Mobbingin Gölgesinde Ebelik: Akademik ve Klinik Perspektiften Bakış

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 1, 173 - 186, 30.04.2025

Arife Büşra Karaosmanoğlu , Yasemin Erkal Aksoy

https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1636725

Öz

Mobbing birey üzerine yoğun etkileri olan bir psikolojik şiddet türüdür. Çalışma ortamında var olan yahut sonradan meydana gelen rekabet, kıskançlık, kin gütme vb. durumlar mobbingin oluşumunda rol oynamaktadır. Mobbing, türüne ve derecesine göre mağdurlar üzerinde çeşitli fiziksel, psikolojik, ekonomik ve sosyal zararlara yol açabilmekte, kişiyi bütüncül bir çöküşe sürükleyebilmektedir. Yaş, cinsiyet, eğitim durumu, meslek grubu, sosyal alışkanlıklar, stresli çalışma ortamı, yetersiz iletişim, güç savaşları, kişisel özellikler, ahlak yoksunluğu vb. pek çok faktör mobbingin nedenlerinden sayılabilir. Sağlık sektörü kamu kurumları içinde mobbingin en fazla olduğu sektördür. Nöbetli çalışma saatleri, çeşitli hasta profilleri, kurumun/hastaların/ekibin beklentileri, sürekli yoğun dikkat gerektiren ve stresli bir ortamda uzun saatler çalışmak vb. durumlar sağlık sektöründe mobbingin yaygınlaşmasına neden olmuştur. Mobbingten etkilenen meslek gruplarından biride ebeliktir. Mobbinge maruz kalmak ebelerde tükenmişlik yaşamaya, erken dönemde mesleği bırakmaya, ebelik mesleğinin saygınlığını zedelemeye sebebiyet verebilmektedir. Ebeler mobbinge yönelik riskleri tanımlayarak, yasal haklarını bilip savunarak, gerekli kurumlara durumu bildirerek ve en önemlisi mobbing zincirini kırarak bu süreçle baş edebilir ve mobbing kültürünün yıkılmasına katkı sağlayabilirler. Bu çalışmanın amacı mobbing kavramını anlamak, dereceleri, türleri, yasal süreci, kişisel ve örgütsel etkileri ve baş etme yolları ile ilgili detaylı literatür bilgisi sağlamak ve ebelik mesleği açısından derinlemesine irdelemektir.

