1999). Patient-centeredness and its correlates among first year medical students. International journal of psychiatry in medicine, 29(3), 347–356. https://doi.org/10.2190/DVCQ-4LC8-NT7H-KE0L
• Laplante-Lévesque, A., Hickson, L., & Grenness, C. (2014). An Australian survey of audiologists' preferences for patient-centredness. International journal of audiology, 53 Suppl 1, S76–S82. https://doi.org/10.3109/14992027.2013.832418
• Manchaiah, V., Gomersall, P. A., Tomé, D., Ahmadi, T., & Krishna, R. (2014). Audiologists' preferences for patient-centredness: a cross-sectional questionnaire study of cross-cultural differences and similarities among professionals in Portugal, India and Iran. BMJ open, 4(10), e005915. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2014-005915
• Maximiano-Barreto, M. A., Fabrício, D. M., Luchesi, B. M., & Chagas, M. H. N. (2020). Factors associated with levels of empathy among students and professionals in the health field: a systematic review. Trends in psychiatry and psychotherapy, 42(2), 207–215. https://doi.org/10.1590/2237-6089-2019-0035
• Mirani, S. H., Shaikh, N. A., & Tahir, A. (2019). Assessment of Clinical Empathy Among Medical Students Using the Jefferson Scale of Empathy-Student Version. Cureus, 11(2), e4160. https://doi.org/10.7759/cureus.4160
• Oleribe, O. O., Ukwedeh, O., Burstow, N. J., Gomaa, A. I., Sonderup, M. W., Cook, N., Waked, I., Spearman, W., & Taylor-Robinson, S. D. (2018). Health: redefined. The Pan African medical journal, 30, 292. https://doi.org/10.11604/pamj.2018.30.292.15436
• Özdemir, S., & Edirne, T. (2018). Hasta-Hekim Yönelim Ölçeğinin (HHYÖ) Türkçeye uyarlanması. Tıp Eğitimi Dünyası, 17(51), 21-32. Park, J. (2007). Medical students' attitudes toward the patient-doctor relationship. Korean Journal of Medical Education, 19(3), 215-223. Perestelo-Pérez, L., Rivero-Santana, A., González-González, A. I., Bermejo-Caja, C. J., Ramos-García, V., Koatz, D., Torres-Castaño, A., Ballester, M., Muñoz-Balsa, M., Del Rey-Granado, Y., Pérez-Rivas, F. J., Canellas-Criado, Y., Ramírez-Puerta, A. B., Pacheco-Huergo, V., &
• Orrego, C. (2021). Cross-cultural validation of the patient-practitioner orientation scale among primary care professionals in Spain. Health expectations : an international journal of public participation in health care and health policy, 24(1), 33–41. https://doi.org/10.1111/hex.13135
• Ribeiro, M. M., Krupat, E., & Amaral, C. F. (2007). Brazilian medical students' attitudes towards patient-centered care. Medical teacher, 29(6), e204–e208. https://doi.org/10.1080/01421590701543133
• Rogers, C., Chakara, Z., Cohen, R., Fourie, K., Gounder, D., & Makaruse, N. (2015). Levels of empathy in speech therapy and audiology undergraduate students training at the University of Cape Town. UR@ UCT: Undergraduate Research, 1(2).
• Sherman, J. J., & Cramer, A. (2005). Measurement of changes in empathy during dental school. Journal of dental education, 69(3), 338–345.
• Smith, R. C., Dwamena, F. C., Grover, M., Coffey, J., & Frankel, R. M. (2011). Behaviorally defined patient-centered communication--a narrative review of the literature. Journal of general internal medicine, 26(2), 185–191. https://doi.org/10.1007/s11606-010-1496-5
• Tsimtsiou, Z., Kerasidou, O., Efstathiou, N., Papaharitou, S., Hatzimouratidis, K., & Hatzichristou, D. (2007). Medical students' attitudes toward patient-centred care: a longitudinal survey. Medical education, 41(2), 146–153. https://doi.org/10.1111/j.1365-2929.2006.02668.x
• Wilson, S. E., Prescott, J., & Becket, G. (2012). Empathy levels in first- and third-year students in health and non-health disciplines. American journal of pharmaceutical education, 76(2), 24. https://doi.org/10.5688/ajpe76224
• Wimmers, P. F., & Stuber, M. L. (2010). Assessing medical students’ empathy and attitudes towards patient-centered care with an existing clinical performance exam (OSCE). Procedia-Social and Behavioral Sciences, 2(2), 1911-1913.
• World Health Organization. (1948). Constitution of WHO: principles. Erişim adresi: https://apps.who.int/gb/bd/PDF/bd47/EN/constitution-en.pdf. Erişim tarihi: 10.10.2024