Anahtar Kelimeler

Mobbing , iş yeri şiddeti , ebelik , sağlık

Kaynakça

• Alfano, V., Ramaci, T., Landolfi, A., Lo Presti, A., & Barattucci, M. (2021). Gender Patterns İn Mobbing Victims: Differences in Negative Act Perceptions, MMPI Personality Profile, Perceived Quality Of Life, And Suicide Risk. International Journal Of Environmental Research And Public Health, 18(4), 2192. https://doi.org/10.3390/ijerph18042192
• Aristidou, L., Mpouzika, M., Papathanassoglou, E. D. E., Middleton, N., & Karanikola, M. N. K. (2020). Association Between Workplace Bullying Occurrence And Trauma Symptoms Among Healthcare Professionals İn Cyprus. Frontiers in Psychology, 11. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.575623
• Bozkurt, İ. (2019). Mobbing Davranışlarının Çalışanların Verimlilik Algısına Etkisi Ve Sosyo-Demografik Özelliklere Göre Karşılaştırılması (Hastane Örneği). Social Sciences Studies Journal, 5(45), 5347–5364. https://doi.org/10.26449/sssj.1750
• Capper, T., Muurlink, O., & Williamson, M. (2020a). Being Bullied As A Midwifery Student: Does Age Matter? British Journal of Midwifery, 28(3), 166–171. https://doi.org/10.12968/bjom.2020.28.3.166
• Capper, T., Muurlink, O., & Williamson, M. (2020b). Midwifery Students’ Experiences Of Bullying And Workplace Violence: A Systematic Review. Midwifery, 90, 102819. https://doi.org/10.1016/J.midw.2020.102819
• Capper, T. S., Thorn, M., & Muurlink, O. T. (2022). Workplace Violence İn The Australian And New Zealand Midwifery Workforce: A Scoping Review. Journal Of Nursing Management, 30(6), 1831–1842. https://doi.org/10.1111/jonm.13766
• Ceran, E. B., & Pınar, İ. (2022). İşyerinde Mobbıng Davranışına İlişkin Meta Analiz Temelli Bir Araştırma. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 237–281. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1115949
• Colaprico, C., Grima, D., Shaholli, D., Imperiale, I., & La Torre, G. (2023). Workplace Bullying İn Italy: A Systematic Review And Meta-Analysis. La Medicina Del Lavoro, 114(6), E2023049. https://doi.org/10.23749/mdl.v114i6.14673
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı; 2014; İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberi; https://www.csgb.gov.tr/media/1327/i%C5%9Fyerlerinde-psikolojik-taciz-mobbing-bilgilendirme-rehberi-2014.pdf Erişim: 26.11.24
• Çürt, M. A., & Çürt, Ü. (2022). Examınıng The Levels Of Intımdısor Behavıor Of Prımary And Secondary School Teachers. Atlas Journal, 8(47), 2579–2596.
• Da Silva João, A. L., & Saldanha Portelada, A. F. (2019). Mobbing And Its Impact On Interpersonal Relationships At The Workplace. Journal Of Interpersonal Violence, 34(13), 2797–2812. https://doi.org/10.1177/0886260516662850
• Dagnaw, E. H., Bayabil, A. W., Yimer, T. Seid, & Nigussie, T. S. (2021). Working İn Labor And Delivery Unit İncreases The Odds Of Work Place Violence İn Amhara Region Referral Hospitals: Cross-Sectional Study. PLOS ONE, 16(10), E0254962. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0254962
• Devlet Memurları Kanunu . (No. 657) (Resmi Gazete Numarası: 12056, Tarih: 23/7/ 1965 ). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.657.pdf
• Ekinci, B. T. (2019). Mobbing’in Neden Ve Sonuçları: Havacılık Sektöründe Vaka İncelemesi. Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 1–2, 39–62.
• Enriquez Estrada, V. M., Antonio-Villa, N. E., Bello-Chavolla, O. Y., Cuevas-García, C. F., Vargas Gutiérrez, P. L., Noriega, I. S.-Y. C., & García-Cortés, L. R. (2023). Assessment Of Psychological Terror And İts İmpact On Mental Health And Quality Of Life İn Medical Residents At A Reference Medical Center İn Mexico: A Cross-Sectional Study. PLOS ONE, 18(12), E0295138. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0295138
• Er T. N., (2024). Örgütlerde Güncel Bir Sorun Olan Mobbing Psikolojik Taciz: Mobbing. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches, 10(38). https://doi.org/10.5281/zenodo.10655417
• Ertaş H., Çiftçi Kıraç F. (2018). Sağlık Sektöründe Mobbing; International. Anatolia, Academic Online Journal, 36–42.
• Glambek, M., Einarsen, S. V., & Notelaers, G. (2020). Workplace Bullying As Predicted By Non-Prototypicality, Group İdentification And Norms: A Self-Categorisation Perspective. Work & Stress, 34(3), 279–299. https://doi.org/10.1080/02678373.2020.1719554
• Göymen, Y. (2020). İş Hayatında Mobbing ve Mobbingle Başa Çıkma Yolları. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13)(31–60).
• Grotto-De-Souza, J., Pohl, H. H., & Aguiar-Ribeiro, D. (2022). Mobbing As A Source Of Psychological Harm İn Workers. Revista Brasileira De Medicina Do Trabalho, 20(04), 670–675. https://doi.org/10.47626/1679-4435-2022-766
• Grzesiuk, L., Szymańska, A., Jastrzębska, J., & Rutkowska, M. (2022). The Relationship Between The Manifestations Of Mobbing And Reactions Of Mobbing Victims. Medycyna Pracy, 73(1), 1–12. https://doi.org/10.13075/Mp.5893.01002
• Gültekin, N. D., & Aydın, M. V. (2022). Eğitim Çalışanlarına Yönelik Mobbing Uygulamalarının Olası Etkileri. Eurasian Academy Of Sciences Social Sciences Journal. https://doi.org/10.17740/eas.soc.2022.V43-03
• Günel C. (2024). Ortaokul Beden Eğitimi Öğretmenlerine Yönelik Mobbing ve İş Performası İlişkisi. Eurasian Academy Of Sciences Social Sciences Journal, 55(42–62). https://doi.org/10.17740/eas.soc.2024.V55.04
• Hacımusalar Y., Misir E., Civan Kahve A., Demir Hacımusalar G., Guclu M. A., & Karaaslan, O. (2021). The Effects Of Working And Living Conditions Of Physicians On Burnout Level And Sleep Quality. La Medicina Del Lavoro, 112(5), 346–359. https://doi.org/10.23749/mdl.v112i5.11268
• Harvie, K., Sidebotham, M., & Fenwick, J. (2019). Australian Midwives’ İntentions To Leave The Profession And The Reasons Why. Women And Birth, 32(6), E584–E593. https://doi.org/10.1016/j.wombi.2019.01.001
• Holm, K., Jönsson, S., & Muhonen, T. (2023). How Are Witnessed Workplace Bullying And Bystander Roles Related To Perceived Care Quality, Work Engagement, And Turnover İntentions İn The Healthcare Sector? A Longitudinal Study. International Journal Of Nursing Studies, 138, 104429. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2022.104429
• Uluslararası Çalışma Örgütü; Çalışma Hayatında Şiddet ve Tacizin Önlenmesine İlişkin Başvuru Rehberi., 2022; ISBN: 9789220382103; file:///C:/Users/ADM%C4%B0N/Downloads/wcms_862678.pdf
• Machul, M., Krasucka, K. N., Pelc, D., & Dziurka, M. (2024). Impact Of Workplace Bullying On Nursing Care Quality: A Comprehensive Review. Medical Science Monitor, 30. https://doi.org/10.12659/msm.944815
• Mengistie, B. A., Azene, Z. N., Haile, T. T., Abiy, S. A., Abegaz, M. Y., Taye, E. B., Alemu, H. N., Demeke, M., Melese, M., Tsega, N. T., & Aragaw, G. M. (2023). Work-Related Burnout And İts Associated Factors Among Midwives Working At Public Hospitals İn Northwest Ethiopia: A Multi-Centered Study. Frontiers İn Psychiatry, 14. https://doi.org/ 10.3389/fpsyt.2023.1256063
• Metin, A., & Kulakaç, Ö. (2022). Sağlık Çalışanlarında Mobing. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 65–74. https://doi.org/10.47115/jshs.1039661 Mobbing İle Mücadele Derneği 2023 Yılı Mobbing İle Mücadele Raporu; 2023; https://mobbing.org.tr/wp-content/uploads/2023-MOBBING-RAPORU-02022024-1-2.pdf
• Mobbing ile Mücadele Derneği, 2024; https://mobbing.org.tr/mobbing-nedir-unsurlari-nelerdir/; Erişim: 24.11.2024
• Molero Jurado, M. Del M., Martos Martínez, Á., Barragán Martín, A. B., Simón Márquez, M. Del M., Oropesa Ruiz, N. F., Sisto, M., Pérez-Fuentes, M. Del C., & Gázquez Linares, J. J. (2021). Emotional Intelligence Profiles And Mobbing İn Nursing: The Mediating Role Of Social Support And Sensitivity To Anxiety. European Journal of Investigation on Health, Psychology And Education, 11(2), 345–357. https://doi.org/10.3390/ejihpe11020026
• Nursing and Midwifery Board of Australia (NMBA). (2021). Nursing and Midwifery Board of Australia—Registration Data Table—Dec 2021. Retrieved from: Nursing and Midwifery Board of Australia - Statistics (nursingmidwiferyboard.gov.au)
• Ockenden, D. (2022). Findings, Conclusions and Essential Actions from the Independent Review of Maternity Services at the Shrewsbury and Telford Hospital NHS Trust. Retrieved from: https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/1064302/Final-Ockenden-Report-web-accessible.pdf
• Okan İbilioğlu, A. (2020). Farklı Yönleriyle Mobbing (Psikolojik Şiddet). Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 12(3), 330–341. https://doi.org/10.18863/pgy.543354 Özmen, S., & Erdem, R. . (2018). Damgalamanın Kavramsal Çerçevesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23, 185–208.
• Öztürk, A. (2019). Öğrenci Hemşirelerin Klinik Uygulamada Mobbinge Maruz Kalma Durumlarının İncelenmesi: Kastamonu Üniversitesi Örneklemi. Social Sciences Studies Journal, 5(30), 642–654. https://doi.org/10.26449/sssj.1265
• Ramaci, T., Barattucci, M., Vella, F., Senia, P., Cannizzaro, E., Scorciapino, A., Ledda, C., De Giorgio, A., & Rapisarda, V. (2020). Straining At Work And Its Relationship With Personality Profiles And
• Individual Consequences İn Healthcare Workers (Hcws). International Journal Of Environmental Research And Public Health, 17(2), 610. https://doi.org/10.3390/ijerph17020610
• Rasool, S. F., Wang, M., Zhang, Y., & Samma, M. (2020). Sustainable Work Performance: The Roles Of Workplace Violence And Occupational Stress. International Journal Of Environmental Research And Public Health, 17(3), 912. https://doi.org/10.3390/ijerph17030912
• Romero Starke, K., Hegewald, J., Schulz, A., Garthus-Niegel, S., Nübling, M., Wild, P. S., Arnold, N., Latza, U., Jankowiak, S., Liebers, F., Rossnagel, K., Riechmann-Wolf, M., Letzel, S., Beutel, M., Pfeiffer, N., Lackner, K., Münzel, T., & Seidler, A. (2020). Cardiovascular Health Outcomes Of Mobbing At Work: Results Of The Population-Based, Five-Year Follow-Up Of The Gutenberg Health Study. Journal Of Occupational Medicine And Toxicology, 15(1), 15. https://doi.org/10.1186/s12995-020-00266-Z
• Şanlı, Ş., Kulaç, V., & Hamlacı Başkaya, Y. (2023). Ebelik Öğrencilerinin İlk Vajinal MUayene Deneyimleri: Nitel Bir Çalışma. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(3), 106–113. https://doi.org/10.5152/JMHS.2022.223465
• Simpson, N., Wepa, D., Vernon, R., Briley, A., & Steen, M. (2023). Midwifery Students’ Knowledge, Understanding and Experiences Of Workplace Bullying, And Violence: An İntegrative Review. International Journal Of Nursing Studies Advances, 5, 100144. https://doi.org/10.1016/j.ijnsa.2023.100144 Uyanık, E. (2024). Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri Çalışanlarında Mobbing. Hastane Öncesi Dergisi, 8(3), 308–318. https://doi.org/10.54409/hod.1395873
• Yalçı, E. B., & Yıldız Erduran, G. (2024). Çalışma Hayatındaki Mühendislerin Mobbing Ve Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeklerine Göre İncelenmesi. Akademik Hassasiyetler, 11(24), 476–499. https://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1400665
• Yıldırım, B., Kılıç, C. (2021). Post-Endüstriyel Çağda Endüstriyel Sosyal Hizmet Uygulamaları. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 66, 201–220.